Ariu i murrmë (Ursus arctos) është gjitari më i madh dhe një nga simbolët më të fuqishëm të natyrës shqiptare. Dikur i përhapur gjerësisht në të gjitha masivet pyjore të vendit, sot ai gjendet në një situatë të ndjeshme dhe alarmante. Sipas vlerësimeve më të fundit, në Shqipëri kanë mbetur vetëm 180–200 individë, një numër tepër i ulët që e rendit këtë specie ndër më të rrezikuarat në vend dhe e afron me rrezikun e zhdukjes lokale. Në shumë zona malore, banorët dhe gjuetarët vërejnë një rënie të madhe të prezencës së tij, çka tregon një ndryshim të qartë negativ në dinamikën e popullatës.
Pse ariut të murrmë po i kanoset rreziku?
Rënia e popullatës së tij nuk është e rastësishme,por rezultat i drejtpërdrejtë i veprimeve njerëzore.
Gjuetia e paligjshme ka qenë një nga faktorët kryesorë,duke zhdukur qindra individë ndër vite,shpesh për qëllime trofeu apo tregtie të paligjshme.
Degradimi i habitatit, përmes prerjeve të pyjeve, hapjeve të rrugëve dhe ndërhyrjeve të pakontrolluara, ka shkatërruar strofollat dimërore dhe ka reduktuar burimet ushqimore.
Pa pyje të shëndetshme, ariu nuk mund të ruajë ritmet natyrore të riprodhimit.
Një tjetër kërcënim serioz është trafikimi dhe mbajtja në robëri e këlyshëve, e praktikuar për vite me radhë në vend.
Ndërkohë, konfliktet njeri–egër vazhdojnë të jenë shumë të shpeshta: arinjtë zbresin drejt zonave të banuara për ushqim, ndërsa reagohet me vrasje të qëllimshme.
Të gjithë këto faktorë së bashku kanë sjellë një fragmentim të popullatës, duke e ndarë atë në disa bërthama të izoluara dhe vështirësuar rikthimin natyral të numrit të individëve.
Ariu i murrmë është i përqendruar kryesisht në zonat malore të vendit tone megjithëse jo në mënyrë të njëtrajtshme.
Përhapja e tij vërehet më së shumti:Ne Veri-Malësia e Madhe, Thethi, Razma, Shkodra, Puka.
Në Lindje dhe verilindje-Lura, Peshkopia, Korabi, Kukësi.
Në Juglindje-Korça, Prespa, Parku i Prespës, Mali i Thatë.
Këto rajone karakterizohen nga pyje të dendura, terrene të thepisura dhe zona të qeta që ofrojnë strofolla dimërore dhe burime të bollshme ushqimi.
Në rajonin ndërkufitar të Prespës, ku kryhen monitorime të vazhdueshme me kamera kurth dhe analiza gjenetike, vlerësohet se rreth 51 individë lëvizin në basenin e përbashkët mes Shqipërisë, Greqisë dhe Maqedonisë së Veriut.
Ruajtja e ariut të murrmë është një detyrim ekologjik, kulturor dhe kombëtar.
Ai është një specie kyç e ekosistemit, duke ndikuar në kontrollin e popullatave të vogla dhe ekuilibrave natyrorë. Prania e tij është gjithashtu një indikator i shëndetit të pyjeve – aty ku ka arinj, natyra është e gjallë.
Ariu përbën gjithashtu një vlerë kulturore e tradicionale për komunitetet malore, si dhe një potencial për ekoturizmin, nga i cili përfitojnë drejtpërdrejt zonat rurale. Humbja e tij do të thotë humbje e një pjese të identitetit dhe biodiversitetit të Shqipërisë.
Masa efektive për ruajtjen e tij: forcimin e zbatimit të ligjit dhe ndalimin e plotë të gjuetisë së paligjshme; mbrojtjen dhe mirëmenaxhimin e pyjeve për të ruajtur habitatet natyrore; përdorimin e kamerave kurth, monitorimit satelitor dhe metodave shkencore moderne; edukimin e komuniteteve rurale dhe krijimin e skemave kompensuese për dëmet; ndalimin total të mbajtjes së arinjve në robëri dhe rehabilitimin e individëve të kapur ilegalisht; bashkëpunim ndërkufitar në zonat ku popullata lëviz ndërmjet shteteve.
Shqipëria ka ende mundësinë të ruajë njërin prej gjitarëve më madhështorë të Evropës. Por kjo mundësi po ngushtohet çdo ditë. Nëse nuk veprojmë tani, brezat e ardhshëm mund ta njohin arinjtë e murrmë vetëm nga librat dhe dokumentarët.
Ariu i murrmë është një pasuri kombëtare dhe një simbol i ekuilibrit të natyrës shqiptare. Duke e mbrojtur atë,ne mbrojmë pyjet, biodiversitetin dhe vetë identitetin tonë natyror.
Burimi: Platforma Mjedisi dhe Ne
