Nga Abdulla Diku (Inxhinier Pyjesh)
Dikur, pylli ishte pjesë e jetës. Banorët e fshatit ngjiteshin herët në mëngjes për të mbledhur dru për dimër, për të vendosur aty bletët, për të kullotur bagëtinë apo për të ndjekur shtigjet që njihnin më mirë se shtëpinë e tyre. Pylli nuk ishte vetëm natyrë – ishte trashëgimi, ishte burim jete, ishte mbrojtës i heshtur.
Por sot, kur tymi ngrihet në qiell nga ndonjë kreshtë mali, shumë pak sy shikojnë me shqetësim. Zjarret shpërthejnë më shpesh, zgjasin më gjatë dhe djegin më shumë – jo vetëm trungjet dhe degët e drurëve, por edhe lidhjen mes njeriut dhe natyrës.
Nga kujdestarë në spektatorë;
Banorët e fshatrave që dikur i ruanin pyjet me fanatizëm, sot rrallëherë ndërhyjnë.
Jo nga dembelizmi.
Jo nga neglizhenca.
Por nga një ndjenjë braktisjeje dhe padrejtësie ndaj tyre.
Sepse uji i lumit të tyre që kalonte nëpër ara e tokat e tyre, sot kalon nëpër tuba çeliku drejt ndonjë HEC-i.
Toka që e punonin breza të tërë, është lënë pa punuar, pasi pa ujë nuk prodhon asgjë.
Prerja e drurëve dhe kontrolli i pyllit nuk është më në dorën e tyre.
Dikur kullotat ushqenin blegtorinë e banorëve, por sot as blegtoria nuk gjendet më andej, pasi panelet diellore, braktisja e fshatit dhe mungesa e mbështetjes ka bërë që banorët të heqin dorë.
Pylli që dikur ishte “i tyre”, tani është “i dikujt tjetër” që s’ka asnjë lidhje me fshatin.
Ndërkohë që institucionet flasin për strategji, plane emergjence dhe investime, banorët shohin se nuk janë as pyetës, as pjesëmarrës, përfitues jo dhe jo.
Dhe kur nuk je pjesë e diçkaje, vështirë ta mbrosh me zemër.
Zjarri si protestë e heshtur;
Në raste ekstreme, disa individë i vënë vetë flakën. Jo gjithmonë nga ligësia. Ndonjëherë, si një akt i dëshpëruar proteste. Si një mënyrë për të treguar se ata ekzistojnë, edhe pse askush nuk i dëgjon.
Ky cikël është i rrezikshëm: sa më shumë përjashtohet komuniteti, aq më shumë dëmtohet pylli. Dhe sa më shumë dëmtohet pylli, aq më shumë humbet vetë komuniteti – jo vetëm ekonomikisht, por edhe në identitet.
– Uji për HEC-e
– Pylli për kompanitë e shfrytëzimit a strategjikët e turizmit
– Diku tjetër – zonë e mbrojtur ku të gjithë mund të përfitojnë përveç komunitetit
– Kullotat për panele diellore.
– Mineralet për privatin, etj.
Çfar mbetet pastaj për komunitetin?
Asgjë!
Në këtë mënyrë, komunitetin nga një aleat të pazëvendësueshëm, e kemi kthyer në një spektator (në rastin më të mirë), në mos një armik të burimeve natyrore, shtetit dhe vetes.
Zgjidhja: jo vetëm teknike, por njerëzore;
Problemi i zjarreve nuk është vetëm mungesë mjetesh apo zjarrfikësesh. Është mungesë lidhjeje. Për të mbrojtur pyllin, duhet të rindërtojmë besimin. T’i kthejmë komuniteteve ndjenjën se pylli është ende i tyre. Të mos ju merret uji, toka e jeta, pa dhënë më parë mundësi, zë dhe përfitime.
– A keni parë a dëgjuar ndonjë thirrje për komunitetet lokale që të përfshihen në menaxhimin e zjarreve?
– Keni parë ndonjë fushatë sensibilizimi për mbrojtjen e pyjeve nga zjarret?
Jo!
Duket se dhe vetë shteti e ka kuptuar tashmë që komunitetet nuk i ka aleat në këtë betejë për mbrojtjen e pyjeve nga zjarret, dhe kjo, është një shenjë e keqe jo vetëm për sot, por mbi të gjitha për çfarë na pret në të ardhmen.
Pylli digjet kur nuk ka më kujdestarë.
Pastaj komuniteti hesht dhe nuk ësht më aleat i një aseti të tillë kur nuk ka arsye të kujdeset për të.
Të kuptohemi, kjo është vetëm njëra nga arsyet madhore të kësaj situate që përsëritet gjithnjë e më shumë sot tek ne.
