Diku thellë në zemrën e Oqeanit Paqësor, aty ku dallgët s’përplasen në asnjë brigje dhe ku horizonti shtrihet pa fund, ndodhet një nga vendet më enigmatike të planetit, Pika Nemo. E fshehur 2,687 kilometra larg nga toka më e afërt dhe më shumë se 1,000 kilometra nga çdo ishull a kontinent, kjo pikë shënon kufirin e vetmisë së Tokës. Është aq e izoluar, sa shpesh banorët më të afërt të saj nuk janë njerëzit në tokë, por astronautët që sillen në orbitë rreth 400 kilometra lart, në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor (ISS).
Çfarë është Pika Nemo?
E quajtur zyrtarisht si Poli Oqeanik i Paarritshmërisë, Pika Nemo përfaqëson vendin në oqean më të largët nga çdo masë toke. U identifikua në vitin 1992 nga inxhinieri kroat Hrvoje Lukatela, përmes një simulimi kompjuterik që llogariti distancat më të mëdha të mundshme nga toka në të gjitha drejtimet. Ironikisht, për shkak të mungesës së infrastrukturës detare në këtë zonë të pafrekuentuar, asnjë njeri nuk e ka shkelur ndonjëherë fizikisht këtë pikë. Është një koordinatë e përkryer në hartë – por reale vetëm për satelitët dhe valët GPS.
Varreza e heshtur e anijeve kozmike
Nën këtë heshtje të thellë, oqeani fsheh një galeri të pazakontë reliktesh: mbetjet e anijeve kozmike. Që nga vitet 1970, ky cep i harruar i planetit është përdorur nga NASA dhe agjencitë e tjera hapësinore si një varrezë për objektet hapësinore të nxjerra nga përdorimi. Arsyeja është e thjeshtë: askush nuk jeton aty pranë. Prandaj, kur satelitët, sondat, apo stacionet hapësinore përfundojnë ciklin e tyre të jetës, ata “varrosen” këtu, duke u zhytur në thellësitë e errëta të oqeanit.
Stacioni hapësinor rus “Mir”, një prej projekteve më ambicioze të Bashkimit Sovjetik, u dërgua me kujdes drejt këtij destinacioni më 23 mars 2001. E ndjekur nga dhjetëra objekte të tjera, edhe vetë ISS pritet të ndjekë këtë fat në dekadat e ardhshme. Në këtë mënyrë, Pika Nemo është bërë një arkivë e heshtur e ëndrrave njerëzore për hapësirën, që prehen përjetësisht në gjirin e Tokës.
Tingulli “Bloop” – një thirrje nga thellësitë?
Në vitin 1997, një tjetër mister e përfshiu këtë zonë. Shkencëtarët e NOAA-së regjistruan një tingull nënujore të pazakontë dhe shumë të fuqishëm, të cilin e pagëzuan me emrin “Bloop”. Aq e fortë ishte kjo jehonë, sa detektorët në distanca të mëdha mund ta kapnin. Fillimisht u spekulua se bëhej fjalë për një krijesë gjigante, të ngjashme me legjendat e Kraken-it apo me përbindëshin e detit të letërsisë fantastiko-shkencore.
Por, kërkimet më të vona treguan se tingulli vinte nga copëtimi dhe përplasja e ajsbergëve nën presion, një fenomen natyror, por që vazhdon të ngjallë kureshti dhe imagjinatë – veçanërisht për shkak të afërsisë me vendin më të panjohur të globit.
Një pikë e zbrazët, një pikë e mbushur me mister
Pika Nemo është më shumë se një koordinatë gjeografike – është një shkretëtirë oqeanike e tejmbushur me simbolikë: vendi ku përfundojnë misionet e mëdha, ku heshtja ka formë, dhe ku njeriu ndalet para një zbrazëtie që sfidon vetë qenien e tij. Aty, poshtë ujërave të errëta, pushon një pjesë e së ardhmes sonë – dhe ndoshta, në një të nesërme të largët, edhe një kapitull i ri i njohjes.
Përgatiti: Albert Vataj
