Me 10 Gusht të vitit 258 në sheshin e vogël të Panisperios në Romë mbi një turrë të stërmadhe drushë , rrethuar nga shumë ushtarë të Perandorit Romak Valerian digjej trupi i Martirit të Kishës Katolike, Shejtit Lorenc.
Me 10 Gusht të vitit 1988 tek sheshi i agjensisë në Kukësin e Ri varej poeti Havzi Nela.
Shejti Lorenc u martirizua sepse nuk pranoj t’ja dorëzonte paratë e kishës ushtarëve të Perandorit, me një argumentim që e demostroj po në atë shesh ku do të digjej i gjallë.
Ndërsa Havzi Nela do të varej në litar sepse nuk po shfaqtë asnjë lloj pendese për disidencën e tij të gjatë dhe të përsëritur.
Ndërsa Shejtit Lorenc do të protestonte kundër Perandorit Valerian i rrethuar nga një turmë të varfërish, të sëmurësh dhe besimtarësh besnik në një marshim sfidues në sheshin ku sot ngrihet katedralja me emrin e tij.
Poeti Havzi Nela thuajse krejtësisht i vetëm s’po ndalej në rebelizmin e tij të hapur kundër diktaturës komuniste.
Ndërsa Shejtit Lorens ju tha të dërguarve të Perandorit që parat e kishës janë të besimtarëve , shërbejnë për zgjidhjen e halleve dhe në shërbim të tyre dhe jo tuajat.
Havzi Nela i demostroj sistemit gjakatar guximin dhe kurajon e njeriut dinjitoz që nuk thyhet që nuk dorëzohet, që nuk gjunjëzohet
Pas gati 2000 vitesh që prej asaj kohe të errët kur trupi i gjallë i tij u dogj në turrën e druve ka mbi 30 Kisha dhe Katedrale , ka qindra rrugë dhe sheshe, ka shumë shkolla dhe kolegje që mbajnë emrin e Shejtit Lorenc. Është shpallur Martir dhe Shejt,
Ka një ditë me emrin e tij në kalendarin kristian.
Ka një pëndesë të thellë të Perandorit pasardhës i cili nisi katedralen në sheshin ku ai u dogj nga paraardhësi i tij gjakatar.
35 vite pas martirizimit të Poetit Havzi Nela ka një gjimnaz në Kukës me emrin e tij,para atij gjimnazi është vendosur një përmendore modeste , dy apo tri rrugë mbajnë emrin e tij.
Është botuar vepra e plotë, kolegët e tij shkrimtarë dhe poet kanë shfaqur përmes shkrimesh dhe kumtesash përulje dhe ndjesë për heshtjen që treguan në atë kohë shtrigash.
Asnjë shenjë pëndesë apo falje nga ata që e çuan në litar.
Shenjti LORENC u martirizua për dinjitet dhe në mbrojtje të të varfërve.
Njëlloj si poeti Havzi Nela që u martirizua për lirinë e fjalës, dhe për mbrojtjen e dinjitetit njerëzor.
Janë të largët në kohë, të ndryshëm në besime këta dy martirë, por ata i lidhë një datë dhe një vyrtyt i lartë njerëzor. Data e martirizimit që është 10 GUSHTI dhe vyrtyti i DINJITETIT DHE MOSNËNSHTRIMIT.
Tiranë me 10 Gusht 2023
