Përgatiti Besnik Ismailati
Sot në botë njihen më shumë se 300 lloje domatesh. Origjina e saj është nga Peruja, ndërsa në Evropë ajo u përhap në vitin 1540 , falë importit të saj nga spanjollët. Në atë periudhë besohej se domatja ishte një bimë helmuese , prandaj fillimisht ajo deri në mesin e shekullit të 17- të u përdor si bimë zbukuruese.
Cilat janë vetitë e domates ?
Domatja është një perime me pak kalori , ku 100 g prodhim përmban vetëm 17 kcal . Ajo është e pasur me ujë dhe kripëra minerale : hekur, zink, kalcium dhe selen , të cilat luftojnë radikalet e lira.
Gjithashtu domatja përmban vitamina A, D dhe E, është e pasur me likopen, i cili është një antioksidant i fuqishëm që lufton sëmundjet kardiovaskulare dhe mbron lëkurën nga rrezet ultravjollcë.
Si përdoren llojet e ndryshme në kuzhinë
Njohja e varieteteve të domates nuk është vetëm interesante, por ajo na ndihmon shumë edhe në përdorimin e tyre në kuzhinë, pasi çdo lloj domateje ka një përdorim specifik e të saktë në recetat e ndryshme të gatimit.
Kur hamë bukë me domate
Një shprehje Pulieze thotë : “Pàne e pemedòre mètte sànghe e chelòre”, që do të thotë : “Bukë dhe domate bëhet gjak dhe ngjyrë”, pasi buka dhe domatja i japin organizmit sinergji . Shpesh herë kjo perime në ngrënie shoqërohet duke vendosur mbi fetën e bukës edhe një gjethe borziloku , duke e lyer atë me vaj ulliri extra vergine me pak kripë . Rëndësi ka që në këtë rast domatja të jetë e pjekur dhe e fortë.
Domatja mbërriti në Spanjë nga Amerika në fillim të viteve 1500. Në vitin 1544, herbalisti sienez Pietro Andrea Mattioli, një nga të parët që shkroi për të, e numëroi bimën e domates si një specie helmuese. Por askush në atë kohë nuk ishte në gjendje të përcaktonte origjinën konsumimit të bukës me domate, ndërsa Leopoldo Pomés shpjegon në traktatin “Teoria dhe praktika e bukës me domate” , ku vajza e tij Xhulieta rrëfen një traditë familjare të kremtuar në mëngjes, në të cilën babai i saj rilidhej me fëmijët në tryezën e mëngjesit me një fetë bukë dhe domate.
Si dhe kur duhet të hahet buka me domate?
Ajo duhet shijuar në një moment relaksues me pastërti dhe rregull në mjedis, me mendje të qetë dhe oreks të mjaftueshëm. Buka dhe domatja nuk duhet të hahen në këmbë dhe nuk duhet të vendosen në një pjatë të mbështetur mbi gjunjë, jo në pjatë, por mbi një pecetë pambuku të butë, të pastër dhe të hekurosur. Mirë është që të shmanget konsumi i bukës me domate natën dhe afër foshnjës disa muajshe që nuk fle gjumë, por ajo mund të hahet pa problem dhe rregullisht përpara një fëmije pa oreks dhe në formën e një mezeje të lehtë, me miq të mirë edhe herët në mëngjes, ose ajo mund të hahet edhe në çdo orë të ditës , në të gjitha ato raste kur organizmi ndjen uri.
