Përgatiti Besnik Ismailati
Speci (Capsicum annuum L.) është një specie barishtore njëvjeçare e gjinisë Capsicum, e cila përfshin specat dhe specat djegës, të familjes Solanaceae.
Termi Capsicum vjen nga latinishtja cápsa = kupë, kuti ose nga greqishtja kapsákion = kavanoz i vogël, për shkak të strukturës së zbrazët të frutave të tij. Epiteti specifik, annuum, i referohet ciklit të tij vegjetativ një vjeçar.
Specat në të gjitha varietetet e tyre janë perime jashtëzakonisht të përdorëshme në kuzhinë , pasi ato mund të hahen të gjalla ose të gatuara dhe u japin pjatave një pamje të pangopur dhe gazmore. Një përbërës bazë për përgatitjen e mezeve të shijshme , pjatave të para apo pjatave të dyta , specat kanë cilësinë sjellin diellin në tryezë për pjesën më të madhe të vitit.
Bimët e para të specave u importuan në Evropë nga Amerika rreth vitit 1500 nga Kristofor Kolombi pas ekspeditës së tij të parë në kontinentin e ri, të cilit i bëri shumë përshtypje aroma e tyre intensive dhe e shijshme.
Frutat e specit mund të jenë të ëmbël ose pikantë.
Bima e specit ka shumë nevojë për ushqim dhe për këtë arsye duhet të mbillet në një tokë, e cila përmban shumë substanca organike për të siguruar elementët e duhur që ajo të rritet e shëndetshme.
Në botë njihen dhe kultivohen shumë lloje të ndryshme specash .
I përbërë nga 90% ujë , speci është një perime e çmuar, e pasur dhe e shëndetshme për organizmin.
Ai është një aleat ideal në muajt e verës për një dietë të freskët, të lehtë dhe pastruese, falë edhe përmbajtjes së fibrave që ndihmojnë në rregullimin e funksionit normal të zorrëve.
Specat janë një ilaç i vërtetë për trupin e njeriut, falë pranisë të vitaminës C dhe vitaminës A në sasi të mëdha, kripërave minerale dhe antioksidantëve, të dobishëm për stimulimin e indeve dhe qarkullimit të gjakut. Prania e vitaminave B në speca favorizin metabolizmin dhe për rrjedhojë shndërrimin e lëndëve ushqyese në energji të përdorshme.
Një nga pjatat më të lehta dhe më të shpejta për t’u përgatitur në kuzhinë janë specat e skuqur në tigan.
Speci ka një shije shumë të fortë, ndaj këshillohet që ai të kombinohet me gatime të tjera .
Për të përftuar speca lehtësisht të tretshëm nga organizmi , të gatuar në tigan apo në ndonjë mënyrë tjetër, këshillohet të hiqet me kujdes lëkura, pjesët e bardha dhe farat e tyre.
Specat janë të shkëlqyer për të përgatitur edhe turshi .
