Qyteti i famshëm i lashtësisë mbas gati 1800 vitesh i vdekur duket se po ringjallet përsëri.
Shprehja mitike se “feniksi nga hiri ngrihet përsëri”, duket se ilustrohet shumë saktë edhe me Pompein.
Pompei ndodhet 25 kilometra larg qytetit të Napolit në jug të Italisë dhe ishte i njohur si “qyteti i argëtimit, mirëqenies dhe paqes”.
Qyteti u shndërrua në një varrezë pasi një numër i madh personash humbën jetën si pasojë e shpërthimit të vullkanit Vezuv 2 mijë vjet më parë.
Në zbulimin e tij, brenda gërmadhave dhe hirit shekullor gjen familje të mumifikuara në pozicion gjumi, në tryeza ushqimi, në panik që ende ruhet në fytyrat e ngrira nga llava e zjarrtë që i mbuloi një mesnatë gushti.
Qyteti historik u zbulua nga një fshatar italian në shekullin e 17-të i cili zbuloi mbetjet duke hapur një gropë.
Ndërsa një pjesë e qytetit u gjet nga arkitekti Bomenico Fontana i cili shkoi në rajon për të hapur një kanal. Gërmimet në Pompei filluan në vitin 1709 në Herculaneum. Ndërsa në vitin 1860 drejtimi i gërmimeve i’u besua arkeologut italian Fioreki.
Pas një kohe të gjatë punimesh dhe gërmimeve u zbuluan 7 dyert e qytetit dhe muret, bulevardi kryesor, shtëpitë dhe një numër i madh i vendeve historike.
– Një nga vendet e rëndësishme turistike-
Në Pompei i cili mahnit me bukuritë natyrore dhe ishullin Capri që ndodhet përballë, pas gërmimeve për një periudhë të gjatë u zbuluan dhe shumë detaje dhe informacione në lidhje me jetesën, arkitekturën, veprimtaritë publike, sportet, artet gjatë epokës së perandorisë Romake.
Nuk ka kamerë, reportazh a fjalë që mund të përcjellë emocionet e asaj çfarë përjetohet apo krahasohet me atë që ndjen, kur ndodhesh vetë aty si vizitor fizik.
Aty sheh të “konservuar” personat që humbën jetën si pasojë e shpërthimit të vullkanit të cilët janë gjetur të ngurtësuar ashtu siç kanë humbur jetën.
Pompei është i përfshirë në Listën e Trashëgimisë Kulturore të UNESCO-s dhe në ditët e sotme ai është një ndër qendrat më të njohur të turizmit në Itali.
Ngjarja tragjike ka ndodhur në vitin 79.
Shkatërrimi i Pompeit ndodhi kur vullkani Vesuvius ( Vezuv) shpërtheu dhe varrosi qytetin e lavdishëm nën qilimin e trashë të hirit.
Vullkani i malit Vesuvius ishte dhe është vetëm disa kilometra larg nga qyteti i Pompeit.
Mendohet se popullsia e Pompeit në atë periudhë kishte rreth 15,000 banorë.
Arrihet në këtë përfundim duke analizuar sipërfaqen e qytetit, godinat publike, veprat e artit, shëtitoret e brendshme, depozitat e ujit dhe faktorë të tjerë.
Shpërthimi ndodhi më 24 gusht, një ditë pas festivalit të Vulcanalia, (lloj festivali që kishte të bënte me Zotin e Vullkaneve)
Shpërthimi katastrofik në vitin 79 zgjati 24 orë.
Një shkrimtar romak, Plini i riu, dëshmoi gjithë shpërthimin dhe xhaxhai i tij humbi jetën duke u përpjekur për të shpëtuar popullin e Pompeit.
