Nga Ismail Koxhaj. ing. nafte
Shpesh herë kudo në botë kur flitet për luftë , ekonomi dhe siguri , në këto terma eshtë shoqëruese dhe diskutimi mbi naftën.
Në prag të një lufte ose gjatë zhvillimit të saj çmimi i naftes bruto (ajo që del nga nëntoka) dhe çmimi i kraburantit (ajo që del nga rafinimi i naftës brut) rriten ndjeshëm në bursat ndërkombëtare.
Efektet e para të rritjes së çmimit të naftës brut dhe karburantit ndihen në shtetet me ekonomi të plogësht dhe në vëndet me mungesë ose prodhim të ulët të naftës brut.
Me krisjen e pushkës së parë të luftës që ka filluar në lindjen e mesme , të parët që e reflektuan rritjen e çmimit të karburantit ishim ne , Shqipëria.
Po kështu ndodhi dhe në rastin e Covid 19 dhe në përplasjet e tjera që ndodhin në botë.
Pyetjet do ishin, po pse ne paguajm më shtrenjtë se kushdo tjetër një liter karburant, pse te ne rritja është e menjëhershme , pse ne nuk kemi një rafineri , po a ndikon kjo në ekonomi dhe sigurinë kombëtare ??
Këto dhe shumë pyetje të tjera mund t’i bëjnë me të drejtë shumë shqiptarë .
Së pari mund të themi që në raport me të ardhurat, ne paguajmë për një litêr karburant 2 herë më shtrenjtë se Serbia , 3 herë më shtrenjtë se Greqia dhe 4 herë më shtrenjtë se Italia.
Shqipëria ka vendburimin më të madhë të naftës në Europen kontinentale , atë të Patos -Marinzës dhe vitin e fundit në vënd janë prodhuar afërsisht 15000 fuçi naftë në ditë , nëse do përpunohej në vënd mbulonte më shumë se 80 % të nevojave të vëndit.
Ne e paguajmë karburantin më shtrenjtë se kushdo nga disa faktorë : që nga keq menaxhimi i naftës brut , dhënien në copëza të vogla të vëndburimeve të naftës shumë kompanive , mungesën e një rafinerie në vënd , 1100 lekë taksë për litër që i paguajmë shtetit dhe koncesionarëve , abuzimet me çmimet dhe mungesa e konkurrencës.
Jemi të vetmit vënd në botë që prodhojmë naftë bruto dhe nuk kemi rafineri. Rafineria e vetme në vënd që prodhonte karburant, rafineria e Ballshit , u privatizua në 2008 nga qeveria Berisha dhe u zhduk në 2019 nga qeverisja Rama. E gjitha kjo për të pasuruar disa oligarkë që pas tyre janë politikanë , e gjitha kjo në kurriz të popullit për të varfëruar atë sa më shumë.
Nëse do duam çmim më të lirë , ekonomi më të qëndrueshme dhe zhvillim të shumë degeve të ekonomis , duhen zhbëre reformat dhe ligjet mbi menaxhimin e naftë brut dhe karburanteve.
Sot çmimi në bursë i një fuçie naftë vërtitet në 100 $ fuçia dhe në karburantet tona në 2 mij lek / litri . Me shumë gjasa çmimi mund të shkoj në 150-200 $ fuçia që do të thotë në karburantet tona do shitej me 2500 -3000 lek litri dhe kjo për këtë pak ekonomi që ka ngelur do ishte fundi i saj , falimentimin e këtij shteti që i ka ngelur tulla e fundit.
Vëndi ka nevoj sa më parë , ndërtimin e një modeli si ish ARMO , fuqizim të Albpetrol dhe rikthimin e çmimeve normale te qytetarët , te transporti , te tregtarët dhe te bujqësia , për të rikthyer naftën aty ku i takon , nafta motorr i ekonomisë së një vëndi dhe rritjen e sigurisë kombëtare.
