Ky term e ka origjinën tek besimi hebraik, me të cilin, sipas një rituali biblik të gjitha mëkatet hebraike faleshin dhe transferoheshin te një cjap.
“Dërgimi i dikujt në shkretëtirë” vjen nga rituali i lashtë i Dhiatës së Vjetër të Biblës. Sipas këtij rituali, një herë në vit, të gjitha mëkatet e njerëzimit vendoseshin mbi një cjap.
Fjala “kokë turku” u shpik nga studiuesi protestant William Tyndale. Tyndale e përktheu tekstin origjinal hebraik “ez ozel” si “cjapi që shkon”, gjë që i dha jetë fjalës “cjapi i shlyerjes” dhe më vonë termit “kokë turku”.
Në librin e Levitikut, Kapitulli 16, populli i Izraelit udhëzohet se si të përgatitet për Shlyerjen. Uniteti i familjes dhe komunitetit ishte aq i rëndësishëm saqë, një herë në vit, ata duhej të merrnin dy cjepër, një për t’ia sakrifikuar Perëndisë dhe një për t’i “vënë të gjitha mëkatet”. Cjapi i zgjedhur dëbohej në shkretëtirë për të qetësuar frymën e ligë, duke i marrë me vete të gjitha mëkatet, mosmarrëveshjet, debatet dhe dhimbjet. Ky ritual inkurajonte besimtarët “për një fillim nga e para” dhe “le të përpiqemi të bëjmë më mirë këtë herë”!
Përtej besimit biblik, koncepti është thellësisht psikologjik. Duke i detyruar besimtarët të fillojnë përsëri dhe përsëri nga e para, rituali biblik nuk bën asgjë tjetër veçse i mban njerëzit e një grupimi ose komuniteti të dënuar me mjerimin e pakënaqësisë.
Si ka evoluar termi “kokë turku” dhe si përdoret ai nga individë dhe grupime shoqërore deri në ditët e sotme mund të lexoni:
Simon Ulndreu e përgatiti shqip nga:
https://diskursmonitor.de/glossar/suendenbock/?
