Shahin Muhaj/ Gjakmarrja, ja si janë zgjidhur tre raste në malësinë e jugut

Gjakmarrja-kjo plagë e rëndë dhe primitive e shoqërisë Shqiptare,është zgjidhur qysh në fund të shek.XIX në fisin “MUHAJ” dhe në mëhallēn “MUÇAJ” të fshatit MATOHASANAJ- TEPELENË! Ja si janë zgjidhur tre rastet e hasmêrive që kanë ndodhur gjatë shek.XIX. Rasti i parë:Rreth vitit 1840 për problem pronash (kullotash) u përplaën me armë midis mëhallës “Lamaj”me mëhallën “Muçaj”në fshatin Matohasanaj,kur si pasojë u vranë tre burra në çdo mëhallë.Në mëhallën “Muçaj”, u vranë nga fisi Xhaferaj,Muhaj dhe Rroshaj,ndërsa në mëhallën “Lamaj”,u vranë nga fisi Hametaj,Sadikaj dhe Kamberaj. I Edhe pse gjaku quhej i larë,sepse u vranë nga tre burra për çdo mēhallë,hasmëria ndërmjet dy mëhallave vazhdonte.Ramo Muha,i cili ka qënë burrë me autoritet e që i dëgjohej fjala mblodhi vëllazërinë e Muçe dhe u tha;”unë jam i moshuar dhe nuk dua që të largohem nga kjo jetë dhe vëllazëria jonë të mbetet në hasmëri,ndaj dua që të pajtohrmi me Lamajt”. Dhe ashtu u bë u bisedua me përfaqsues të mëhallës “Lamaj” dhe palët ranë dakort dhe më pas kjo miqësi u forcua, mbesa e Ramo Muhës u martua në Sadikaj dhe miqësia u trahëgua në breza. Rasti i dytë;Njē mosmarrveshje midis fisit “Muhaj” dhe fisit “Hysenaj” nga Dashajt,shtëpia e Azbi Abazit, përplaen për kullotat në mal në Sorrëz rreth viteve 1880,ku vritet njē pjestar i fisit “Muhaj”.Për këtë u mblodh vëllazëria për të marrë hakun dhe në njē ditë i bëjnë prit hasmit,i cili lēvizte me kal,të cilin e qëllojnë dy herë dhe persona ra nga kali e bie në tokë.Vajtën për ta parë në se kishte vdekur, por plumbi e kishte goditur dy herë qylafin dhe hasmi ishte i gjallë,personi i shtrirë u tha “mbarojeni punën që keni për të bërë” por ata iu pêrgjidhën “jo,ty të fali dy herë plumbi prandaj e ke të falur jetën”. Dhe kështu u bë,të dy fiset u pajtuan dhe gjaku u fal dhe ndërmjet tyre u shkëmbye kafeja duke u forcuar miqësia,e cila vazhdoj normalisht. Rasti i tretë;Abedin Lamja (i jati i Tafil Zeraj) ishte mik me hakikat me Rushit Muhën dhe kopetë e dhënve i kishin bashkë.Ishte fillim qershori i vitit 1898 dhe atë ditë kishin bërë qethjen e bagëtive dhe sapo kishin mbaruar dhe po hanin drekë vjen njē bashkëfshatar dhe njofton Rushit Muhën se duhet të shkonte në fshat se i kishin ardhur miq.Kur po bëhej gati për të nisur dhe kuajt ishin larguar mori kalin e Abedin Lames dhe meqënëse kish filluar njē ves shi mori edhe sharkun e tij dhe u nis nga mali për në fshat.Fisi “Zeraj” kishin hasmëri me fisin “Sadikaj,dikush njofton Sadikajt se Abedin Lamaj po vjen me kal nga mali për në fshat dhe ata dalin mbi fshat në bisht të përrrenjve dhe qëllojnë dhe e “vrasin hasmin”, kur shohin ai nuk ishte hasmi,por miku i familjes së tyre Rushit Muha,i cili kishte dhënë mbesën në Sadikaj. E marin të vrarin dhe e bien në fisin Muhaj dhe kërkojnë që për këtë u thanë:”zgidhni dhe vrisni dy burra të Sadikajve”, por vëllazëria e Muhe tha se ky ishte hatajet,ndaj vendosën që për kërkuan që fiset “Zeraj” dhe fisi “Sadikaj” të pajtoheshin dhe kështu u bë,duke dhënë vajzën e Zerajve,Didaren në Sadikaj dhe me këtë miqësi u bë falja e gjakut dhe miqësia midis fiseve vazhdon edhe sot.