NATO erdhi në ekzistencë pas Luftës së Dytë Botërore më 4 prill 1949.
Ajo u konceptua si një aleancë ushtarake dhe vetëm fillimisht kishte dymbëdhjetë anëtarë. Sot, aleanca përbëhet nga 30 anëtarë, 28 vende evropiane dhe dy vende të Atlantikut të Veriut. Përveç shtimit të anëtarëve, aleanca është bërë edhe një shoqatë më politike ndër vite. Diçka që i hap NATO-s që të bëhet më shumë se një aleancë ushtarake.
Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut, e njohur ndryshe edhe si NATO, është aleanca për të cilën flitet shumë në mediat suedeze. A do të ketë apo jo anëtarësim suedez në NATO? A do të anëtarësohet Finlanda dhe nëse po çfarë do të thotë kjo për ne? Një pyetje më e rëndësishme që nuk trajtohet aq shumë është se çfarë do të thotë në të vërtetë anëtarësimi në një aleancë të tillë.
NATO njihet si një aleancë ushtarake me konceptin e mbrojtjes kolektive. Kjo do të thotë se nëse një shtet anëtar sulmohet, ai perceptohet si një sulm ndaj të gjitha shteteve anëtare. Qëllimi kryesor i NATO-s është të ruajë sigurinë, lirinë dhe paqen e shteteve të saj anëtare.
Përveçse NATO është një aleancë ushtarake, ajo është gjithashtu një aleancë politike. Kjo do të thotë se ekziston një lidhje politike midis shteteve anëtare. Është një aspekt brenda NATO-s që rritet çdo vit përmes rritjes së shkëmbimeve, bashkëpunimeve përtej sferës ushtarake.
NATO-ja e sotme po shkon drejt diçkaje më të madhe se një aleancë ushtarake. Numri i vendeve anëtare po rritet, kapaciteti ushtarak po zgjerohet dhe ndikimi politik po bëhet më i madh. A mund të bëhet NATO aleanca tjetër e madhe politike?
Lufta kundër Lindjes
NATO u krijua gjatë Luftës së Ftohtë, si një përgjigje ndaj politikës agresive të Bashkimit Sovjetik në Evropën Lindore. Politika e re e jashtme e SHBA-së në atë kohë kërkonte përfshirje më të madhe në Evropë dhe një përpjekje për të kufizuar ndikimin e Bashkimit Sovjetik në rajon. Krijimi i NATO-s ishte një mënyrë e përsosur për ta arritur këtë.
Që nga krijimi i NATO-s, Bashkimi Sovjetik e ka kundërshtuar aleancën, ndër të tjera, duke krijuar homologun e tij, Paktin e Varshavës. Ajo përfundoi kur Bashkimi Sovjetik ra dhe që atëherë kundërshtari kryesor i NATO-s ka qenë Rusia.
Rusia ka dëshmuar të jetë efektive kundër NATO-s dhe pushtoi Ukrainën, pjesërisht me aneksimin e Krimesë dhe tani me luftën që po vazhdon në të gjithë Ukrainën. Megjithatë, lufta në Ukrainë nuk doli të jetë ashtu siç ishte planifikuar. Rusia ka humbur shumë, si ushtarë ashtu edhe materiale. Sido që ta ktheni dhe ta ktheni luftën, Rusia do të largohet me një humbje të madhe.
NATO, e cila fillimisht u krijua si një forcë rezistence kundër Bashkimit Sovjetik dhe rrjedhimisht Rusisë së sotme, mund të deklarojë me luftën në Ukrainë se Kremlini nuk është më një kërcënim aq i madh. Diçka që mund të ndryshojë drejtimin e aleancës drejt një orientimi më politik.
Asetet e NATO-s
Kështu, një pjesë e misionit madhor të NATO-s, për të ndaluar kërcënimin rus, mund të rezultojë tashmë e përmbushur. Rusia nuk është aq e fortë sa dikur Bashkimi Sovjetik. Rusia nuk është më një kërcënim i madh dhe këtë e dëshmon ndër të tjera edhe dështimi në Ukrainë.
Çfarë do të thotë kjo për NATO-n?
Sigurisht që është pjesa me sigurinë kolektive, e cila pavarësisht nga madhështia e Rusisë, është një pjesë e rëndësishme e aleancës. Megjithatë, pjesa politike mund të marrë një rol më të madh.
NATO ka një komponent ushtarak që u mungon shumë organizatave politike. Ata kanë një aftësi ushtarake që është e pakrahasueshme dhe kanë akses në armët bërthamore. Diçka që i jep NATO-s që të bëhet një organizatë shumë e fuqishme politike.
Nëse shikoni një nga aleancat më të forta politike sot, BE-në, mungojnë pikërisht aspekti ushtarak dhe asetet që ka NATO. Ashtu si BE-ja, NATO ka një kapital të madh në të cilin kontribuojnë shtetet anëtare. Edhe pse BE-ja është dukshëm më e strukturuar si një organizatë politike me të gjitha organet e saj, atyre u mungon një pjesë e konsiderueshme që ka NATO-ja, një mbrojtje.
Me situatën e dëshmuar të lëkundur të sigurisë, aspekti ushtarak po bëhet më i rëndësishëm për shumë vende. Mbi të gjitha, NATO bëhet më tërheqëse pasi Ukraina është një shembull se si mund të shkojnë gjërat pa anëtarësimin në NATO. Momenti i ri që ka aleanca është diçka që ata mund ta përdorin në avantazhin e tyre.
BE-ja e ardhshme e NATO-s?
Sot NATO tashmë ka një pjesë aktive politike. Një komitet politik që diskuton, shkëmben informacione dhe vlerëson zhvillimet politike dhe rajonale me interes për vendet anëtare. Vitet e fundit kjo pjesë është bërë gjithnjë e më e rëndësishme në aleancë.
Një tranzicion nga një aleancë ushtarake e parë tradicionalisht në një aleancë politike edhe më të fortë është një skenar shumë i mundshëm në të ardhmen. Një nga arsyet kryesore pse u krijua NATO ishte zvogëlimi i ndikimit rus, kjo detyrë është zgjidhur kryesisht.
Aleanca aktualisht është shumë e suksesshme me shumë anëtarë nga më parë. Prandaj, një zhvillim politik është një hap i natyrshëm për NATO-n. Kjo do të thotë se anëtarësimi në NATO nuk përfshin vetëm angazhime ushtarake, por edhe politike. Nuk mund të thuhet saktësisht se si do të dukeshin këto, por lidhjet politike dhe ekonomike janë një çështje e qartë.
NATO është tërheqëse për momentin. Finlanda po priret drejt bashkimit dhe gjithnjë e më shumë njerëz në Suedi duan të bëjnë të njëjtën gjë. Megjithatë, është e rëndësishme të mos merrni vendime në vapën e momentit. Anëtarësimi në NATO nuk do të thotë vetëm mbrojtje, por do të thotë edhe detyrime.
Mbi të gjitha, në të ardhmen ajo mund të sjellë detyrime edhe më të mëdha që shkojnë përtej dimensionit ushtarak. NATO nuk është vetëm një aleancë ushtarake, por edhe një aleancë politike me zhvillim të fuqishëm. Kështu, presin edhe angazhimet e ardhshme politike. A duam vërtet të bashkohemi me një BE tjetër…
https://bulletin.nu/nato-vart-nasta-eu
