Harallamb Kota/ PETRO NINI LUARASI DËSHMORI I DHJETË I GJUHËS SHQIPE

Petro Nini Luarasi lindi në 22 prill të vitit 1865 në fshatin Luaras të Kolonjës. Në vitin 1873, Petro u rregjistrua nxënës në shkollën e Qestoratit që drejtohej nga mësuesi Koto Hoxhi. Pasi kreu mësimet dhe u pregatit për mësuesi, punoi mësues në fshatrat e Kolonjës, ku u mësonte fëmijëve fshehurazi gjuhën shqipe dhe përgatiti një grup shokësh si mësues. Në vitin 1882, Petro Nini hapi Shkollën e Parë Shqipe në fshatin Bezhan të Kolonjës dhe bashkë me Gjerasim Qiriazin themeluan shoqatën protestante “Vëllazëria e Shqipërisë”. Në vitin1887 Petro Nini hapi shkollën shqipe në Ersekë dhe në vitin1892 hapi shkollat shqipe në krahinën e Kolonjës e të Vakëfeve. Në vitin 1893, Petro Nini Luarasi u emërua Drejtor dhe Mësues i “Mësonjëtores” të parë shqipe të Korçës dhe punoi në atë detyrë deri në vitin 1894. Me largimin e tij, Drejtor i “Mësonjëtores u caktua Nuçi Naçi.  Në vitin 1904, Petro Nini emigroi në Amerikë ku mori pjesë gjallërisht në veprimtaritë patriotike të bashkatdhetarëve shqiptar. Me nismën e tij, u krijua shoqëria patriotike “Malli i Mëmëdheut”, shoqëria kulturore shqiptare “Pellazgu” dhe “Komitetet e Fshehta” për lirinë e Shqipërisë. Petro Nini Luarasi në vitet 1907-1908 u bë bashkëpunëtor i gazetës “Drita”, që botohej në Sofje të Bullgarisë dhe i gazetës “Kombi” e “Dielli” që botoheshin në Boston të Amerikës ku botoi shkrime patriotike e artikuj me karakter social-shoqëror e politik. Në vitin 1908, Petro Nini Luarasi kthehet nga Amerika dhe merr pjesë gjallërisht në lëvizjen xhonturkiste dhe lëvizjen kombëtare shqiptare. Në 14 Nëndor të vitit 1908, caktohet delegate i Kolonjës dhe merr pjesë në “Kongresin e Manastirit”, ku përkrah njësimin e alfabetit të Gjuhës Shqipe dhe shkrimin e Gjuhës Shqipe me shkronja latine. Në vitet 1909, në Manastir, Petro Nini Luarasi punësohet redaktor në organin “Bashkimi i Kombit” dhe bëhet bashkëpunëtor i gazetës “Liria” që botohej në Selanik. Në gazetat ku bashkëpunonte, Petro Nini Luarasi botoi shkrime publicistike, pedagogjike dhe poezi. Në vitet 1909-1911 Petro Nini Luarasi u emërua Drejtor dhe Mësues i shkollës së Negovanit dhe botoi në Manastir veprën e tij me titull “Mallkimi i shkronjave shqipe dhe çpërfolja e shqiptarit”, me të cilën mbrojti të drejtën e popullit shqiptar për kulturën e vet kombëtare dhe propogandoi idetë e Rilindjes Kombëtare Shqiptare, “Bashkimin në Luftë për Lirinë e Shqipërisë” pavarësisht nga besimi fetar. Për veprimtarinë patriotike, arsimore e politike u përndoq nga xhonturqit, grekomanët, andartët grek dhe Patrikana e Stambollit.
Petro Nini Luarasi Vdiq i helmuar prej tyre në Ersekë më 17 gusht të vitit 1911. Petro Nini Luarasi është Dëshmori i Dhjetë i Gjuhës Shqipe, pas dëshmorëve Pjetër Budi, Dhaskal Todhri, Naum Bredhi Veqilharxhi, Anastas Kullarioti, Jani Vreto, Koto Hoxhi, Pandeli Sotiri, at Llambro Ballamaçi e at Stath Melani. 
Mirënjohje: Presidenti i Shqipërisë, Bamir Topi më 13 janar 2012 i akordoi Petro Nini Luarasit (pas vdekjes) Urdhrin “Nderi i Kombit” me motivacionin: “Figurë e shquar e kombit, një nga veprimtarët e ndritur të Rilindjes Kombëtare, luftëtar i paepur për zgjimin, emancipimin dhe prosperimin e kombit shqiptar, për çlirimin nga zgjedha osmane dhe formimin e shtetit komb të shqiptarëve, luftëtarit të madh të krijimit të arsimit kombëtar, si një nga shtyllat e çështjes kombëtare, vepër për të cilën dha edhe jetën.”