Një media dikur promovuese e zërit të rinjve, sot më shumë mbështetëse e veprave madhore të Benet Becit, mes qindra reagimeve që kam bërë nga 2023, kur kishte publikuar reagimin tim të fundit (para se Beneti të zgjidhej), kishte zgjedhur të publikonte një “reagim” timin: një fjali të vetme habitore.
“Ted Kopliku reagon: ku kena përfundu!”
Mes mijëra fjalish reaguese që nga maji 2023, i referohej habisë time kur dëgjova podcast-in e gjyqtares së parë shqiptare në Amerikë, Edit Shkrelit, me Kryeministrin e vendit.
Në respekt të lexuesit tim të vjetër të këtij portali, po e shtjelloj këtë fjali, që lexuesi të mos zhgënjehet nga (mos)reagimi im.
Në fakt, zhgënjimi është shumëdimensional. Shkrelin nuk e kisha parë më përpara, por m’u duk fytyrë e njohur, sepse është pasqyrë e një pjese të mirë të diasporës: një diaspore që rritet dhe bëhet më indiferente sa më keq shkojnë punët për Shqipërinë.
Nuk po i futemi analizës së punësimit të familjarëve të saj në poste qokash në stafin e Benet Becit, por zonja është model suksesi pikërisht sepse karrierën e saj e ndërtoi në një vend ku funksionon shteti i së drejtës, demokracia dhe meritokracia. Megjithatë, pranon të dalë në podcast me kreun e një shteti që mishëron krejt të kundërtën.
Për kujtesë dhe në dijeni të të gjithëve, Edi Rama erdhi në pushtet me përdhunues në grup, trafikantë droge e kriminelë (të vërtetuar nga ligji i dekriminalizimit), mban prej 13 vitesh pushtetin me bandat më të rrezikshme të vendit dhe largoi pjesën më të mirë të popullsisë, sikur vendi të ishte në luftë.
Pranimi dhe normalizimi me prezencën e saj përballë Edi Ramës nuk mjafton. Ajo shkon edhe më larg duke idealizuar projeksionin e regjimit të Ramës në Shkodër (atë të Benet Becit): “Hyrja në Shkodër asht ba shumë e bukur (!) – Janë ba fasadat – Bahen aktivitete e ka gjallni.”
Të ishte një qytetare që vjen nga bota e tretë, edhe mund ta kuptoja. Por një zonjë që gëzon një nga statuset më të larta në një nga vendet më të zhvilluara në botë, tregon një përbuzje të madhe për qytetarët e vendit të saj që paska lënë para 30 vitesh.
Në 10 vite, Kryeministri që zonja ka përballë i dha Shkodrës investime sa bashkia e Leskovikut, e izoloi duke i vendosur traun, nuk bëri asnjë investim serioz në këtë qytet dhe i hoqi çdo institucion të rëndësishëm, duke e kthyer Shkodrën në një provincë pa rëndësi, në dorë të krimit dhe injorancës.
Diaspora shqiptare qartazi nuk po luan rolin e saj në një pikë kritike të vendit. Zakonisht e pavarur ekonomikisht, ajo pritet të jetë zëri i shpresës dhe i thirrjes për ta bërë Shqipërinë si gjithë vendet ku diaspora shqiptare ka arritur të ketë suksese individuale. Kjo diasporë, më së shumti, ka fytyrën e zonjës që e quan turizëm patriotik kthimin për pushime në Shqipërinë e çmimeve të lira dhe lidhjeve nostalgjike.
Rasti i Edit Shkrelit është simptomë e një problemi më të thellë: i një diaspore që gjithnjë e më shumë po e humbet lidhjen reale me Shqipërinë.
Indiferencës ndaj një aktivizmi patriotik në politikë i shtohet ushqimi që i japin narrativës që përkon në mënyrë të dyshimtë me propagandën zyrtare: Shqipëria si histori suksesi vizual, e reduktuar në hyrje të bukura qytetesh dhe fasada të lyera.
Ndryshe nga diaspora të tjera, si ajo irlandeze apo izraelite, që kanë luajtur rol kyç në zhvillimin dhe lobimin ndërkombëtar të vendeve të tyre, diaspora shqiptare mbetet kryesisht pasive në raport me transformimin institucional.
Të ulesh përballë një kryeministri që përfaqëson përqendrimin më të madh të pushtetit në Shqipërinë pluraliste, pa asnjë distancë kritike, është një pozicion politik i rrezikshëm.
Fenomeni nuk është i izoluar. Mbushja e aktiviteteve politike jashtë vendit, të organizuara nga figura si Taulant Balla, apo mbështetja elektorale që diaspora i jep qeverisë, tregojnë një shkëputje të thellë midis perceptimit dhe realitetit në Shqipëri.
Në vend që të shndërrohet në një forcë presioni për demokraci dhe zhvillim, diaspora shqiptare rrezikon të bëhet një spektatore e rehatshme, madje, në raste të caktuara, edhe një faktor legjitimues i status quo-së.
Rasti i Edit Shkrelit nuk është problemi, por pasqyra që tregon se sa larg është sot diaspora nga roli që historia dhe pesha e saj demografike do t’i impononin: të ishte jo thjesht një burim parash, por një zë kritik, një urë me Perëndimin dhe një motor ndryshimi për Shqipërinë.
Ndaj, ne që kemi vendosur të jetojmë e të bëjmë betejën këtu, me të drejtë mund të habitemi dëshpërimisht: ku kena përfundu!
