21 Dhjetor–Dita më e shkurtër e vitit

Në çdo pikë ndërmjet 23o26’V dhe 23o26’J Dielli është direkt mbi kokë në një kohë të caktuar të vitit. Me përjashtim të ekstremeve, kjo ngjet dy herë: një herë kur Dielli shfaqet të levizë në drejtim të veriut, dhe herën e dytë kur lëviz drejt jugut. Kjo quhet zona torride. Limiti verior është tropiku i gaforres, dhe limiti jugor është tropiku i bricjapit. Këto emra vijnë nga konstelacionet në të cilat hyn Dielli në fund të solsticit, dhe këto emra konstelacionesh janë aplikuar prej më se 2000 vitesh më parë.
Sot më 21 Dhjetor 2024, dita zgjat rreth 9 orë e 12 minuta, ndërsa pjesa tjetër prej 24 orëve është natë (afërsisht 14 orë e 44 minuta)( (jo kudo dita zgjat njëlloj pasi kjo varet nga gjerësia gjeografike se ku ndodhemi). Në Tropikun e Bricjapit (në paralelin 23°26.5’J), dielli bie pingul në sipërfaqen e Tokës, ndërsa në gjerësinë tonë gjeografike (në Durrës) nuk ngrihet më shumë se 25.2° mbi horizont. Toka ndodhet në perihelion, domethënë në distancën më të afërt me Diellin. Kjo ndodh për shkak se boshti i Tokës është i anuar 23.5° në krahasim me orbitën e saj.
Kombet dhe kulturat anembanë botës e kanë festuar solsticin që nga kohët e lashta me rituale dhe tradita të ndryshme. Ndikimi i këtyre traditave mund të shihet ende në festimet tona të festave si Krishtlindjet.
Festivali i lashtë romak Saturnalia festonte fundin e sezonit të mbjelljeve dhe ka lidhje të ngushta me Krishtlindjet e sotme. Romakët nderonin Saturnin, perëndinë e korrjes dhe bujqësisë. Festa shumëditore përfshinte ushqime të shumta, lojëra dhe festime. Dhuratat u jepeshin fëmijëve dhe të varfërve, ndërsa skllevërve u lejohej të mos punonin.
Edhe në Stonehenge, një rreth monumental prej gurësh masivë në Angli që daton rreth 5,000 vjet më parë, organizoheshin festime gjatë solsticeve (kryeisht te solsticit veror- 21 Qershor). Origjina e Stonehenge-it mbetet e mbuluar me mister, por monumenti u ndërtua për t’u rreshtuar me Diellin gjatë ditëve të solsticeve.
Përveç Stonehenge, ka edhe shumë objekte të tjera të lashta të ndërtuara në lidhje me solsticin, si për shembull në Kinë, Indi, Egjipt, etj., çka dëshmon për njohuritë mjaft të sakta që qytetërimet e lashta zotëronin në astronomi.
Shenim: Imazhi mare ne Internet ne: https://www.alamy.com/stock-photo/earth-orbit-sun-seasons.html
Osman Metalla. 21.12.2024