Nxënës i këtij Kolegji deri në vitin 1924 ishte dhe im Atë Arkitekt Gjon Krroqi e pas këtij viti në moshën 14 vjeçare vazhdoi studimet në Itali!
Më 17 Tetor 1877 u hap Kolegji Saverian në Shkodër, një Institucion i ri me emrin e Shën Françesk Saverit që do të kujtohet gjithmonë me nderim e mirënjohje.
Stema e Kolegjit ishte Shqiponja Dy krenore e shkruajtur “Për Zot, Për Atme e Përparim”.
Mësimet filluan me seriozitetin e Jezuitëve, arsim i vërtetë, i plotë, i rregullt, kulturë e përgjithshme perendimore, me programe të studiuara e të zgjedhura, me metoda të përparuara, një formim i gjithanshëm perëndimor.
Shkolla në fillim pati drejtim tregtar, më vonë mori drejtim klasik, por gjithmonë qe e barasvlerëshme me shkollat më të mira të Mesme të Europës Perëndimore.
Mësuesit që dhanë mësim në këtë shkollë kishin kryer studimet në Europë, të gjithë autorë tekstesh e veprash me karakter letrar, gjuhësor, historik, filozofik etj., të gjithë me një botë të pasur shpirtërore e intelektuale, të gatshëm për të zhvilluar fuqitë mendore të nxënësve për një formim intelektual të shëndoshë, por edhe për emancipimin e jetës shoqërore e kulturore si dhe për integrimin e shoqërisë shqiptare në Kontinentin e Vjetër, në mënyrë që Shqipëria, gjeografikisht në Evropë, të mos mbetej realisht në Orient.
Ndër emrat e shumtë të arsimtarëve italian e shqiptarë po përmendim; Imzot Bonati, Ate Zef Valentini, Filip Ashiku, Fejzulla Efendi, Musa Efendì Boriçi, Pjetër Marubi, Dom Ndre Mjeda, Mati Logoreci, Patër Justin Rrota, Kolë Thaçi, disa nga familja Gurakuqi, Çefa etj. e deri tek dijetari At Pjetër Meshkalla, emrin e të cilit gëzon sot shkolla e mesme.
Proçesin mësimorë e ndihmonin edhe ambientet shkollore, si kabinetet e fizikës, të kimisë e sidomos biblioteka shumë e pasur e Jezuitëve, që rrallë gjindeshin veprat e autorëve tanë të vjetër, Bardhit, Bogdanit, Budit,
Kristoforidhit, “Historia bizantine” e Du Fressne e Du Cange, veprat e Hahnit, Mayer, Joklit, Kamardes etj. dhe skedari i famshëm i At Zef Valentinit, dorëshkrime e dokumente me rëndësi, të cilat më vonë do të grabiteshin, do të digjeshin, do të zhdukeshin, e çfarë do të tepronte, do të çohej për karton.
Po kujtojmë disa emra të nxënësve të kolegjit Saverian; Imzot Lazër Mjedën, Imzot Luigj Bumçin, Imzot Prengë Doçin, Faik Konicën, Luigj Gurakuqin dhe nxënës të tjerë që u bënë drejtues të administratës shqiptare.
Janë shumë profesorë e nxënës të dënuar e të pushkatuar martirë të fesë e të atdheut; Dom Lazër Shantoja, Pater Anton Harapi, Dom Mark Dushi, Dom Zef Bici, Dom Lazër Jubani etj.
Faik Konica ish nxënës i kolegjit.
” Kolegji Saverian mbahet në një shkallë të lartë dhe të gjithë ata që kanë parë shkollat e Francës e të Evropës munden të dëshmojnë se ajo e Shkodrës është e zonja për shumë punë, të vihet në një me to”.
