Konsulli francez në Janinë (1806-1814) Francois Pouqeuville, atashuar pranë oborit të Vezirit të Janinës, Ali Pashë Tepelenës, e përmend Konispolin dhe Agallarët e Konispolit, të cilët kërkonin pavarësi dhe nuk ju bindën Vezirit të Janinës për një periudhë të gjatë kohe !
Agallaret e Konispolit, bashkepunuan me Suliotët dhe me Ibrahim Pashën e Beratit !
Në shkrimet e tij, Pouqeuville vazhdon, se e gjithë Çamëria, agallarët e Konispolit dhe Suliotët të nxitur edhe nga Ibrahim Pasha i Beratit, më 1787-të u sulën kundër Vezirit të Janinës !
Bejlerët e Konispolit, të Çamërisë, si dhe Suliotët krijuan një Beslidhje, kundër Vezirit të Janinës, në të cilën bënin pjesë, Mahmut Bej Dalani i Konispolit, Islam Pronjo i Paramithisë, Mustafa bej Delvina dhe Ibrahim Pashë Berati !
Dihet dhe lufta që bërën kundër Vezirit të Janinës luftëtarët Konispolatë, me në krye Mahmut Bej Dalani dhe Bejkatët, e Buarit të Shehatit në Konispol !
Ai e vlerëson, në atë kohë Konispolin, një Perlë të bukur, me një hapsirë pa mbarim, si vend strategjik dhe e quan fshat me skelë .
E ka fjalën, për skelën e Shën dodhërit, ku Konispolatët e kishin, si një Port të Vogël, për të shkuar në ishullin e Korfuzit, me anijet e tyre të vogla, që i quanin, në atë kohë KAIKA, për të bërë tregëti, duke shitur prodhimet e tyre, që e përdorën deri ne vitin 1944, që mori partia komuniste pushtetin, e cila i mbylli kufijtë dhe shkaterroje çdo gjë me vlerë, që trashëguam nga e kaluara !
KONSULLI ANGLEZ, MARTIN LIK, pranë Vezirit të Janinës, në librin e tij “Udhetim në Greqinë veriore” shkruan për Konispolin, më 25 Dhjetor të vitit 1804, në Konispol u krye një betejë shumë e madhe, midis forcave të kryesuara, nga Mahmut Bej Dalani, të cilat luftonin kundër forcave turke, të udhëhequra, nga Ismail Agaj, të cilit i kërkoj ndihmë, Veziri i Janinës, për të nënështruar Konispolin, me çdo kusht dhe me urdhër, të Vezirit të Janinës, të cilin Ismail Agaj e kishte shumë mik, rrethuan Konispoli dhe e kthyen, në një kasaphanë të vërtetë, por Konispolatët e Mahmut Dalanit, nuk ju dorëzuan forcave të Vezirit të Janinës të prira nga Ismail Agaj !
Edhe Martin Lik, shpreh habitje dhe mahnitet, nga hapsira e pambarimtë, që ka Konispoli.!
URBAN !
Çamët janë të dhënë shumë, pas punës, pas tregëtisë, pas bujqësisë dhe sidomos, Konispoli, Filati, Paramithia, Margelliçi, Parga, Arta, Preveza !
ARAVENTINOJ HISTORIAN I EPIRIT,
e permend Çamërinë dhe në veçanti Konispolin, për prodhimet e ndryshme, në vitin 1840-të cilësorë dhe me shije, si drithëra, fasule, dhën dhi, lopë, kuaj, mushka, pula, djathë, gjalpë, gjizë, ullinj, vaj ulliri, mjaltë, duhan, dru për djegie dhe për të përpunuar dhe ndërtuar, e plotë prodhime të tjera, që i prodhon, një popull puntor i Konispolit !
Ka plotë të huaj të tjerë, që i kanë përshkruar bukuritë e Konispolit, si dhe vyrtitet e Konispolatëve, por Unë, përzgjodha këta të huaj, mendimet e të cilëve për Konispolin, po i ndaj me ju të dashur Konispolatë, kudo që ndodheni, por edhe me ju miq/ke, të face-book, të njiheni, të lexoni dhe të mos harroni Konispolin dhe vlerat e tij, që kanë mundësi, të kapërcejnë atë prapambetje, të madhe, në të cilën e la Enver Hoxha dhe Diktatura e tij 50-të vjeçare !
Nga Petrit Ali Mulla, Konispol më 20 Maj 2023 !
