Më 9 nëntor 1879, lindi Milan von Šufflay një historian dhe politikan i madh kroat, një nga themeluesit e albanologjisë.
Me kërkesë të qeverisë shqiptare dhe të Akademisë së Shkencave në Vjenë, Šufflay vazhdoi punën e Konstantin Josef Jireček (historian çek) dhe Lajos Thallóczy (historian hungarez), duke redaktuar librin e tretë të “Codex Albanicus”, një koleksion arkivor, dhe në janar 1931, ai mori përfundimisht pasaportën dhe udhëtoi për në Shqipëri për të nënshkruar një kontratë për të punuar në Acta Albaniae (foto e dytë: Letra e kërkesës së Milan von Sufflay për të bërë kërkime shkencore në Arkivin e Dubrovnikut, datë 9 janar 1931).
Menjëherë pas kthimit të tij nga Tirana e Shqipërisë në Zagreb të Kroacisë, anëtarët e organizatës së regjimit “Jugosllavia e re”, nën mbrojtjen mbretërore, më 19 shkurt 1931, i zunë pritë në pragun e shtëpisë dhe i thyen kafkën me çekiç, duke e vrarë. Më pas, hynë në banesën e tij dhe i morën dorëshkrimin e librit të tretë të “Codex Albanicus”.
Nuk ka pasur asnjë hetim për kriminelët. Autoritetet mohuan çdo njohuri për sulmuesit dhe ndaluan aktivitetet në lidhje me funeralin e Šufflay.
Albert Einstein dhe Heinrich Mann i dërguan një letër Lidhjes Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut në Paris, duke i bërë thirrje publikut kulturor botëror të protestojë kundër vrasjes së Milan Shufflay duke bërë thirrje për mbrojtjen e shkencëtarëve kroatë nga regjimi jugosllav. Apeli iu drejtua “Ligue des droits de l’homme” (Lidhja e të Drejtave të Njeriut) me bazë në Paris dhe u bë në faqen e parë të New York Times më 6 maj 1931 (foto e katërt). Ajo akuzoi mbretin e Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve për bashkëpunim në krim.
Në qershor të vitit 1940, në Banovinën e Kroacisë, u organizua një gjyq për vrasjen e Shufflay. Vrasësit ishin agjentët e policisë Belosheviç dhe Zwerger, të cilët ikën në Beograd. Të gjitha përpjekjet e mëvonshme të Banovinës së Kroacisë për t’i ekstraduar ishin të pafrytshme.
Për të gjithë ata që dinë kroatisht, mund të lexoni një nga librat e mëdhenj të Milan Šufflay “Srbi i Arbanasi” (Serbët dhe Shqiptarët), botuar në Beograd në vitin 1925, duke klikuar në linkun e mëposhtëm.
(foto e parë: duke punuar në studion e tij në Zagreb; dhe fotografia e tretë: i veshur me kostume tradicionale shqiptare)
