Shqipëria po rrjedh. Ndryshe nga vitet 90′ sot nuk po ikin thjesht njerëz; po ikën “truri”, po ikin ata që kanë në duar çelësat e progresit. Renditemi të parët në botë për eksodin e profesionistëve, duke lënë pas edhe vende që digjen nga lufta.
Por lufta jonë është e heshtur dhe më e rrezikshme: është lufta e mediokritetit kundër meritës.
Akti I: Denoncimi i Realitetit “Përmbys”
Sot në Shqipëri, piramida e vlerave është kthyer përmbys. Këmbët po tentojnë të udhëheqin kokën.
Modelet e “Suksesit”: Kur shohim individë si Veliaj apo Balluku, ku mungesa e një formimi solid akademik zëvendësohet me mjeshtërinë e intrigës politike, mesazhi për rininë është fatal. Emra si Zeqine Caushi apo Sara Mile, pa asnjë produkt intelektual të mirëfilltë, na serviren si “elita”, ndërkohë që shkenca dhe dija lihen në harresë.
VIP-at e Injorancës: Ekranet tona janë mbushur me personazhe që nuk njohin as gjuhën e tyre, as historinë, e as logjikën bazë. Kjo shkretëtirë kulturore mbyt çdo stimul për të studiuar.
Administrata e “Matrioshkave”: Institucionet arsimore dhe ato shtetërore janë kthyer në feude partiake. Drejtuesit nuk zgjidhen për atë që kanë në kokë, por për shkallën e përkuljes ndaj eprorit. Një sistem ku “partizani” i bindur vlen më shumë se laureati i shkëlqyer.
Akti II: Zgjidhja – Kthimi te Morali dhe Merita
Si mund të ndalet kjo rrjedhje dëshpëruese? Zgjidhja nuk është kozmetike, por strukturore dhe morale.
Qeverisja me Moral: Duhet të kalojmë nga “politika e numrave të votave” te “politika e vlerave”. Një qeverisje që nuk ka frikë nga njerëzit e ditur, por i kërkon ata.
Koka mbi Këmbët: Intelektualët, mjekët, inxhinierët dhe profesorët duhet të jenë busulla e vendit. Nuk mundet që ai që s’di të shumëzojë, të vendosë për fatet e kërkimit shkencor apo infrastrukturës kombëtare.
Amvisimi i të Ardhmes: Vendi nuk mund të administrohet si një plaçkë lufte. Duhet një pakt kombëtar për Meritokracinë: Çdo post drejtues, nga shkolla periferike te ministria, duhet të kalojë në filtrin e ashpër të aftësisë dhe integritetit.
Përfundimi
Nuk mund të presim që një vend të lulëzojë kur “trurin” e dëbon dhe “muskulin e partisë” e dekoron.
Shqipëria do të bëhet vetëm kur të kuptojmë se dija nuk është luks, por mjeti i vetëm i mbijetesës.
Është koha që koka të marrë vendin që i takon. Ndryshe, shkretëtira do të na përpijë të gjithëve.
