{"id":97372,"date":"2026-05-16T09:11:25","date_gmt":"2026-05-16T09:11:25","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=97372"},"modified":"2026-05-16T09:11:25","modified_gmt":"2026-05-16T09:11:25","slug":"paradoksi-me-shume-shkolle-me-pak-njohuri-dhe-tre-keshilla-per-tejkalimin-e-tij","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2026\/05\/16\/paradoksi-me-shume-shkolle-me-pak-njohuri-dhe-tre-keshilla-per-tejkalimin-e-tij\/","title":{"rendered":"Paradoksi &#8211; m\u00eb shum\u00eb shkoll\u00eb m\u00eb pak njohuri dhe tre k\u00ebshilla p\u00ebr tejkalimin e tij !"},"content":{"rendered":"<p>Nga Irena Beqiraj<\/p>\n<p>\u00c7do brez f\u00ebmij\u00ebsh n\u00eb historin\u00eb moderne i ka tejkaluar brezat e prind\u00ebrve t\u00eb tyre n\u00eb aspektin e dijes. Secili prej tyre ka kaluar m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb n\u00eb arsim formal sesa brezi i m\u00ebparsh\u00ebm, dhe ky investim u ka p\u00ebrmir\u00ebsuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb matshme v\u00ebmendjen, kujtes\u00ebn, shkrim-leximin, aft\u00ebsit\u00eb matematikore, dhe IQ.<br \/>\nP\u00ebrmir\u00ebsimi ka q\u00ebn\u00eb i q\u00ebndruesh\u00ebm dhe i qart\u00eb deri tek gjenerata Z , q\u00eb brezi i par\u00eb n\u00eb historin\u00eb moderne, i cili po performon m\u00eb dob\u00ebt se prind\u00ebrit e tyre n\u00eb \u00e7do mat\u00ebs t\u00eb njohurive.<br \/>\nPavar\u00ebsisht rritjes s\u00eb pjes\u00ebmarrjes , koh\u00ebs s\u00eb harxhuar n\u00eb shkoll\u00eb apo rritjes s\u00eb investimeve publike, f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb po performojn\u00eb m\u00eb keq n\u00eb \u00e7do paramet\u00ebr t\u00eb dijes.<\/p>\n<p>Paradoksi, m\u00eb shum\u00eb shkoll\u00eb, m\u00eb pak njohuri tregon se strategjia q\u00eb ka nxitur p\u00ebrmir\u00ebsimin e njohurive p\u00ebr breza t\u00eb t\u00ebr\u00eb nuk po funksionon m\u00eb, p\u00ebrkundrazi po krijohet nj\u00eb hendek i madh midis shkollimit dhe zhvillimit kognitiv.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 80 vende tregojn\u00eb nj\u00eb model t\u00eb pagabuesh\u00ebm . Kur nj\u00eb vend e p\u00ebrvet\u00ebson gjer\u00ebsisht teknologjin\u00eb dixhitale n\u00eb shkolla, performanca akademike bie n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse.<br \/>\nSot m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb e kat\u00ebrta e f\u00ebmij\u00ebve tan\u00eb tani kalojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se kat\u00ebr or\u00eb n\u00eb ekrane gjat\u00eb nj\u00eb dite tipike shkollore shtat\u00eb or\u00ebshe. M\u00eb shum\u00eb se gjysma kalojn\u00eb nj\u00eb deri n\u00eb kat\u00ebr or\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb m\u00eb pak se gjysma e koh\u00ebs s\u00eb harxhuar para ekranit shpenzohet duke m\u00ebsuar di\u00e7ka , pjesa tjet\u00ebr rreth 38 minuta n\u00eb \u00e7do or\u00eb shpenzohen pa asnj\u00eb rezultat .<br \/>\nDr. Jared Cooney Horvath neuroshkenc\u00ebtar dhe studiues i t\u00eb nx\u00ebnit njer\u00ebzor, tregon se kur nx\u00ebn\u00ebsit p\u00ebrdorin teknologjin\u00eb kan\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrprerje t\u00eb vazhdueshme t\u00eb v\u00ebmendjes . Kur v\u00ebmendja nd\u00ebrpritet vazhdimisht, ndodhin tre dukuri &#8211; koha humbet p\u00ebr shkak t\u00eb mbingarkes\u00ebs s\u00eb shp\u00ebrq\u00ebndrimit, shkalla e gabimeve rritet dhe formimi i kujtes\u00ebs dob\u00ebsohet nd\u00ebrsa t\u00eb m\u00ebsuarit kalon nga kodimi i thell\u00eb drejt p\u00ebrpunimit t\u00eb bazuar n\u00eb zakone.<br \/>\nPerformaca e dob\u00ebt e f\u00ebmij\u00ebve tan\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem prind\u00ebror, nuk \u00ebsht\u00eb as nj\u00eb problem disipline, por \u00ebsht\u00eb kusht\u00ebzim i p\u00ebrs\u00ebritur prej konsumit digjital .<\/p>\n<p>Leximi i thell\u00eb, q\u00eb nd\u00ebrton t\u00eb kuptuarit, konkluzionet, v\u00ebmendjen e q\u00ebndrueshme, aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbajtur n\u00eb mendje nj\u00eb argumente komplekse k\u00ebrkon nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb njoh\u00ebse t\u00eb ndryshme nga konsumi dixhital.<br \/>\nStudimet e tregojn\u00eb qart\u00ebsisht k\u00ebt\u00eb. Leximi nga ekrani ka nj\u00eb efekt negativ t\u00eb vazhduesh\u00ebm krasuar me leximin n\u00eb let\u00ebr . E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen edhe p\u00ebr shkrimin. Mbajtja e sh\u00ebnimeve me dor\u00eb tejkalon rezultatet e arritura nga mbajtja e sh\u00ebnimeve n\u00eb laptop n\u00eb t\u00eb m\u00ebsuarin afatgjat\u00eb. Shtypja inkurajon transkriptimin fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb dhe p\u00ebrpunimin sip\u00ebrfaq\u00ebsor. Shkrimi i dor\u00ebs detyron p\u00ebrmbledhjen, organizimin dhe kodimin konceptual. N\u00eb klasat m\u00eb t\u00eb gjata se tridhjet\u00eb minuta, hendeku midis shkrimit t\u00eb dor\u00ebs dhe shtypjes \u00ebsht\u00eb i konsideruesh\u00ebm.<br \/>\nStudimet kan\u00eb qen\u00eb aty por ne kemi zgjedhur mjetet , pasi mjetet ishin m\u00eb t\u00eb thjeshta e shpejta p\u00ebr tu bler\u00eb . N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktonin se \u00e7far\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb b\u00ebjn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb dhe ta nd\u00ebrtonim arsimin drejt k\u00ebtij objektivi , ne ndoq\u00ebm rrug\u00ebn m\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb- e ripozicionuam arsimin p\u00ebr t&#8217;iu p\u00ebrshtatur m\u00eb mir\u00eb mjeteve. Ky nuk \u00ebsht\u00eb progres, ky \u00ebsht\u00eb dor\u00ebzim. Dhe ata q\u00eb u dor\u00ebzuan nuk ishin f\u00ebmij\u00ebt, por institucionet .<br \/>\n Duke pretenduar se po u japim f\u00ebmij\u00ebve nj\u00eb avantazh, ne po u krijojm\u00eb atyre nj\u00eb deficit marramend\u00ebs n\u00eb njohuri .<br \/>\nN\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sistematike, n\u00eb institucionet e arsimit dhe n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb tona, ne i kemi dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi komoditetit dhe shfaqjes s\u00eb modernitetit duke neglizhuar gjith\u00e7ka q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb zhvilluar mendjet e tyre.<\/p>\n<p>Por fatkeq\u00ebsisht qeveria l\u00ebviz n\u00eb drejtimin e p\u00ebrcaktuar nga Agasi, i cili ka vendosur t\u00eb tejkalojm\u00eb Gjermanin\u00eb e cila p\u00ebrdor akoma faksin . Kompanit\u00eb e teknologjis\u00eb nuk do t\u00eb largohen vullnetarisht nga klasat. Askush q\u00eb p\u00ebrfiton nga politikat aktuale nuk do t\u00eb vij\u00eb t\u00eb shp\u00ebtoj\u00eb f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb.<br \/>\nNdaj kam 3 k\u00ebshilla t\u00eb thjeshta p\u00ebr \u00e7do prind :<\/p>\n<p>1. Printoni. N\u00ebse f\u00ebmija juaj po lexon p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar, kjo nuk duhet t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb nj\u00eb pajisje.Librat fizik\u00eb dhe tekstet e shtypura prodhojn\u00eb nj\u00eb kuptim dhe mbajtje mendore duksh\u00ebm m\u00eb t\u00eb mir\u00eb sesa ekranet.<\/p>\n<p>1. Luftoni p\u00ebr shkrimin me dor\u00eb. Shkollat \u200b\u200bq\u00eb kan\u00eb eliminuar shkrimin me dor\u00eb kan\u00eb eliminuar nj\u00eb nga mjetet m\u00eb t\u00eb fuqishme t\u00eb zhvillimit kognitiv q\u00eb kemi. Shkrimi me dor\u00eb e angazhon trurin ndryshe nga tastiera . Ai nd\u00ebrton kodimin e kujtes\u00ebs, zhvillimin e motorik\u00ebs s\u00eb holl\u00eb dhe t\u00eb menduarit kompozicional. Hendeku midis shkrimit me dor\u00eb dhe shtypjes rritet n\u00eb nj\u00eb nivel q\u00eb duhet t\u00eb alarmoj\u00eb \u00e7do prind . K\u00ebrkojeni at\u00eb p\u00ebrs\u00ebri.<\/p>\n<p>1. Mbrojeni monotonin\u00eb. Koha e pastrukturuar edhe pa ekran nuk \u00ebsht\u00eb koh\u00eb e humbur. \u00cbsht\u00eb gjendja n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn zhvillohen funksionet ekzekutive, kreativiteti dhe v\u00ebmendja e q\u00ebndrueshme. F\u00ebmija nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb arg\u00ebtohet \u00e7do moment.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0d59222f-7f46-4782-81bc-741b385f2987-300x176.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"176\" class=\"alignnone size-medium wp-image-97373\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0d59222f-7f46-4782-81bc-741b385f2987-300x176.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0d59222f-7f46-4782-81bc-741b385f2987-1024x600.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0d59222f-7f46-4782-81bc-741b385f2987-768x450.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0d59222f-7f46-4782-81bc-741b385f2987-1536x900.jpeg 1536w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0d59222f-7f46-4782-81bc-741b385f2987-860x504.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0d59222f-7f46-4782-81bc-741b385f2987.jpeg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Irena Beqiraj \u00c7do brez f\u00ebmij\u00ebsh n\u00eb historin\u00eb moderne i ka tejkaluar brezat e prind\u00ebrve t\u00eb tyre n\u00eb aspektin e dijes. Secili prej tyre ka kaluar m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb n\u00eb arsim formal sesa brezi i m\u00ebparsh\u00ebm, dhe ky investim u ka p\u00ebrmir\u00ebsuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb matshme v\u00ebmendjen, kujtes\u00ebn, shkrim-leximin, aft\u00ebsit\u00eb matematikore, dhe IQ. P\u00ebrmir\u00ebsimi ka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":97374,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-97372","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97372","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97372"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97372\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97375,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97372\/revisions\/97375"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/97374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}