{"id":97349,"date":"2026-05-14T09:25:54","date_gmt":"2026-05-14T09:25:54","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=97349"},"modified":"2026-05-14T09:25:54","modified_gmt":"2026-05-14T09:25:54","slug":"perparim-gjeka-tani-kemi-nje-bote-me-dy-superfuqi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2026\/05\/14\/perparim-gjeka-tani-kemi-nje-bote-me-dy-superfuqi\/","title":{"rendered":"P\u00ebrparim Gjeka\/ TANI KEMI NJE BOTE ME DY SUPERFUQI"},"content":{"rendered":"<p>Nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm vizita e sotme e Presidentit Donald Trump n\u00eb Beijing dhe respekti reciprok n\u00eb nivelin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb mundsh\u00ebm midis Kines dhe SHBA q\u00eb tregon p\u00ebrfundimisht se tashm\u00eb, realisht, kemi dy superfuqi n\u00eb bot\u00eb: pik\u00ebrisht Amerik\u00ebn dhe Kin\u00ebn.<\/p>\n<p>Ka disa indikator\u00eb q\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrfundim.<\/p>\n<p>Amerika gjithmon\u00eb ka arritur t\u00eb ushtroj\u00eb presion ndaj \u00e7do vendi, p\u00ebrfshir\u00eb edhe Kin\u00ebn n\u00eb vitin 2018, p\u00ebrmes luft\u00ebs tregtare, tarifave, loj\u00ebrave ushtarake, diplomacis\u00eb etj., duke arritur synime t\u00eb caktuara. I vetmi shtet q\u00eb iu p\u00ebrgjigj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb reciproke dhe q\u00eb nuk p\u00ebsoi pasoja t\u00eb r\u00ebnda nga nd\u00ebrhyrjet amerikane ka qen\u00eb Kina e pas vitit 2025. Kjo tregon p\u00ebr nj\u00eb shtet q\u00eb ekziston dhe zhvillohet me ritme t\u00eb larta pavar\u00ebsisht Amerik\u00ebs. Fuqia ekonomike, politike, diplomatike, teknologjike dhe ushtarake e Amerik\u00ebs nuk ka ndikimin e dikursh\u00ebm mbi Kin\u00ebn.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, ajo q\u00eb d\u00ebshmon statusin e Kin\u00ebs si superfuqi \u00ebsht\u00eb fakti se vet\u00ebm ajo \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u2019i shkaktoj\u00eb pasoja vet\u00eb Amerik\u00ebs dhe planeve t\u00eb saj strategjike. P\u00ebr shembull, Kina zot\u00ebron rreth 80% t\u00eb mineraleve t\u00eb rralla t\u00eb p\u00ebrpunuara, t\u00eb domosdoshme p\u00ebr industrit\u00eb ky\u00e7e amerikane, si industria ushtarake dhe inteligjenca artificiale. Nd\u00ebrkoh\u00eb, nga ana ushtarake, Kina \u2014 pa hyr\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb luft\u00eb \u2014 ka goditur n\u00eb thembr\u00ebn e Akilit luften e United States-Israel kund\u00ebr Iranit, duke i transmetuar k\u00ebtij t\u00eb fundit koordinata t\u00eb sakta satelitore t\u00eb bazave ushtarake amerikane n\u00eb vendet e Gjirit Persik dhe ne Izrael. <\/p>\n<p>S\u00eb treti, Kina ka krijuar nj\u00eb num\u00ebr shtetesh satelite dhe t\u00eb varura prej saj, duke nd\u00ebrtuar nj\u00eb habitat alternativ shtetesh jo vet\u00ebm n\u00eb aleanc\u00eb politike, por edhe ekonomike e ushtarake. K\u00ebto vende varen nga mb\u00ebshtetja kineze deri n\u00eb kufijt\u00eb e mbijetes\u00ebs; pra, n\u00ebse nd\u00ebrpritet ky suport, ato rrezikojn\u00eb kolapsin. K\u00ebtu mund t\u00eb p\u00ebrmendet Rusia, e cila varet nga shitja e naft\u00ebs n\u00eb Kin\u00eb dhe nga furnizimi me mallra nga strategjike deri te ato te konsumit; po k\u00ebshtu Irani, Korea e Veriut, Laosi, si edhe disa shtete t\u00eb tjera n\u00eb Azin\u00eb Qendrore e Afrik\u00eb. K\u00ebtu nuk p\u00ebrfshihen shtete q\u00eb luajn\u00eb me dy porta, si Pakistani apo Serbia.<\/p>\n<p>S\u00eb kat\u00ebrti, Amerika ka presion t\u00eb brendsh\u00ebm nga vet\u00eb klasa e kapitalist\u00ebve t\u00eb rinj t\u00eb teknologjis\u00eb, si Elon Musk i Tesla, si dhe kompani t\u00eb tjera si Amazon, Apple, NVIDIA etj., disa prej t\u00eb cil\u00ebve ishin bashk\u00eb me Trump n\u00eb delegacion. Interesi q\u00eb kan\u00eb ata \u00ebsht\u00eb tregu i madh kinez si konsumator p\u00ebr produktet e tyre, por edhe si prodhues me kosto t\u00eb ul\u00ebt dhe cil\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb. Ata k\u00ebrkojn\u00eb konkurrenc\u00eb t\u00eb lir\u00eb globale, ku besojn\u00eb se mund t\u00eb fitojn\u00eb.<\/p>\n<p>Si rrjedhoj\u00eb e sa m\u00eb sip\u00ebr, nga ky takim priten rezultate si vijon:<\/p>\n<p>Si dy superfuqi, pritet t\u00eb merren vendime p\u00ebr rindarjen e influencave n\u00eb bot\u00eb, me Kin\u00ebn dhe Amerik\u00ebn q\u00eb do t\u00eb marrin pjes\u00ebn e luanit. Pas takimit n\u00eb Alaska midis Trump dhe Putin, administrata amerikane kuptoi me vones\u00eb se marr\u00ebveshjet me Putinin ishin t\u00eb pazbatueshme, sepse shum\u00eb procese kontrolloheshin realisht nga Kina. Kjo praktik\u00eb u p\u00ebrforcua edhe n\u00eb rastin e Iranit, duke krijuar bindjen se vet\u00ebm Kina mund t\u00eb dal\u00eb garant p\u00ebr marr\u00ebveshje afatgjata.<\/p>\n<p>N\u00ebse nuk do t\u00eb ket\u00eb takim kok\u00eb m\u00eb kok\u00eb Trump\u2013Xi, kjo do t\u00eb thot\u00eb se t\u00eb dy pal\u00ebt \u2014 ose t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00ebra prej tyre \u2014 thjesht po k\u00ebrkon koh\u00eb dhe nuk \u00ebsht\u00eb ende gati p\u00ebr marr\u00ebveshje strategjike afatgjata. N\u00ebse do t\u00eb ket\u00eb takim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, at\u00ebher\u00eb kjo do t\u00eb n\u00ebnkuptoj\u00eb se disa shtete do t\u00eb jen\u00eb objekt diskutimi dhe ndarje influencash. Mund t\u00eb ket\u00eb edhe \u201cshk\u00ebmbime\u201d t\u00eb m\u00ebdha strategjike, si p.sh. Taiwani p\u00ebr Iranin. N\u00eb Iran, si kund\u00ebrpesh\u00eb, mund t\u00eb fuqizohet nj\u00eb grupim me influenc\u00eb nga Pakistani dhe Turqia, por me orientim proamerikan. Kuba mund t\u00eb rikthehet n\u00ebn influenc\u00ebn amerikane; Ukraina mund t\u00eb ndahet sipas hart\u00ebs s\u00eb Putinit dhe Krimea t\u00eb njihet si pjes\u00eb e Rusis\u00eb; Azia Qendrore dhe Jugore t\u00eb bien n\u00ebn influenc\u00ebn kineze; nd\u00ebrsa n\u00eb Middle East dhe Afrik\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohen zona ndikimi mes Per\u00ebndimit dhe Kin\u00ebs.<\/p>\n<p>Europe pritet t\u00eb dob\u00ebsohet gjeostrategjikisht, por t\u00eb mbetet e pavarur n\u00eb ekuacionin e superfuqive. Po k\u00ebshtu edhe Japonia,  Korea e Jugut, Australia dhe India do t\u00eb ndjekin nj\u00eb kurs t\u00eb ngjash\u00ebm me Europ\u00ebn. Bie ndikimi i Izraelit. <\/p>\n<p>Nga ana ekonomike, pritet t\u00eb hapet m\u00eb shum\u00eb tregu kinez p\u00ebr korporatat amerikane dhe t\u00eb krijohet nj\u00eb konkurrenc\u00eb m\u00eb e lir\u00eb ekonomike midis dy superfuqive, pa pengesa t\u00eb forta tregtare. Hapet kanali i Hormuzit, ulet nafta, rikthehet tregtia dhe logjistika &#8220;business as usual&#8221;. <\/p>\n<p>Edhe n\u00ebse k\u00ebto zhvillime nuk konkretizohen menj\u00ebher\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb Samit, ato pritet t\u00eb ndodhin gradualisht sipas raportit t\u00eb forcave q\u00eb tashm\u00eb po konturohen n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>13 Maj 2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm vizita e sotme e Presidentit Donald Trump n\u00eb Beijing dhe respekti reciprok n\u00eb nivelin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb mundsh\u00ebm midis Kines dhe SHBA q\u00eb tregon p\u00ebrfundimisht se tashm\u00eb, realisht, kemi dy superfuqi n\u00eb bot\u00eb: pik\u00ebrisht Amerik\u00ebn dhe Kin\u00ebn. Ka disa indikator\u00eb q\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrfundim. Amerika gjithmon\u00eb ka arritur t\u00eb ushtroj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":97350,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-97349","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97349"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":97351,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97349\/revisions\/97351"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/97350"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}