{"id":96677,"date":"2026-04-09T09:29:02","date_gmt":"2026-04-09T09:29:02","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=96677"},"modified":"2026-04-09T09:29:02","modified_gmt":"2026-04-09T09:29:02","slug":"statusi-i-ariut-te-murrme-ne-shqiperi-i-cenuarsipas-iucn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2026\/04\/09\/statusi-i-ariut-te-murrme-ne-shqiperi-i-cenuarsipas-iucn\/","title":{"rendered":"Statusi i Ariut t\u00eb Murrm\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri &#8211; i cenuar(sipas IUCN)"},"content":{"rendered":"<p>Ariu i murrm\u00eb (Ursus arctos) \u00ebsht\u00eb gjitari m\u00eb i madh dhe nj\u00eb nga simbol\u00ebt m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb natyr\u00ebs shqiptare. Dikur i p\u00ebrhapur gjer\u00ebsisht n\u00eb t\u00eb gjitha masivet pyjore t\u00eb vendit, sot ai gjendet n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb ndjeshme dhe alarmante. Sipas vler\u00ebsimeve m\u00eb t\u00eb fundit, n\u00eb Shqip\u00ebri kan\u00eb mbetur vet\u00ebm 180\u2013200 individ\u00eb, nj\u00eb num\u00ebr tep\u00ebr i ul\u00ebt q\u00eb e rendit k\u00ebt\u00eb specie nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb rrezikuarat n\u00eb vend dhe e afron me rrezikun e zhdukjes lokale. N\u00eb shum\u00eb zona malore, banor\u00ebt dhe gjuetar\u00ebt v\u00ebrejn\u00eb nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb madhe t\u00eb prezenc\u00ebs s\u00eb tij, \u00e7ka tregon nj\u00eb ndryshim t\u00eb qart\u00eb negativ n\u00eb dinamik\u00ebn e popullat\u00ebs.<br \/>\nPse ariut t\u00eb murrm\u00eb po i kanoset rreziku?<br \/>\nR\u00ebnia e popullat\u00ebs s\u00eb tij nuk \u00ebsht\u00eb e rast\u00ebsishme,por rezultat i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i veprimeve njer\u00ebzore.<br \/>\nGjuetia e paligjshme ka qen\u00eb nj\u00eb nga faktor\u00ebt kryesor\u00eb,duke zhdukur qindra individ\u00eb nd\u00ebr vite,shpesh p\u00ebr q\u00ebllime trofeu apo tregtie t\u00eb paligjshme.<br \/>\nDegradimi i habitatit, p\u00ebrmes prerjeve t\u00eb pyjeve, hapjeve t\u00eb rrug\u00ebve dhe nd\u00ebrhyrjeve t\u00eb pakontrolluara, ka shkat\u00ebrruar strofollat dim\u00ebrore dhe ka reduktuar burimet ushqimore.<br \/>\nPa pyje t\u00eb sh\u00ebndetshme, ariu nuk mund t\u00eb ruaj\u00eb ritmet natyrore t\u00eb riprodhimit.<br \/>\nNj\u00eb tjet\u00ebr k\u00ebrc\u00ebnim serioz \u00ebsht\u00eb trafikimi dhe mbajtja n\u00eb rob\u00ebri e k\u00eblysh\u00ebve, e praktikuar p\u00ebr vite me radh\u00eb n\u00eb vend.<br \/>\nNd\u00ebrkoh\u00eb, konfliktet njeri\u2013eg\u00ebr vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb shum\u00eb t\u00eb shpeshta: arinjt\u00eb zbresin drejt zonave t\u00eb banuara p\u00ebr ushqim, nd\u00ebrsa reagohet me vrasje t\u00eb q\u00ebllimshme.<br \/>\nT\u00eb gjith\u00eb k\u00ebto faktor\u00eb s\u00eb bashku kan\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb fragmentim t\u00eb popullat\u00ebs, duke e ndar\u00eb at\u00eb n\u00eb disa b\u00ebrthama t\u00eb izoluara dhe v\u00ebshtir\u00ebsuar rikthimin natyral t\u00eb numrit t\u00eb individ\u00ebve.<br \/>\nAriu i murrm\u00eb \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrqendruar kryesisht n\u00eb zonat malore t\u00eb vendit tone megjith\u00ebse jo n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb nj\u00ebtrajtshme.<br \/>\nP\u00ebrhapja e tij v\u00ebrehet m\u00eb s\u00eb shumti:Ne Veri-Mal\u00ebsia e Madhe, Thethi, Razma, Shkodra, Puka.<br \/>\nN\u00eb Lindje dhe verilindje-Lura, Peshkopia, Korabi, Kuk\u00ebsi.<br \/>\nN\u00eb Juglindje-Kor\u00e7a, Prespa, Parku i Presp\u00ebs, Mali i That\u00eb.<br \/>\nK\u00ebto rajone karakterizohen nga pyje t\u00eb dendura, terrene t\u00eb thepisura dhe zona t\u00eb qeta q\u00eb ofrojn\u00eb strofolla dim\u00ebrore dhe burime t\u00eb bollshme ushqimi.<br \/>\nN\u00eb rajonin nd\u00ebrkufitar t\u00eb Presp\u00ebs, ku kryhen monitorime t\u00eb vazhdueshme me kamera kurth dhe analiza gjenetike, vler\u00ebsohet se rreth 51 individ\u00eb l\u00ebvizin n\u00eb basenin e p\u00ebrbashk\u00ebt mes Shqip\u00ebris\u00eb, Greqis\u00eb dhe Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut.<br \/>\nRuajtja e ariut t\u00eb murrm\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyrim ekologjik, kulturor dhe komb\u00ebtar.<br \/>\nAi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb specie ky\u00e7 e ekosistemit, duke ndikuar n\u00eb kontrollin e popullatave t\u00eb vogla dhe ekuilibrave natyror\u00eb. Prania e tij \u00ebsht\u00eb gjithashtu nj\u00eb indikator i sh\u00ebndetit t\u00eb pyjeve \u2013 aty ku ka arinj, natyra \u00ebsht\u00eb e gjall\u00eb.<br \/>\nAriu p\u00ebrb\u00ebn gjithashtu nj\u00eb vler\u00eb kulturore e tradicionale p\u00ebr komunitetet malore, si dhe nj\u00eb potencial p\u00ebr ekoturizmin, nga i cili p\u00ebrfitojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt zonat rurale. Humbja e tij do t\u00eb thot\u00eb humbje e nj\u00eb pjese t\u00eb identitetit dhe biodiversitetit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<br \/>\nMasa efektive p\u00ebr ruajtjen e tij: forcimin e zbatimit t\u00eb ligjit dhe ndalimin e plot\u00eb t\u00eb gjuetis\u00eb s\u00eb paligjshme; mbrojtjen dhe mir\u00ebmenaxhimin e pyjeve p\u00ebr t\u00eb ruajtur habitatet natyrore; p\u00ebrdorimin e kamerave kurth, monitorimit satelitor dhe metodave shkencore moderne; edukimin e komuniteteve rurale dhe krijimin e skemave kompensuese p\u00ebr d\u00ebmet; ndalimin total t\u00eb mbajtjes s\u00eb arinjve n\u00eb rob\u00ebri dhe rehabilitimin e individ\u00ebve t\u00eb kapur ilegalisht; bashk\u00ebpunim nd\u00ebrkufitar n\u00eb zonat ku popullata l\u00ebviz nd\u00ebrmjet shteteve.<br \/>\nShqip\u00ebria ka ende mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb ruaj\u00eb nj\u00ebrin prej gjitar\u00ebve m\u00eb madh\u00ebshtor\u00eb t\u00eb Evrop\u00ebs. Por kjo mund\u00ebsi po ngushtohet \u00e7do dit\u00eb. N\u00ebse nuk veprojm\u00eb tani, brezat e ardhsh\u00ebm mund ta njohin arinjt\u00eb e murrm\u00eb vet\u00ebm nga librat dhe dokumentar\u00ebt.<br \/>\nAriu i murrm\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pasuri komb\u00ebtare dhe nj\u00eb simbol i ekuilibrit t\u00eb natyr\u00ebs shqiptare. Duke e mbrojtur at\u00eb,ne mbrojm\u00eb pyjet, biodiversitetin dhe vet\u00eb identitetin ton\u00eb natyror.<\/p>\n<p>Burimi: Platforma Mjedisi dhe Ne<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ariu i murrm\u00eb (Ursus arctos) \u00ebsht\u00eb gjitari m\u00eb i madh dhe nj\u00eb nga simbol\u00ebt m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb natyr\u00ebs shqiptare. Dikur i p\u00ebrhapur gjer\u00ebsisht n\u00eb t\u00eb gjitha masivet pyjore t\u00eb vendit, sot ai gjendet n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb ndjeshme dhe alarmante. Sipas vler\u00ebsimeve m\u00eb t\u00eb fundit, n\u00eb Shqip\u00ebri kan\u00eb mbetur vet\u00ebm 180\u2013200 individ\u00eb, nj\u00eb num\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":96678,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-96677","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":96679,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96677\/revisions\/96679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}