Tek nj\u00eb i rritur 20\u201330 vje\u00e7, me pesh\u00eb rreth 70 kg dhe gjat\u00ebsi 170 cm, gjenden af\u00ebrsisht 30 trilion qeliza njer\u00ebzore t\u00eb organizuara n\u00eb mbi 200 lloje t\u00eb ndryshme. Secili lloj qelize ka struktur\u00eb, form\u00eb dhe funksion t\u00eb specializuar: neuronet p\u00ebrcjellin impulse elektrike, hepatocitet detoksifikojn\u00eb gjakun, qelizat muskulore krijojn\u00eb l\u00ebvizjen, nd\u00ebrsa qelizat imunitare mbrojn\u00eb organizmin. Harmonia e k\u00ebtyre funksioneve krijon at\u00eb q\u00eb ne e quajm\u00eb jet\u00eb.
\nN\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb, duket e arsyeshme t\u00eb themi se jeta, sh\u00ebndeti dhe s\u00ebmundja jan\u00eb produkt i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i k\u00ebtyre qelizave dhe i gjenomit ton\u00eb, i cili p\u00ebrmban rreth 22,000 gjene koduese p\u00ebr proteina. Por k\u00ebrkimet moderne kan\u00eb zbuluar se trupi i njeriut nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb bashk\u00ebsi qelizash njer\u00ebzore \u2014 ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ekosistem.<\/p>\n
N\u00eb trupin e njeriut jetojn\u00eb rreth 39 trilion baktere, s\u00eb bashku me k\u00ebrpudha, protozoar\u00eb dhe rreth 380 trilion viruse (shumica prej tyre bakteriofag\u00eb q\u00eb infektojn\u00eb bakteret). K\u00ebta mikroorganizma p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb mikrobiom\u00ebn njer\u00ebzore.Edhe pse mikroskopik\u00eb, ata p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 1.5\u20133% t\u00eb pesh\u00ebs trupore dhe luajn\u00eb role jetike:
\n* Ndihmojn\u00eb n\u00eb tretjen e proteinave, lipideve dhe karbohidrateve
\n* Prodhon vitamina si K dhe disa t\u00eb kompleksit B
\n* Gjenerojn\u00eb substanca anti-inflamatore
\n* Rregullojn\u00eb dhe \u201ctrajnoj\u00eb\u201d sistemin imunitar
\n* Ndikojn\u00eb n\u00eb metaboliz\u00ebm dhe madje n\u00eb humor p\u00ebrmes boshtit zorr\u00eb\u2013tru
\nZbulime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme mbi k\u00ebt\u00eb bashk\u00ebjetes\u00eb jan\u00eb konsoliduar nga projekte si Human Microbiome Project, i cili ndryshoi m\u00ebnyr\u00ebn si e kuptojm\u00eb trupin e njeriut.<\/p>\n
N\u00ebse gjenomi njer\u00ebzor p\u00ebrmban rreth 22,000 gjene, mikrobioma kontribuon me afro 8 milion gjene unike. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se kapaciteti gjenetik i mikroorganizmave q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb trupin ton\u00eb \u00ebsht\u00eb qindra her\u00eb m\u00eb i madh se ai i vet\u00eb njeriut. Ky potencial i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm gjenetik i lejon mikrobet t\u00eb kryejn\u00eb funksione metabolike q\u00eb qelizat tona nuk mund t\u2019i realizojn\u00eb vet\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, ato nuk jan\u00eb thjesht mysafir\u00eb \u2014 jan\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb biologjik\u00eb.<\/p>\n
Megjith\u00ebse mikroorganizmat jan\u00eb numerikisht m\u00eb t\u00eb shumt\u00eb, kontrolli nuk p\u00ebrcaktohet vet\u00ebm nga numri.
\n* Sistemi nervor dhe truri koordinojn\u00eb funksionet n\u00eb koh\u00eb reale.
\n* Sistemi endokrin rregullon p\u00ebrmes hormoneve.
\n* Sistemi imunitar kontrollon p\u00ebrb\u00ebrjen e mikrobiom\u00ebs.
\nNga ana tjet\u00ebr, mikrobioma ndikon n\u00eb:
\n* Intensitetin e inflamacionit
\n* P\u00ebrthithjen e energjis\u00eb
\n* Rrezikun p\u00ebr obezitet, diabet apo s\u00ebmundje autoimune
\n* Gjendjen emocionale
\nPra, kemi nj\u00eb ndikim t\u00eb dyansh\u00ebm.<\/p>\n
Biologjia moderne e sheh njeriun si nj\u00eb holobiont \u2014 nj\u00eb organiz\u00ebm i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga qelizat e veta dhe nga komuniteti mikrobial q\u00eb jeton n\u00eb t\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb model, nuk ekziston nj\u00eb \u201cqeveri\u201d e vetme. Ekziston nj\u00eb sistem kompleks bashk\u00ebveprimi dhe ekuilibri.
\nSh\u00ebndeti p\u00ebrfaq\u00ebson ekuilibrin e k\u00ebtij ekosistemi. S\u00ebmundja shpesh lind kur ky ekuilib\u00ebr prishet.<\/p>\n
Pyetja \u201cKush e qeveris trupin e njeriut?\u201d nuk ka nj\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb thjesht\u00eb. Trupi nuk drejtohet vet\u00ebm nga qelizat njer\u00ebzore, por as vet\u00ebm nga mikroorganizmat. Ai \u00ebsht\u00eb rezultat i nj\u00eb bashk\u00ebqeverisjeje dinamike midis gjenomit njer\u00ebzor dhe gjenomit mikrobial.
\nN\u00eb fund, ndoshta p\u00ebrgjigjja m\u00eb e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb kjo: Trupi i njeriut nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb individ i izoluar, por nj\u00eb univers biologjik ku bashk\u00ebjetesa dhe ekuilibri jan\u00eb themeli i jet\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tek nj\u00eb i rritur 20\u201330 vje\u00e7, me pesh\u00eb rreth 70 kg dhe gjat\u00ebsi 170 cm, gjenden af\u00ebrsisht 30 trilion qeliza njer\u00ebzore t\u00eb organizuara n\u00eb mbi 200 lloje t\u00eb ndryshme. Secili lloj qelize ka struktur\u00eb, form\u00eb dhe funksion t\u00eb specializuar: neuronet p\u00ebrcjellin impulse elektrike, hepatocitet detoksifikojn\u00eb gjakun, qelizat muskulore krijojn\u00eb l\u00ebvizjen, nd\u00ebrsa qelizat imunitare mbrojn\u00eb organizmin. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":95831,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-95830","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95830"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95832,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95830\/revisions\/95832"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}