{"id":92707,"date":"2025-10-03T09:58:28","date_gmt":"2025-10-03T09:58:28","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=92707"},"modified":"2025-10-03T09:58:28","modified_gmt":"2025-10-03T09:58:28","slug":"irena-beqiraj-tre-p-te-qe-vrasin-idete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/10\/03\/irena-beqiraj-tre-p-te-qe-vrasin-idete\/","title":{"rendered":"Irena Beqiraj\/ Tre P-t\u00eb q\u00eb vrasin idet\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb Londr\u00ebn e shekullit t\u00eb tet\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb, me nj\u00eb qindark\u00eb  mund t\u00eb siguroje nj\u00eb vend n\u00eb nj\u00eb kafene, nj\u00eb filxhan kafe dhe mund t\u00eb bisedoje n\u00eb nj\u00eb tavolin\u00eb ku nuk njihje ask\u00ebnd. Ato tavolina u b\u00ebn\u00eb shpesh  hap\u00ebsira t\u00eb r\u00ebnd\u00ebshishme t\u00eb debatit. Shkenc\u00ebtar\u00ebt, tregtar\u00ebt, pamfletist\u00ebt dhe qytetar\u00ebt debatonin deri nat\u00ebn von\u00eb p\u00ebr politik\u00ebn, tregtin\u00eb, shkenc\u00ebn dhe filozofin\u00eb. Hapsira t\u00eb tilla, t\u00eb njohura edhe si &#8220;universitete nj\u00eb qindark\u00ebshe&#8221;, ishin t\u00eb hapura p\u00ebr gjith\u00eb gam\u00ebn e gjer\u00eb t\u00eb  klasave shoq\u00ebrore aq sa Charles II u p\u00ebrpoq t&#8217;i ndalonte ato. K\u00ebto kafene u b\u00ebn\u00eb qendrat e jet\u00ebs shoq\u00ebrore dhe intelektuale t\u00eb Iluminizmit. E pra,  idet\u00eb q\u00eb riform\u00ebzuan bot\u00ebn monderne lind\u00ebn n\u00eb bisedat e k\u00ebtyre kafeneve, edhe jo n\u00eb vetmin\u00eb e studiuesve. Iluminizmi nuk ishte z\u00ebri i nj\u00eb mendimtari t\u00eb vet\u00ebm, por kori i ideve t\u00eb shum\u00eb njer\u00ebzve.<br \/>\nIdet\u00eb e reja zhvillohen, ndahen, inkurajohen ose dekurajohen duke p\u00ebrdorur struktura dhe norma t\u00eb gjeneruara dhe t\u00eb kuruara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kolektive. Ndaj \u00c9mile Durkheim i konsideronte idet\u00eb si pjes\u00eb e&#8221;vet\u00ebdijes kolektive&#8221; edhe jo thjesht mendime brenda mendjeve individuale. Ato jan\u00eb pjes\u00eb e \u201cjet\u00ebs t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt mendore\u201d q\u00eb formohet p\u00ebrmes institucioneve, traditave dhe marr\u00ebdh\u00ebnieve.<\/p>\n<p>Sot rrjetet sociale jan\u00eb si &#8220;kafet\u00eb nj\u00eb qindark\u00ebshe&#8221; t\u00eb Londr\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr por fatkeq\u00ebsisht gjuha q\u00eb p\u00ebrdorim p\u00ebr t\u00eb shpjeguar ose p\u00ebr t\u00eb pyetur, motivimi ose nxitja p\u00ebr t\u00eb arsyetuar, reaguar apo debatuar, tregojn\u00eb se vlerat dhe motivet q\u00eb sillen rreth nesh nuk prodhojn\u00eb m\u00eb ide, p\u00ebrkundrazi  steriliteti i tyre \u00ebsht\u00eb i frik\u00ebsh\u00ebm.<\/p>\n<p>N\u00ebn pakujdesin\u00eb e tmerrshme dhe boshe t\u00eb dhun\u00ebs politike bashk\u00ebkohore, populizimi, polarizimi dhe propaganda kan\u00eb zaptuar si lidhjet tona shoq\u00ebrore ashtu edhe hap\u00ebsirat e p\u00ebrbashk\u00ebta. Ky zaptim sht\u00ebrp\u00ebzues nuk lejon q\u00eb idet\u00eb  t\u00eb socializohen, t\u00eb testohen, t\u00eb argumentohen, t\u00eb kund\u00ebrshtohen, t\u00eb form\u00ebzohen dhe t\u00eb p\u00ebrpunohen por p\u00ebrkundrazi na ka len\u00eb mes cinizmit dhe g\u00ebnjeshtr\u00ebs; pa p\u00ebrgjigje se  \u00e7far\u00eb ka mbetur p\u00ebr t\u2019u dashur, p\u00ebr t\u2019u \u00e7muar, apo p\u00ebr t\u00eb luftuar; Pa nj\u00eb qart\u00ebsi se \u00e7far\u00eb gardhesh dhe urash duhet t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur lirin\u00eb dhe cilat mure duhet t\u00eb shkat\u00ebrrojm\u00eb.<\/p>\n<p>Populizmi q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se shprehja moderne e qasjes &#8220;p\u00ebr\u00e7a dhe sundo&#8221;,  ushqen polarizimin. Polarizimi nuk lejon q\u00eb nj\u00ebrzit t\u00eb thellohen rreth ideve p\u00ebrkundrazi, e kund\u00ebrta \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb .  Grupet me besime t\u00eb kund\u00ebrta shpesh b\u00ebhen jo m\u00eb pak por m\u00eb shum\u00eb t\u00eb polarizuara, kur ekspozohen ndaj ideve ndryshe. Nd\u00ebrsa polarizimi thellohet nj\u00ebrzit  b\u00ebhen gjithmon\u00eb e m\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb tolerojn\u00eb abuzimet me pushtetin dhe t\u00eb sakrifikojn\u00eb parimet pasi vet\u00ebm duke vepruar k\u00ebshtu p\u00ebrparojn\u00eb interesat e pal\u00ebs ku b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb  n\u00eb kurriz t\u00eb pal\u00ebve t\u00eb tjera.<br \/>\nNd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb propaganda moderne nuk tenon m\u00eb vet\u00ebm t\u00eb ndikoj\u00eb opinionet tona ajo punon p\u00ebr t\u00eb krijuar apati, p\u00ebr t\u00eb krijuar zem\u00ebrim, p\u00ebr t&#8217;i larguar nj\u00ebr\u00ebzit  nga sistemi politik, madje p\u00ebr t&#8217;i b\u00ebr\u00eb t\u00eb jen\u00eb skeptik\u00eb ndaj gjith\u00e7kaje . <\/p>\n<p>&#8220;Z\u00ebrat m\u00eb t\u00eb lart\u00eb&#8221; nuk p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb gjithmon\u00eb ata q\u00eb mendojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb. Platformat e debatet tona jan\u00eb t\u00eb dizajnuara p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar reklamimin, angazhimin dhe p\u00ebrshtatjen n\u00eb vend t\u00eb debatit t\u00eb ideve, apo k\u00ebrkimit t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs. Rrjedha e p\u00ebrditshme e fjal\u00ebve dhe imazheve nuk vjen m\u00eb si nj\u00eb ftes\u00eb p\u00ebr t\u00eb menduar por m\u00eb  shum\u00eb si nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr t\u00eb reaguar, apo p\u00ebr t\u00eb sinjalizuar angazhimin. Dezinformimi  p\u00ebrhapet me shpejt\u00ebsi, zem\u00ebrimi e mbyt reflektimin dhe  nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7udi q\u00eb shum\u00eb prej nesh ndihen t\u00eb lodhur edhe nga vet\u00eb nevoja p\u00ebr ide.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa ndjenja jon\u00eb e pafuqis\u00eb edhe e lodhjes \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendjen e saj m\u00eb akute, vendosm\u00ebria p\u00ebr t\u00eb menduar si nj\u00eb qenie njer\u00ebzore, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb krijuese, t\u00eb guximshme dhe t\u00eb nd\u00ebrlikuar, \u00ebsht\u00eb e nevojshme . Jo \u00e7far\u00eb mendojm\u00eb por si mendojm\u00eb ka shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi. Idet\u00eb nuk jan\u00eb pasuri p\u00ebr t\u2019u grumbulluar. Ato jan\u00eb nj\u00eb trash\u00ebgimi e p\u00ebrbashk\u00ebt, jan\u00eb e mira publike nga e cila varet jeta jon\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt dhe t\u00eb cil\u00ebn shpresojm\u00eb ta p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm. Secili prej nesh merr pjes\u00eb n\u00eb jet\u00ebn shoq\u00ebrore  dhe krijimin e ideve n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb ndryshme  Kur ndajm\u00eb nj\u00eb artikull, p\u00ebrs\u00ebrisim nj\u00eb pohim apo sfidojm\u00eb nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim, ne mund t\u00eb p\u00ebrhapim drit\u00ebn ose zgjasim err\u00ebsir\u00ebn. <\/p>\n<p>Th\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb ne nuk jemi spektator\u00eb, por protagonist\u00eb n\u00eb lindjen, jet\u00ebn ose vdekjen e ideve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb Londr\u00ebn e shekullit t\u00eb tet\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb, me nj\u00eb qindark\u00eb mund t\u00eb siguroje nj\u00eb vend n\u00eb nj\u00eb kafene, nj\u00eb filxhan kafe dhe mund t\u00eb bisedoje n\u00eb nj\u00eb tavolin\u00eb ku nuk njihje ask\u00ebnd. Ato tavolina u b\u00ebn\u00eb shpesh hap\u00ebsira t\u00eb r\u00ebnd\u00ebshishme t\u00eb debatit. Shkenc\u00ebtar\u00ebt, tregtar\u00ebt, pamfletist\u00ebt dhe qytetar\u00ebt debatonin deri nat\u00ebn von\u00eb p\u00ebr politik\u00ebn, tregtin\u00eb, shkenc\u00ebn dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":92708,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-92707","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92707","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92707"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92707\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92709,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92707\/revisions\/92709"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92708"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92707"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92707"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92707"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}