{"id":90599,"date":"2025-07-13T09:46:58","date_gmt":"2025-07-13T09:46:58","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=90599"},"modified":"2025-07-13T09:46:58","modified_gmt":"2025-07-13T09:46:58","slug":"mark-rupa-thethi-nga-vetmia-dhe-izolimi-te-modeli-i-neperkembur-i-zhvillimit-rural-shqiptar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/07\/13\/mark-rupa-thethi-nga-vetmia-dhe-izolimi-te-modeli-i-neperkembur-i-zhvillimit-rural-shqiptar\/","title":{"rendered":"Mark Rupa\/ Thethi \u2013 Nga \u201cvetmia dhe izolimi\u201d te modeli i n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmbur i zhvillimit rural shqiptar"},"content":{"rendered":"<p>N\u00ebse nuk veprojm\u00eb urgjentisht sot, rrezikojm\u00eb t\u00eb humbasim jo vet\u00ebm nj\u00eb fshat, por nj\u00eb identitet, nj\u00eb model suksesi dhe nj\u00eb mund\u00ebsi unike zhvillimi p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p>Thethi nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem q\u00eb zgjidhet me dhun\u00eb. Thethi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori p\u00ebrkushtimi, nj\u00eb model funksional dhe nj\u00eb pasuri komb\u00ebtare q\u00eb meriton mbrojtje dhe vizion t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p>Dikur i p\u00ebrshkruar nga Edith Durham si \u201cvendi m\u00eb i izoluar n\u00eb Evrop\u00eb\u201d, Thethi p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se kat\u00ebr shekuj ka qen\u00eb simbol i qet\u00ebsis\u00eb, dinjitetit dhe p\u00ebrkushtimit t\u00eb njer\u00ebzve ndaj tok\u00ebs dhe natyr\u00ebs.<br \/>\n\u201cAsnj\u00eb vend i banuar nga njer\u00ebzit \u2013 shkruante ajo \u2013 nuk m\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb ndjesi kaq madh\u00ebshtore t\u00eb izolimit nga bota.\u201d<\/p>\n<p>Sot, kjo perl\u00eb e Alpeve shqiptare po kalon nj\u00eb moment t\u00eb r\u00ebnd\u00eb tensioni dhe p\u00ebrplasjeje publike.<\/p>\n<p>Nj\u00eb histori p\u00ebrpjekjeje dhe ringritjeje<br \/>\nQ\u00eb n\u00eb vitet e para t\u00eb demokracis\u00eb, banor\u00ebt e Thethit u angazhuan p\u00ebr t\u2019u rikthyer te kufijt\u00eb tradicional\u00eb t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre. Nuk pati konflikte, shtyrje gardhesh apo p\u00ebr\u00e7arje, vet\u00ebm bashk\u00ebsi dhe respekt p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb.<\/p>\n<p>Rreth 300 familje jetonin n\u00eb Theth n\u00eb vitin 1991. M\u00eb shum\u00eb se 95% e tyre u detyruan t\u00eb largoheshin si pasoj\u00eb e kushteve t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb jetes\u00ebs dhe izolimit ekstrem. N\u00eb vitin 2005\u20132006, n\u00eb Theth jetonin vet\u00ebm rreth 20 familje gjat\u00eb gjith\u00eb vitit. Shkat\u00ebrrimi nisi n\u00eb \u00e7do aspekt \u2013 sepse kur nuk ka njer\u00ebz, nuk ka jet\u00eb. <\/p>\n<p>P\u00ebr fat, dhe fal\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb disa projekteve nd\u00ebrkomb\u00ebtare si dhe p\u00ebrkushtimit t\u00eb individ\u00ebve me vizion, nj\u00eb dritare e re ekonomike u hap: <\/p>\n<p>TURIZMI Ekologjik.<\/p>\n<p>Me sakrific\u00eb, vendosm\u00ebri dhe shum\u00eb dashuri p\u00ebr vendin, banor\u00ebt e Thethit e kthyen fshatin n\u00eb nj\u00eb nga simbolet m\u00eb t\u00eb suksesshme t\u00eb turizmit malor n\u00eb Ballkan.<\/p>\n<p>Pa ndihm\u00ebn e shtetit, ngrit\u00ebn bujtina, prit\u00ebn turist\u00eb nga e gjith\u00eb bota, u b\u00ebn\u00eb roje t\u00eb pyjeve dhe maleve, shp\u00ebtimtar\u00eb t\u00eb turist\u00ebve t\u00eb humbur, p\u00ebrfaq\u00ebsues n\u00eb panaire nd\u00ebrkomb\u00ebtare, e madje edhe planifikues e nd\u00ebrtues t\u00eb territorit t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Por nd\u00ebrsa banor\u00ebt dhan\u00eb gjith\u00e7ka, ku ishte shteti?<br \/>\nKu ishin qeverit\u00eb e nj\u00ebpasnj\u00ebshme q\u00eb kan\u00eb qeverisur Shqip\u00ebrin\u00eb?<\/p>\n<p>Ku ishin ata q\u00eb kishin p\u00ebr detyr\u00eb ligjore t\u00eb garantonin t\u00eb drejt\u00ebn e pron\u00ebsis\u00eb, t\u00eb hartonin plane zhvillimi, t\u00eb mbronin trash\u00ebgimin\u00eb kulturore e natyrore, t\u00eb investonin n\u00eb arsim, trajnime profesionale dhe infrastruktur\u00eb?<\/p>\n<p>I vetmi investim serioz n\u00eb k\u00ebto 35 vite ka qen\u00eb rruga e asfaltuar, q\u00eb i dha nj\u00eb hov t\u00eb ri zhvillimit zon\u00ebs. E dyta drit\u00eb shprese ishin 200 dokumentet e legalizimit , t\u00eb shp\u00ebrndara n\u00eb vitin 2024 p\u00ebr banor\u00ebt e Thethit, nj\u00eb hap i vonuar, por i nevojsh\u00ebm drejt njohjes s\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs legjitime.<\/p>\n<p>Sot, Thethi pret nj\u00eb mb\u00ebshtetje direkte p\u00ebr zgjidhjen e disa problemeve themelore, t\u00eb domosdoshme p\u00ebr nj\u00eb zon\u00eb q\u00eb aspiron t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb Shqip\u00ebrie evropiane.<\/p>\n<p>Aktualisht, Thethi \u00ebsht\u00eb Park Komb\u00ebtar pa Plan Menaxhimi, \u00ebsht\u00eb Zon\u00eb Historike pa strategji ruajtjeje, \u00ebsht\u00eb i mbushur me banor\u00eb pa t\u00eb drejt\u00eb ligjore pron\u00ebsie, me kulla shekullore q\u00eb presin leje restaurimi, dhe me mungesa elementare q\u00eb jan\u00eb parakusht p\u00ebr zhvillimin e q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb nj\u00eb territorit.<\/p>\n<p>Banor\u00ebt kan\u00eb ngritur z\u00ebrin p\u00ebr vite me radh\u00eb, jo p\u00ebr t\u00eb ndaluar ligjin, por p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar zbatimin e t\u00eb drejt\u00ebs. P\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb plan. P\u00ebr t\u00eb pasur qart\u00ebsi. P\u00ebr t\u00eb mos mbetur peng t\u00eb vakumit institucional.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb inxhinier\u00ebve, ekolog\u00ebve, arkitekt\u00ebve dhe ekspert\u00ebve t\u00eb turizmit, sot n\u00eb Theth kemi qindra forca policore dhe nj\u00eb konflikt t\u00eb ashp\u00ebr.<br \/>\nSikur numri i ekspert\u00ebve q\u00eb jan\u00eb angazhuar n\u00eb 20 vitet e fundit t\u00eb ishte sa gjysma e forcave t\u00eb rendit t\u00eb d\u00ebrguara k\u00ebt\u00eb jav\u00eb, Thethi sot do t\u00eb ishte modeli m\u00eb i mir\u00eb i zhvillimit rural dhe turizmit n\u00eb Europ\u00eb.<\/p>\n<p>Dhe megjithat\u00eb, Thethi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb model q\u00eb ka funksionuar:<br \/>\n\u2022 Pa subvencione, por me p\u00ebrkushtim<br \/>\n\u2022 Pa tituj pron\u00ebsie, por me dashuri dhe trash\u00ebgimi shekullore<br \/>\n\u2022 Pa mb\u00ebshtetje institucionale, por me vullnet t\u00eb hekurt<br \/>\n\u2022 Pa p\u00ebrkrahje, por me mikpritje q\u00eb nderon kombin<\/p>\n<p>P\u00ebr Thethin flasin portalet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha nd\u00ebrkomb\u00ebtare, agjencit\u00eb elitare turistike t\u00eb Evrop\u00ebs, dhe, mbi t\u00eb gjitha, miliona turist\u00eb q\u00eb jan\u00eb pritur me dinjitet dhe dashuri, pa u c\u00ebnuar as edhe nj\u00eb fije floku.<\/p>\n<p>Por duhet te pranojme qe Thethi nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb territor i bukur p\u00ebr t\u2019u shfryt\u00ebzuar.<br \/>\nThethi \u00ebsht\u00eb pron\u00eb e banor\u00ebve q\u00eb kan\u00eb varret n\u00eb oborrin e kish\u00ebs. Thethi \u00ebsht\u00eb pasuri komb\u00ebtare. \u00cbsht\u00eb Park Komb\u00ebtar. \u00cbsht\u00eb Zon\u00eb Historike me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<br \/>\nDuke pasur parasysh k\u00ebt\u00eb kontekst, ky moment duhet t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nj\u00eb pik\u00eb reflektimi, p\u00ebr banor\u00ebt e Thethit, p\u00ebr shtetin shqiptar dhe p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb aktor\u00ebt publik\u00eb.<br \/>\nThethi nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem q\u00eb duhet zgjidhur me dhun\u00eb.<br \/>\nNevojitet dialog i sinqert\u00eb, zbatim i drejt\u00ebsis\u00eb dhe nj\u00eb vizion i p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb ardhmen e Thethit.<\/p>\n<p>B\u00ebj nj\u00eb thirrje t\u00eb ndershme dhe me plot shpirt\u00eb:<br \/>\nMesazhi \u00ebsht\u00eb marr\u00eb.<br \/>\nTe terhiqen fadromat dhe forcat e policise.<br \/>\nT\u00eb ulen pal\u00ebt.<br \/>\nT\u00eb d\u00ebgjohen banor\u00ebt.<br \/>\nT\u00eb d\u00ebgjohen institucionet.<br \/>\nT\u00eb ruhet Thethi.<\/p>\n<p>N\u00ebse nuk veprojm\u00eb urgjentisht sot, rrezikojm\u00eb t\u00eb humbasim jo vet\u00ebm nj\u00eb fshat, por nj\u00eb identitet, nj\u00eb model suksesi, nj\u00eb mund\u00ebsi unike zhvillimi p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00ebse nuk veprojm\u00eb urgjentisht sot, rrezikojm\u00eb t\u00eb humbasim jo vet\u00ebm nj\u00eb fshat, por nj\u00eb identitet, nj\u00eb model suksesi dhe nj\u00eb mund\u00ebsi unike zhvillimi p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb. Thethi nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem q\u00eb zgjidhet me dhun\u00eb. Thethi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori p\u00ebrkushtimi, nj\u00eb model funksional dhe nj\u00eb pasuri komb\u00ebtare q\u00eb meriton mbrojtje dhe vizion t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Dikur i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":90600,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-90599","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90599","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=90599"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90599\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90601,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90599\/revisions\/90601"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90600"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90599"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=90599"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}