{"id":90581,"date":"2025-07-12T09:27:13","date_gmt":"2025-07-12T09:27:13","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=90581"},"modified":"2025-07-12T09:27:13","modified_gmt":"2025-07-12T09:27:13","slug":"shefqet-deliallisi-inteligjenca-artificiale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/07\/12\/shefqet-deliallisi-inteligjenca-artificiale\/","title":{"rendered":"Shefqet Deliallisi\/  INTELIGJENCA ARTIFICIALE"},"content":{"rendered":"<p>Parashikimi i paparashikuesh\u00ebm<\/p>\n<p>A \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrgatitur bota p\u00ebr &#8216;er\u00ebn e re&#8217; t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale, shpejt\u00ebsin\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn po zhvillohet, drejtimin q\u00eb ka marr\u00eb ?<br \/>\nNd\u00ebrsa robot\u00ebt e inteligjenc\u00ebs artificiale po b\u00ebhen gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb zgjuar, m\u00eb t\u00eb shkath\u00ebt dhe p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn pun\u00eb do t\u00eb k\u00ebrkohen gjithnj\u00eb e m\u00eb pak njer\u00ebz. Pasoja e menj\u00ebhershme konsiderohet papun\u00ebsia.<br \/>\nPo me trurin ton\u00eb \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb ? <\/p>\n<p>FATI I KALIT\u2026<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb nga eset\u00eb e tij, (2016) Umberto Eco do shkruante : \u201cMendoni 100 apo m\u00eb shum\u00eb vite m\u00eb par\u00eb&#8230; kali p\u00ebrdorej kudo, n\u00eb transport, n\u00eb bujq\u00ebsi, n\u00eb miniera n\u00eb luft\u00eb. \u2018Kuajfuqia\u2019 ende p\u00ebrdoret si nj\u00ebsi matje e energjis\u00eb.<br \/>\nErdhi automobili m\u00eb pas, i dobish\u00ebm p\u00ebr kuajt n\u00eb fillim, leht\u00ebsoi s\u00eb tep\u00ebrmi pun\u00ebn e tyre, b\u00ebri q\u00eb kali t\u00eb duhej gjithnj\u00eb e m\u00eb pak, derisa sot \u00ebsht\u00eb pothuajse i papun\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>\u201cSTUHIA\u201d AFROHET\u2026<\/p>\n<p>Puna manuale, puna e kualifikuar dhe pakualifikuar, ka koh\u00eb q\u00eb jan\u00eb zbehur. N\u00eb fabrika, ferma shohim makina q\u00eb jan\u00eb m\u00eb ekonomike, m\u00eb t\u00eb shpejta, m\u00eb t\u00eb sakta, q\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb njeriun. Inteligjenca artificiale ka filluar t\u00eb shkoj\u00eb shum\u00eb m\u00eb larg, t\u00eb nxjerr\u00eb jasht\u00eb tregut t\u00eb pun\u00ebs edhe specialist\u00eb me aft\u00ebsi t\u00eb larta.  Po k\u00ebrc\u00ebnohet edhe puna e jurist\u00ebve, mjek\u00ebve, arkitekt\u00ebve, m\u00ebsuesve, madje dhe artist\u00ebve. Kompjuteri po kompozon, po pikturon, po shkruan\u2026<br \/>\nMe shpejt\u00ebsi Inteligjenca njer\u00ebzore po transferohet nga truri te kompjuteri.<\/p>\n<p>DHE EKSPERT\u00cbT\u2026<\/p>\n<p>Vinod Khosla, lider bot\u00ebror n\u00eb fush\u00ebn e inteligjenc\u00ebs artificiale, n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb t\u00eb fundit (2024) : \u201cMendoj se afatgjat\u00eb, 30, 40, 50 vjet, nevoja p\u00ebr t\u00eb punuar do t\u00eb zhduket n\u00eb shumic\u00ebn e vendeve t\u00eb bot\u00ebs\u2026Nd\u00ebrsa mjek\u00ebt, 80% e tyre, brenda nj\u00eb brezi do z\u00ebvend\u00ebsohen nga inteligjenca artificiale! Themeluesi i \u201cTesla\u201d dhe \u201cSpace X\u201d Elon Musk, n\u00eb 28 maj, 2024 : \u201cNjer\u00ebzit do t\u00eb punojn\u00eb vet\u00ebm n\u00ebse d\u00ebshirojn\u00eb, puna s\u2019do jet\u00eb m\u00eb e nevojshme, AI dhe sistemet robotike do t\u00eb prodhojn\u00eb gjith\u00eb mallrat, do sigurojn\u00eb gjith\u00eb sh\u00ebrbimet, pun\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet vet\u00ebm p\u00ebr hobi\u201d! Nd\u00ebrsa anglokanadezi, Geoffrey Hinton, nj\u00eb nga et\u00ebrit e inteligjenc\u00ebs artificiale, fitues i \u201cNobel\u201d n\u00eb fizik\u00eb p\u00ebr vitin 2024, mbasi dha dor\u00ebheqjen nga \u201cGoogle\u201d m\u00eb 2 maj 2023, paralajm\u00ebroi rreziqet n\u00eb rritje nga avancim i shpejt\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e inteligjenc\u00ebs artificiale: \u201cInteligjenca artificiale mund t\u00eb shkat\u00ebrroj\u00eb njer\u00ebzimin n\u00eb 30 vitet e ardhshme\u201d!<br \/>\nMbi 1000 lider\u00eb t\u00eb teknologjis\u00eb, n\u00eb nj\u00eb let\u00ebr t\u00eb hapur n\u00eb vitit 2023 k\u00ebrkuan ndalimin e eksperimenteve t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb fush\u00ebn e inteligjenc\u00ebs artificiale : &#8220;mund t\u00eb paraqes\u00eb rreziqe t\u00eb thella p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb dhe njer\u00ebzimin\u201d.<\/p>\n<p>NJ\u00cb BOT\u00cb PA PUN\u00cb?!<\/p>\n<p>Puna \u00ebsht\u00eb pazgjithm\u00ebrisht, e lidhur me qenien njer\u00ebzore\u2026 Filozof\u00ebt t\u00eb m\u00ebdhenj Marksi, Bergson, Dewey kan\u00eb argumentuar se puna \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tipar p\u00ebrcaktues i rac\u00ebs njer\u00ebzore. Jo vet\u00ebm mjet jetese, por dhe nevoj\u00eb kryesore e jet\u00ebs. Tiparet e Homo Sapiensit modern jan\u00eb t\u00eb lidhura drejtp\u00ebrdrejt me prirjen e tij p\u00ebr t\u00eb punuar. Ishte puna q\u00eb e krijoi, e ktheu njeriun nga kafsh\u00eb n\u00eb njeri. V\u00ebrtet\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtyre argumenteve e konfirmojn\u00eb gjetjet bashk\u00ebkohore n\u00eb arkeologji, antropologji, gjenetik\u00eb <\/p>\n<p>SHUM\u00cb PYETJE\u2026<\/p>\n<p>Fatkeq\u00ebsisht parashikuesit optimist\u00eb shp\u00ebrfillin rolin thelb\u00ebsor t\u00eb pun\u00ebs n\u00eb zhvillimin e njeriut, madje disa prej tyre zhb\u00ebrjen e pun\u00ebs e shohin si nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb kaluar n\u00eb nj\u00eb model m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb shoq\u00ebror ! Por, cilat do t\u00eb ishin pasojat p\u00ebr rac\u00ebn njer\u00ebzore t\u00eb nj\u00eb bote pa pun\u00eb?  N\u00ebse makinat do t\u00eb b\u00ebnin pun\u00ebn, \u00e7far\u00eb njer\u00ebzit do b\u00ebnin ? \u00c7\u2019do t\u00eb ndodhte me njeriun, nd\u00ebrsa do t\u00eb do t\u00eb zhvillohej n\u00ebn presionin selektiv t\u00eb sistemeve t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale dhe robotik\u00ebs?<br \/>\nMundet ne t\u00eb eliminojm\u00eb pun\u00ebn, t\u2019i ndryshojm\u00eb rrjedh\u00ebn evolucionit? Do t\u00eb ishte absurde t\u00eb mendohej q\u00eb trash\u00ebgimtar\u00ebt e miljona viteve evolucion, t\u00eb mund t\u00eb ndalnin evolucionin!<\/p>\n<p>&#8220;P\u00cbRDORE OSE HUMBE&#8221;<\/p>\n<p>Nj\u00eb parim i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm na vjen nga historia e evolucionit. Parimi &#8220;p\u00ebrdore ose do ta humb\u00ebsh&#8221; sipas t\u00eb cilit, n\u00ebse struktura apo funksione t\u00eb organizmave t\u00eb gjalla nuk p\u00ebrdoren rregullisht, me kalimin e koh\u00ebs dob\u00ebsohen, degradohen, madje dhe humbin fare.<br \/>\nKy parim gjen zbatim n\u00eb aspekte t\u00eb ndryshme t\u00eb biologjis\u00eb te muskujt, truri, madje edhe n\u00eb p\u00ebrshtatjen evolucionare.<br \/>\nMosp\u00ebrdorimi atrofizon ato, humb mas\u00ebn dhe forc\u00ebn e muskujve. E njejta gj\u00eb ndodh dhe me trurin, qarqet neurale dhe sinapset (lidhjet), n\u00ebse nuk p\u00ebrdoren, dob\u00ebsohen ose dhe paksohen. N\u00ebse aft\u00ebsi apo njohuri n\u00eb fusha t\u00eb caktuara, ndalen s\u00eb p\u00ebrdoruri, strukturat e trurit t\u00eb lidhura me to degradojn\u00eb, b\u00ebhen t\u00eb pa p\u00ebrdorshme.<br \/>\nParimi &#8220;p\u00ebrdore ose humbe&#8221; nxjerr n\u00eb pah natyr\u00ebn dinamike, adaptive t\u00eb sistemeve biologjike. <\/p>\n<p>ME TRURIN \u00c7FAR\u00cb DO NDODH\u00cb ?<\/p>\n<p>Truri yn\u00eb vepron si nj\u00eb softwear i nj\u00eb hardwari q\u00eb \u00ebsht\u00eb organizmi.<br \/>\nEvolucioni \u00ebsht\u00eb historia e ndryshimit t\u00eb pandalsh\u00ebm t\u00eb jet\u00ebs, p\u00ebrshtatjes s\u00eb saj n\u00eb \u00e7do m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb mundshme. N\u00eb themel t\u00eb evolucionit q\u00ebndron truri.  \u00cbsht\u00eb truri q\u00eb ka ndryshuar n\u00eb rrjedh\u00ebn e evolucionit, bashk\u00eb me t\u00eb ka ndryshuar dhe qenia njer\u00ebzore\u2026 N\u00eb epok\u00ebn e inteligjenc\u00ebs artificiale q\u00eb sapo kemi hyr\u00eb, pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb inteligjenc\u00ebs njer\u00ebzore po transferohen nga truri n\u00eb sistemet e inteligjenc\u00ebs artificiale.<br \/>\nSapo na del nj\u00eb pyetje, refleksi i par\u00eb hapim celularin dhe k\u00ebrkojm\u00eb p\u00ebrgjigjen n\u00eb \u201cWikipedia\u201d apo \u201cGoogle\u201d.<br \/>\nN\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb kemi transferuar edhe aft\u00ebsin\u00eb ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb llogaritur\u2026 Tabela e shum\u00ebzimit, \u00ebsht\u00eb harruar.<br \/>\nKu po shkojm\u00eb, mos do ta nxjerrim edhe trurin t\u00eb papun\u00eb? Mos mungesa e aktivitetit do ta degradoj\u00eb, atrofizoj\u00eb ?<br \/>\nNj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb e kemi. Mungesa e aktivitetit fizik si pasoj\u00eb e automatizimit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga shkaqet e epidemis\u00eb bot\u00ebrore t\u00eb obezitetit, q\u00eb transformoi s\u00ebmundshm\u00ebrin\u00eb bot\u00ebrore me shp\u00ebrthimin e s\u00ebmundjeve t\u00eb zemr\u00ebs, diabetit, kancerit, q\u00eb kan\u00eb tronditur nga thenelet sistemet sh\u00ebndet\u00ebsore\u2026<br \/>\nMos mungesa e aktivitetit t\u00eb trurit do shp\u00ebrthej\u00eb ndonj\u00eb epidemi t\u00eb demenc\u00ebs apo  Alzheimer-it<br \/>\nNj\u00eb shqet\u00ebsim t\u00eb ngjash\u00ebm kishte shprehur dhe Platoni shekuj m\u00eb par\u00eb. Lindja e shkrimit, b\u00ebri t\u00eb mundur q\u00eb  nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb memories njerzore t\u00eb transferohej jasht\u00eb trurit n\u00eb librat. Para lindjes s\u00eb shkrimit,  njer\u00ebzit kishin memorie shum\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Shum\u00eb gj\u00ebra i dinin p\u00ebrmend\u00ebsh dhe, me lindjen e shkrimit, shqetsohej Platoni, s&#8217;do t\u00eb kishin m\u00eb nevoj\u00eb\u2026mbasi gjith\u00e7ka do t\u00eb ishte shkruar&#8230;<br \/>\nE v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se truri u p\u00ebrdor p\u00ebr shum\u00eb gj\u00ebra t\u00eb tjera. <\/p>\n<p>PARASHIKIMI I PAPARASHIKUESH\u00cbM\u2026<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb ? Do ta p\u00ebrdorim trurin p\u00ebr di\u00e7ka tjet\u00ebr ? Ndoshta inteligjenca artificiale mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nj\u00eb sitmul p\u00ebr procese t\u00eb inteligjenc\u00ebs njer\u00ebzore. Ndoshta!<br \/>\nSot kemi mund\u00ebsi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb vet\u00ebm parashikime afatshkurtra n\u00eb lidhje me AI, parashikimi afatgjat\u00eb \u00ebsht\u00eb i pasigurt\u00eb dhe duhet t\u00eb merret me rezerv\u00eb. Nuk dihet se si teknologjia do t\u00eb evoluoj\u00eb.<br \/>\nAjo q\u00eb ekspert\u00ebt k\u00ebshillojn\u00eb \u00ebsht\u00eb se duhet ndalur vrapi, madje duhet b\u00ebr\u00eb nj\u00eb hap prapa\u2026 Avantazhet e inteligjenc\u00ebs artificiale, ashtu si dhe rreziqet jan\u00eb t\u00eb padiskutueshme. Thelb\u00ebsore \u00ebsht\u00eb t\u00eb investohet m\u00eb shum\u00eb dhe sa m\u00eb par\u00eb n\u00eb sigurin\u00eb dhe kontrollin e saj.<\/p>\n<p>DUKE E MBYLLUR\u2026<\/p>\n<p>Shefi i \u201cGoogle\u201d, Sundar Pichai, n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb dh\u00ebn\u00eb koh\u00eb fundit do shprehej: \u201cMos b\u00ebni gabim, ne jemi n\u00eb nj\u00eb tren me shpejt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb p\u00ebr momentin, shqet\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb se nj\u00eb dit\u00eb vet\u00eb treni do t\u00eb filloj\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb shinat e tij\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Parashikimi i paparashikuesh\u00ebm A \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrgatitur bota p\u00ebr &#8216;er\u00ebn e re&#8217; t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale, shpejt\u00ebsin\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn po zhvillohet, drejtimin q\u00eb ka marr\u00eb ? Nd\u00ebrsa robot\u00ebt e inteligjenc\u00ebs artificiale po b\u00ebhen gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb zgjuar, m\u00eb t\u00eb shkath\u00ebt dhe p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn pun\u00eb do t\u00eb k\u00ebrkohen gjithnj\u00eb e m\u00eb pak njer\u00ebz. Pasoja [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":90582,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-90581","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=90581"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90583,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90581\/revisions\/90583"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90582"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=90581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}