{"id":90354,"date":"2025-07-03T08:46:01","date_gmt":"2025-07-03T08:46:01","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=90354"},"modified":"2025-07-03T08:46:01","modified_gmt":"2025-07-03T08:46:01","slug":"teme-e-nxehte-ne-turqi-kush-duhet-ta-perktheje-kuranin-si-mendon-rinia-turke-sot-per-fene","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/07\/03\/teme-e-nxehte-ne-turqi-kush-duhet-ta-perktheje-kuranin-si-mendon-rinia-turke-sot-per-fene\/","title":{"rendered":"Tem\u00eb e nxeht\u00eb n\u00eb Turqi &#8211; Kush duhet ta p\u00ebrkthej\u00eb Kuranin? Si mendon rinia turke sot p\u00ebr fen\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>Diyaneti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga autoritetet qeveritare m\u00eb me ndikim n\u00eb Turqi. Sipas informacioneve t\u00eb saj, ajo pun\u00ebson mbi 140,000 njer\u00ebz dhe ofron sh\u00ebrbime fetare n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 100 vende t\u00eb bot\u00ebs. E themeluar n\u00eb vitin 1924, agjencia ka qen\u00eb n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb Presidentit islamik-konservator Rexhep Tajip Erdogan q\u00eb nga viti 2018. Buxheti i saj vjetor prej af\u00ebrsisht tre miliard\u00eb eurosh tejkalon edhe buxhetet e disa ministrive, p\u00ebrfshir\u00eb Ministrin\u00eb e Brendshme Turke.<\/p>\n<p>Diyaneti menaxhon 90,000 xhami n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Turqin\u00eb, organizon pelegrinazhe vjetore, koordinon ritualet p\u00ebr Kurban Bajramin dhe organizon kurse kurani dhe ngjarje kulturore. Gjithashtu ajo trajnon imam\u00eb dhe i d\u00ebrgon ata p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb m\u00ebsim si n\u00eb vend ashtu edhe jasht\u00eb Turqis\u00eb. Fondacioni i saj \u00ebsht\u00eb aktiv n\u00eb 150 vende dhe arrin miliona njer\u00ebz p\u00ebrmes programeve arsimore dhe bursave, nga Lindja e Larg\u00ebt n\u00eb Amerik\u00ebn Latine.<\/p>\n<p>Diyanet merr autoritetin e interpretimit t\u00eb p\u00ebrkthimeve t\u00eb kuranit<br \/>\nN\u00eb vitet e fundit, kompetencat e Diyanetit jan\u00eb zgjeruar vazhdimisht. Agjencis\u00eb i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb edhe kompetenca p\u00ebr t\u00eb interpretuar p\u00ebrkthimet kuranore. Nj\u00eb ligj i miratuar s\u00eb fundmi i jep fuqin\u00eb p\u00ebr t\u00eb shqyrtuar p\u00ebrkthimet, e n\u00ebse ato &#8220;nuk p\u00ebrputhen me karakteristikat themelore t\u00eb islamit&#8221;, mund t\u00eb ndalohen. &#8220;Kopjet problematike&#8221; q\u00eb jan\u00eb botuar tashm\u00eb mund t\u00eb konfiskohen dhe shkat\u00ebrrohen. Kjo vlen edhe p\u00ebr p\u00ebrmbajtjen dixhitale, si\u00e7 jan\u00eb tekstet, regjistrime audio dhe video n\u00eb internet.<\/p>\n<p>Presidenti Erdogan i kishte dh\u00ebn\u00eb m\u00eb par\u00eb Diyanetit k\u00ebt\u00eb autoritet me dekret, gj\u00eb q\u00eb \u00e7oi n\u00eb klasifikimin e disa p\u00ebrkthimeve si &#8220;t\u00eb pav\u00ebrteta&#8221;. Megjithat\u00eb, ky vendim nuk u pranua n\u00eb Gjykat\u00ebn Kushtetuese. Me ligjin e ri, kjo kompetenc\u00eb tani \u00ebsht\u00eb sanksionuar ligj\u00ebrisht dhe k\u00ebshtu nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb antikushtetuese.<\/p>\n<p>Kritik\u00ebt: &#8220;Shpallje falimentimi e shtetit turk&#8221;<br \/>\nTeolog\u00ebt kritik\u00eb ndaj qeveris\u00eb flasin p\u00ebr censur\u00eb dhe nj\u00eb  &#8220;islam t\u00eb diktuar nga shteti&#8221; q\u00eb rrezikon lirin\u00eb fetare. P\u00ebr teologun e njohur Prof. Dr. S\u00f6nmez Kutlu, ky hap \u00ebsht\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb falimentimi e shtetit. Sipas tij, nj\u00eb vend me mbi 100,000 punonj\u00ebs t\u00eb Diyanet dhe m\u00eb shum\u00eb se 100 fakultete teologjie duhet t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje ta mbroj\u00eb Kuranin nga t\u00eb ashtuquajturat p\u00ebrkthime problematike jo p\u00ebrmes ndalimeve, por p\u00ebrmes metodave intelektuale dhe shkencore. Ai gjithashtu paralajm\u00ebron se botimet q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb vargje kuranore t\u00eb p\u00ebrkthyera q\u00eb dyshohet se &#8220;kund\u00ebrshtojn\u00eb karakteristikat themelore t\u00eb Islamit&#8221; mund t\u00eb \u00e7ojn\u00eb gjithashtu n\u00eb hetime dhe ndjekje penale.<\/p>\n<p>Teologu Ihsan Eliacik e sheh autoritetin e ri t\u00eb Dijanetit si nj\u00eb shkelje themelore t\u00eb Islamit. &#8220;N\u00eb Islam,&#8221; thot\u00eb Eliacik, &#8220;asnj\u00eb institucion nuk mund t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb midis njer\u00ebzve dhe Allahut. Megjithat\u00eb, shqyrtimi i Kuranit nga Dijaneti p\u00ebr &#8216;v\u00ebrtet\u00ebsin\u00eb&#8217; b\u00ebn pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb.&#8221; P\u00ebrkthimi i Kuranit nga vet\u00eb Eliacik m\u00eb par\u00eb ishte konsideruar problematik dhe u ndalua nga Diyaneti. Ai paditi Gjykat\u00ebn Kushtetuese dhe fitoi. Me dispozitat e reja ligjore, kjo nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb e mundur.<\/p>\n<p>Lexo artikullin t\u00eb plot\u00eb: https:\/\/www.dw.com\/sq\/turqi-diyanet-mund-t%C3%AB-censuroj%C3%AB-p%C3%ABrkthimet-e-kuranit\/a-73092536<\/p>\n<p>Nga DW Shqip<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ec1d22a8-7bb6-4a17-915c-abbe6c8fb2e6-300x298.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"298\" class=\"alignnone size-medium wp-image-90355\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ec1d22a8-7bb6-4a17-915c-abbe6c8fb2e6-300x298.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ec1d22a8-7bb6-4a17-915c-abbe6c8fb2e6-1024x1017.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ec1d22a8-7bb6-4a17-915c-abbe6c8fb2e6-150x150.jpeg 150w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ec1d22a8-7bb6-4a17-915c-abbe6c8fb2e6-768x763.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ec1d22a8-7bb6-4a17-915c-abbe6c8fb2e6-860x854.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ec1d22a8-7bb6-4a17-915c-abbe6c8fb2e6.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diyaneti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga autoritetet qeveritare m\u00eb me ndikim n\u00eb Turqi. Sipas informacioneve t\u00eb saj, ajo pun\u00ebson mbi 140,000 njer\u00ebz dhe ofron sh\u00ebrbime fetare n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 100 vende t\u00eb bot\u00ebs. E themeluar n\u00eb vitin 1924, agjencia ka qen\u00eb n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb Presidentit islamik-konservator Rexhep Tajip Erdogan q\u00eb nga viti 2018. Buxheti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":90356,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-90354","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=90354"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90354\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90357,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90354\/revisions\/90357"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90356"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=90354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}