Nga: Samuel Samson
\nK\u00ebshilltar i Lart\u00eb i Byros\u00eb p\u00ebr Demokraci, t\u00eb Drejtat e Njeriut dhe Pun\u00eb n\u00eb Departamentin e Shtetit <\/p>\n
Ky shkrim \u00ebsht\u00eb publikuar n\u00eb faqen e internetit t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit <\/p>\n
Nga: Samuel Samson
\nK\u00ebshilltar i Lart\u00eb i Byros\u00eb p\u00ebr Demokraci, t\u00eb Drejtat e Njeriut dhe Pun\u00eb n\u00eb Departamentin e Shtetit <\/p>\n
Lidhja e ngusht\u00eb nd\u00ebrmjet Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Evrop\u00ebs e tejkalon af\u00ebrsin\u00eb gjeografike dhe politikat transaksionale. Ajo p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb lidhje unike e fark\u00ebtuar n\u00eb kultur\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt, besimin, lidhjet familjare, ndihm\u00ebn reciproke n\u00eb koh\u00eb konfliktesh dhe mbi t\u00eb gjitha nj\u00eb trash\u00ebgimi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor.
\nPartneriteti yn\u00eb transatlantik mb\u00ebshtetet nga nj\u00eb tradit\u00eb e pasur per\u00ebndimore e ligjit natyror, etik\u00ebs morale dhe sovranitetit komb\u00ebtar. Kjo tradit\u00eb rrjedh nga Athina dhe Roma, nga kristianizmi mesjetar, drejt precedent\u00ebve ligjor anglez dhe dokumenteve themeluese t\u00eb Amerik\u00ebs. Pohimi revolucionar i Deklarat\u00ebs amerikane q\u00eb njer\u00ebzit \u201c jan\u00eb pajisur nga Krijuesi me t\u00eb drejta t\u00eb caktuara t\u00eb patjet\u00ebrsueshme\u201d, i b\u00ebn jehon\u00eb mendimit t\u00eb Aristotelit, Tomas Akuinit dhe mendimtar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb me pesh\u00eb evropiane t\u00eb cil\u00ebt njoh\u00ebn se t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit zot\u00ebrojn\u00eb t\u00eb drejta natyrore q\u00eb asnj\u00eb qeveri s\u2019mund t\u2019i heq\u00eb arbitrarisht apo mohoj\u00eb. Amerika i mbetet boxhli Evrop\u00ebs p\u00ebr k\u00ebt\u00eb trash\u00ebgimi intelektuale dhe kulturore.
\nKjo lidhje nd\u00ebrmjet Evrop\u00ebs dhe Shteteve t\u00eb Bashkuara \u00ebsht\u00eb gjithashtu arsyeja q\u00eb flasim lirisht edhe kur nuk biem dakord apo kemi shqet\u00ebsime- dhe ja pse administrate e Trampit ting\u00ebllon alarmuese n\u00eb Evrop\u00eb. Kur Zv. Presidenti Vance iu drejtua k\u00ebt\u00eb vit Konferenc\u00ebs s\u00eb Siguris\u00eb s\u00eb Mynihut, ai e b\u00ebri t\u00eb qart\u00eb, duke deklaruar: \u201c\u00e7far\u00eb m\u00eb shqet\u00ebson \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimi nga brenda, t\u00ebrheqja e Evrop\u00ebs nga disa nga vlerat e saj m\u00eb themelore- vlera t\u00eb ndara me Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs\u201d.
\nN\u00eb periudh\u00ebn pas dy luft\u00ebrave bot\u00ebrore shkat\u00ebrruese, kombet evropiane k\u00ebrkuan t\u00eb parandalonin katastrofat e ardhshme p\u00ebrmes krijimit t\u00eb strukturave supranacionale q\u00eb do t\u00eb lidhnin kombet edhe m\u00eb ngusht\u00eb s\u00eb bashku dhe t\u00eb lejonin p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb angazhime thelb\u00ebsore diplomatike dhe ekonomike. Ithtar\u00ebt e k\u00ebtij rendi t\u00eb ri, p\u00ebrfshir\u00eb partit\u00eb n\u00eb kuptimin e mir\u00eb kristiane dhe prodemokratike, k\u00ebrkuan nj\u00eb transformim t\u00eb madh n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb do t\u00eb tejkalonte ndarjet e komb\u00ebsive dhe besimeve fetare n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb paqes s\u00eb paprecedent\u00eb. P\u00ebrmes tejkalimit t\u00eb spirancave t\u00eb kombformimit, kultur\u00ebs dhe tradit\u00ebs. liberalizmi global premtoi at\u00eb q\u00eb Francis Fukuyama e quajti \u201c fundi i historis\u00eb\u201d risia fondamentale e jet\u00ebs politike.
\nSot, k\u00ebto premtime jan\u00eb kthyer n\u00eb rrecka. \u00c7far\u00eb q\u00ebndron pas k\u00ebsaj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fushat\u00eb agresive kund\u00ebr vet\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn, qeverit\u00eb kan\u00eb armatosur institucionet politike kund\u00ebr qytetar\u00ebve t\u00eb tyre dhe kund\u00ebr trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb tyre t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Larg nga forcimi i parimeve demokratike, Evropa \u00ebsht\u00eb kthyer nj\u00eb \u00e7erdhe e censur\u00ebs digjitale, emigracionit masiv, kufizimeve mbi lirit\u00eb fetare dhe nj\u00eb num\u00ebr goditjesh t\u00eb tjera ndaj vet\u00ebqeverisjes demokratike.
\nK\u00ebto prirje shqet\u00ebsuese jan\u00eb rritur m\u00eb shum\u00eb vitet e fundit. N\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, polic\u00ebt po arrestojn\u00eb besimtar\u00eb kristian\u00eb si Adam Smith-Connor dhe Livia Tossici-Bolt- sepse luten n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb heshtur jasht\u00eb klinikave t\u00eb abortimit. N\u00eb vitin 2023, mbi 12 000 qytetar\u00eb britanik\u00eb u arrestuan p\u00ebr postime n\u00eb rrjetet sociale, p\u00ebrfshir\u00eb komentet kritike ndaj kriz\u00ebs s\u00eb migracionit t\u00eb Evrop\u00ebs q\u00eb autoritetet e konsideruan si \u201c ekstremisht ofenduese\u201d
\nN\u00eb Gjermani, qeveria ka ngritur sisteme t\u00eb avancuara p\u00ebr t\u00eb monitoruar dhe censuruar rrjetet sociale n\u00ebn mask\u00ebn e luftimit t\u00eb dezinformacionit dhe parandalimit t\u00eb shkeljeve. Kur qytetar\u00ebt gjerman\u00eb shprehin shqet\u00ebsime legjitime rreth pasojave ekonomike dhe sociale t\u00eb globalizimit ose kritikojn\u00eb politikan\u00ebt, ata riskojn\u00eb p\u00ebr t\u2019u gjobitur, etiketuar si radikal\u00eb apo edhe bastisur sht\u00ebpit\u00eb e tyre nga agjensit\u00eb ligjzbatuese. Akti i Sh\u00ebrbimeve Digjitale i Bashkimit Evropian, i miratuar p\u00ebr t\u00eb mbrojtur f\u00ebmij\u00ebt nga p\u00ebrmbajtja e d\u00ebmshme online, p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb heshtur z\u00ebrat disident\u00eb p\u00ebrmes moderimit oruellian t\u00eb p\u00ebrmbajtjes. Rregullator\u00ebt e pavarur tani policojn\u00eb kompanit\u00eb e mediave sociale, p\u00ebrfshir\u00eb platforma t\u00eb spikatura amerikane si X dhe k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb me gjoba t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr mosp\u00ebrmbushje t\u00eb rregullave strikte t\u00eb shprehjes.
\nKy mjedis kufizon gjithashtu zgjedhjet n\u00eb vendet evropiane. Si\u00e7 \u00ebsht\u00eb theksuar koh\u00ebt e fundit nga Sekretari Rubio, partia popullore \u201cAlternativa p\u00ebr Gjermanin\u00eb\u201d sapo \u00ebsht\u00eb etiketuar si organizat\u00eb \u2018ekstremiste\u201d nga sh\u00ebrbimi gjerman i siguris\u00eb q\u00eb mund t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrjashtim t\u00eb k\u00ebsaj partie nga procesi i zgjedhjeve. Kandidatja udh\u00ebheq\u00ebse presidenciale e Franc\u00ebs, Marine LePen, u akuzua p\u00ebr p\u00ebrvet\u00ebsim dhe shmangje nga procedura standard, duke iu hequr menj\u00ebher\u00eb e drejta p\u00ebr t\u00eb kandiduar. Kufizime t\u00eb tilla kan\u00eb ndodhur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme n\u00eb Poloni dhe Rumani kund\u00ebr partive politike apo politikaneve t\u00eb p\u00ebrzgjedhur. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, kombe kristiane si Hungaria etiketohen padrejt\u00ebsisht si autoritare dhe abuzuese me t\u00eb drejtat e njeriut.
\n(Imazhi \u00ebsht\u00eb marr\u00eb nga facebook i Ambasad\u00ebs SHBA n\u00eb Tiran\u00eb)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nga: Samuel Samson K\u00ebshilltar i Lart\u00eb i Byros\u00eb p\u00ebr Demokraci, t\u00eb Drejtat e Njeriut dhe Pun\u00eb n\u00eb Departamentin e Shtetit Ky shkrim \u00ebsht\u00eb publikuar n\u00eb faqen e internetit t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit Nga: Samuel Samson K\u00ebshilltar i Lart\u00eb i Byros\u00eb p\u00ebr Demokraci, t\u00eb Drejtat e Njeriut dhe Pun\u00eb n\u00eb Departamentin e Shtetit Lidhja e ngusht\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":89532,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-89531","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89531","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89531"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89531\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":89533,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89531\/revisions\/89533"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/89532"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89531"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}