{"id":89486,"date":"2025-05-28T10:58:43","date_gmt":"2025-05-28T10:58:43","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=89486"},"modified":"2025-05-28T10:58:43","modified_gmt":"2025-05-28T10:58:43","slug":"pika-nemo-vendi-me-i-izoluar-ne-toke-cfare-fshihet-poshte-siperfaqes-se-saj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/05\/28\/pika-nemo-vendi-me-i-izoluar-ne-toke-cfare-fshihet-poshte-siperfaqes-se-saj\/","title":{"rendered":"Pika Nemo, vendi m\u00eb i izoluar n\u00eb Tok\u00eb, \u00e7far\u00eb fshihet posht\u00eb sip\u00ebrfaqes s\u00eb saj?"},"content":{"rendered":"<p>Diku thell\u00eb n\u00eb zemr\u00ebn e Oqeanit Paq\u00ebsor, aty ku dallg\u00ebt s\u2019p\u00ebrplasen n\u00eb asnj\u00eb brigje dhe ku horizonti shtrihet pa fund, ndodhet nj\u00eb nga vendet m\u00eb enigmatike t\u00eb planetit, Pika Nemo. E fshehur 2,687 kilometra larg nga toka m\u00eb e af\u00ebrt dhe m\u00eb shum\u00eb se 1,000 kilometra nga \u00e7do ishull a kontinent, kjo pik\u00eb sh\u00ebnon kufirin e vetmis\u00eb s\u00eb Tok\u00ebs. \u00cbsht\u00eb aq e izoluar, sa shpesh banor\u00ebt m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt t\u00eb saj nuk jan\u00eb njer\u00ebzit n\u00eb tok\u00eb, por astronaut\u00ebt q\u00eb sillen n\u00eb orbit\u00eb rreth 400 kilometra lart, n\u00eb Stacionin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar Hap\u00ebsinor (ISS).<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb Pika Nemo?<br \/>\nE quajtur zyrtarisht si Poli Oqeanik i Paarritshm\u00ebris\u00eb, Pika Nemo p\u00ebrfaq\u00ebson vendin n\u00eb oqean m\u00eb t\u00eb larg\u00ebt nga \u00e7do mas\u00eb toke. U identifikua n\u00eb vitin 1992 nga inxhinieri kroat Hrvoje Lukatela, p\u00ebrmes nj\u00eb simulimi kompjuterik q\u00eb llogariti distancat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb mundshme nga toka n\u00eb t\u00eb gjitha drejtimet. Ironikisht, p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb infrastruktur\u00ebs detare n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb t\u00eb pafrekuentuar, asnj\u00eb njeri nuk e ka shkelur ndonj\u00ebher\u00eb fizikisht k\u00ebt\u00eb pik\u00eb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb koordinat\u00eb e p\u00ebrkryer n\u00eb hart\u00eb \u2013 por reale vet\u00ebm p\u00ebr satelit\u00ebt dhe val\u00ebt GPS.<\/p>\n<p>Varreza e heshtur e anijeve kozmike<br \/>\nN\u00ebn k\u00ebt\u00eb heshtje t\u00eb thell\u00eb, oqeani fsheh nj\u00eb galeri t\u00eb pazakont\u00eb reliktesh: mbetjet e anijeve kozmike. Q\u00eb nga vitet 1970, ky cep i harruar i planetit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur nga NASA dhe agjencit\u00eb e tjera hap\u00ebsinore si nj\u00eb varrez\u00eb p\u00ebr objektet hap\u00ebsinore t\u00eb nxjerra nga p\u00ebrdorimi. Arsyeja \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb: askush nuk jeton aty pran\u00eb. Prandaj, kur satelit\u00ebt, sondat, apo stacionet hap\u00ebsinore p\u00ebrfundojn\u00eb ciklin e tyre t\u00eb jet\u00ebs, ata \u201cvarrosen\u201d k\u00ebtu, duke u zhytur n\u00eb thell\u00ebsit\u00eb e err\u00ebta t\u00eb oqeanit.<\/p>\n<p>Stacioni hap\u00ebsinor rus \u201cMir\u201d, nj\u00eb prej projekteve m\u00eb ambicioze t\u00eb Bashkimit Sovjetik, u d\u00ebrgua me kujdes drejt k\u00ebtij destinacioni m\u00eb 23 mars 2001. E ndjekur nga dhjet\u00ebra objekte t\u00eb tjera, edhe vet\u00eb ISS pritet t\u00eb ndjek\u00eb k\u00ebt\u00eb fat n\u00eb dekadat e ardhshme. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, Pika Nemo \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb arkiv\u00eb e heshtur e \u00ebndrrave njer\u00ebzore p\u00ebr hap\u00ebsir\u00ebn, q\u00eb prehen p\u00ebrjet\u00ebsisht n\u00eb gjirin e Tok\u00ebs.<\/p>\n<p>Tingulli &#8220;Bloop&#8221; \u2013 nj\u00eb thirrje nga thell\u00ebsit\u00eb?<br \/>\nN\u00eb vitin 1997, nj\u00eb tjet\u00ebr mister e p\u00ebrfshiu k\u00ebt\u00eb zon\u00eb. Shkenc\u00ebtar\u00ebt e NOAA-s\u00eb regjistruan nj\u00eb tingull n\u00ebnujore t\u00eb pazakont\u00eb dhe shum\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm, t\u00eb cilin e pag\u00ebzuan me emrin \u201cBloop\u201d. Aq e fort\u00eb ishte kjo jehon\u00eb, sa detektor\u00ebt n\u00eb distanca t\u00eb m\u00ebdha mund ta kapnin. Fillimisht u spekulua se b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb krijes\u00eb gjigante, t\u00eb ngjashme me legjendat e Kraken-it apo me p\u00ebrbind\u00ebshin e detit t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb fantastiko-shkencore.<\/p>\n<p>Por, k\u00ebrkimet m\u00eb t\u00eb vona treguan se tingulli vinte nga cop\u00ebtimi dhe p\u00ebrplasja e ajsberg\u00ebve n\u00ebn presion, nj\u00eb fenomen natyror, por q\u00eb vazhdon t\u00eb ngjall\u00eb kureshti dhe imagjinat\u00eb \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb af\u00ebrsis\u00eb me vendin m\u00eb t\u00eb panjohur t\u00eb globit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb pik\u00eb e zbraz\u00ebt, nj\u00eb pik\u00eb e mbushur me mister<br \/>\nPika Nemo \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb koordinat\u00eb gjeografike \u2013 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb oqeanike e tejmbushur me simbolik\u00eb: vendi ku p\u00ebrfundojn\u00eb misionet e m\u00ebdha, ku heshtja ka form\u00eb, dhe ku njeriu ndalet para nj\u00eb zbraz\u00ebtie q\u00eb sfidon vet\u00eb qenien e tij. Aty, posht\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb err\u00ebta, pushon nj\u00eb pjes\u00eb e s\u00eb ardhmes son\u00eb \u2013 dhe ndoshta, n\u00eb nj\u00eb t\u00eb nes\u00ebrme t\u00eb larg\u00ebt, edhe nj\u00eb kapitull i ri i njohjes.<\/p>\n<p>P\u00ebrgatiti: Albert Vataj<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diku thell\u00eb n\u00eb zemr\u00ebn e Oqeanit Paq\u00ebsor, aty ku dallg\u00ebt s\u2019p\u00ebrplasen n\u00eb asnj\u00eb brigje dhe ku horizonti shtrihet pa fund, ndodhet nj\u00eb nga vendet m\u00eb enigmatike t\u00eb planetit, Pika Nemo. E fshehur 2,687 kilometra larg nga toka m\u00eb e af\u00ebrt dhe m\u00eb shum\u00eb se 1,000 kilometra nga \u00e7do ishull a kontinent, kjo pik\u00eb sh\u00ebnon kufirin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":89487,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-89486","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89486","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89486"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89486\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":89488,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89486\/revisions\/89488"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/89487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89486"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89486"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89486"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}