{"id":88299,"date":"2025-04-07T14:28:44","date_gmt":"2025-04-07T14:28:44","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=88299"},"modified":"2025-04-07T14:28:44","modified_gmt":"2025-04-07T14:28:44","slug":"monedha-e-ekonomise-se-cdo-kombi-eshte-dija-irena-beqiraj-nje-ministri-arsimi-apo-nje-ministri-ndertimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/04\/07\/monedha-e-ekonomise-se-cdo-kombi-eshte-dija-irena-beqiraj-nje-ministri-arsimi-apo-nje-ministri-ndertimi\/","title":{"rendered":"Monedha e ekonomis\u00eb s\u00eb \u00e7do kombi \u00ebsht\u00eb dija\/ Irena Beqiraj: Nj\u00eb ministri arsimi apo nj\u00eb ministri nd\u00ebrtimi?"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb Shkurt t\u00eb k\u00ebtij viti n\u00eb qytetin studenti ministrja e arsimit deklaroi se: \u201cK\u00ebto hap\u00ebsira akomodimi me standarde bashk\u00ebkohore europiane e b\u00ebjn\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u00ebrheqjen e student\u00ebve t\u00eb huaj dhe gjithashtu t\u00eb atyre q\u00eb kryejn\u00eb mobilitetin apo kan\u00eb programe t\u00eb shk\u00ebmbimit studentor me Shqip\u00ebrin\u00eb. Gjithashtu ajo shtoi se: \u201cambicia jon\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb Shqip\u00ebria t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr e ekselenc\u00ebs p\u00ebr arsimin e lart\u00eb, si edhe t\u00eb kemi sa m\u00eb shum\u00eb student\u00eb t\u00eb vendeve t\u00eb tjera, student\u00eb t\u00eb huaj\u201d.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa po n\u00eb Mars t\u00eb k\u00ebtij viti, nga shkolla Emin Duraku ministrja tha: \u201c450 shkolla jan\u00eb rind\u00ebrtuar, jan\u00eb rehabilituar dhe rikonstruktuar n\u00eb gjith\u00eb vendin. Vet\u00ebm n\u00eb Tiran\u00eb jan\u00eb 48 shkolla t\u00eb reja q\u00eb u sh\u00ebrbejn\u00eb sot m\u00eb shum\u00eb se 38 mij\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve n\u00eb Tiran\u00eb. Vet\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vit ne do t\u00eb b\u00ebjm\u00eb t\u00eb mundur q\u00eb 40 shkolla t\u00eb tjera t\u00eb rehabilitohen apo t\u00eb rind\u00ebrtohen nga Shkodra, Kuk\u00ebsi, Dibra deri n\u00eb jug t\u00eb vendit, n\u00eb Sarand\u00eb, Gjirokast\u00ebr\u201d<\/p>\n<p>K\u00ebto jan\u00eb vet\u00ebm dy shembuj, por p\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb ndjek daljet publike t\u00eb ministres apo Kryeministrit \u00ebsht\u00eb e dukshme se kur vjen puna tek arsimi qeveria flet kryesisht p\u00ebr godinat dhe ushqimin sikur arsimi t\u00eb ishte sh\u00ebrbim akomodues ditor p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebsit edhe student\u00ebt. Arsimi nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm p\u00ebrmir\u00ebsim infrastrukturor, t\u00eb cil\u00ebn socialist\u00ebt e barazojn\u00eb gabimisht me trasformimin, ku dhe kan\u00eb treguar se nuk kursejn\u00eb. <\/p>\n<p>Sot jetojm\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e revolucionit t\u00eb kat\u00ebrt digital, ndaj monedha e ekonomis\u00eb s\u00eb \u00e7do kombi \u00ebsht\u00eb dija. Ajo nuk mund t\u00eb shtypet nga asnj\u00eb bank\u00eb q\u00ebndrore, edhe p\u00ebr m\u00eb keq nuk mund t\u00eb trash\u00ebgohet. Ajo zhvler\u00ebsohet kur kapitali human humbet aft\u00ebsit\u00eb edhe b\u00ebhet i pavlef\u00ebsh\u00ebm.<\/p>\n<p>\u201cNe mund t\u00eb jemi shum\u00eb krenar\u00eb p\u00ebr faktin se nuk kemi shkolla si n\u00eb Evrop\u00eb, por kemi shkolla si shkollat m\u00eb t\u00eb mira n\u00eb Evrop\u00eb\u201d thot\u00eb Kryeministri, por indikator\u00ebt q\u00eb masin njohurit\u00eb q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb marrin brenda atyre godinave tregon q\u00eb nuk ka asgj\u00eb p\u00ebr tu krenuar, p\u00ebrkundrazi.<br \/>\nF\u00ebmij\u00ebt q\u00eb ju n\u00ebnshtruan testit PISA n\u00eb vitin 2022 hyn\u00eb n\u00eb arsimin para universitar pik\u00ebrisht n\u00eb  vitin 2013 kur partia socialiste morri  pushtetin.<\/p>\n<p>Testi PISA 2022, ose si\u00e7 quhet ndryshe parashikuesi m\u00eb mir\u00eb afatgjat\u00eb i prosperitetit ekonomik edhe social t\u00eb nj\u00eb vendi p\u00ebr dekadat q\u00eb vijn\u00eb tregoi se Shqip\u00ebria kishte p\u00ebrkeq\u00ebsimin m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb nivel global.  Nj\u00eb pik\u00eb referimi i cila p\u00ebrcakton n\u00ebs\u00eb ky p\u00ebrkeq\u00ebsim \u00ebsht\u00eb apo jo \u201ci madh&#8221;, \u00ebsht\u00eb standarti \u201c20 pik\u00eb\u201d. N\u00eb baz\u00eb t\u00eb tij, 20 pik\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb p\u00ebrfitimin mesatar t\u00eb dijeve t\u00eb 15-vje\u00e7ar\u00ebve n\u00eb nj\u00eb vit shkollor.<\/p>\n<p>E th\u00ebn\u00eb ndryshe rezultati 69 pik\u00eb m\u00eb i ul\u00ebt n\u00eb matematik\u00eb \u00ebsht\u00eb ekuivalent me munges\u00ebn e dijeve t\u00eb 3.5 vite shkollim.  R\u00ebnia me 47 pik\u00eb n\u00eb lexim \u00ebsht\u00eb ekuivalente me munges\u00ebn e dijeve t\u00eb 2.5 viteve shkollim, edhe r\u00ebnia me 41 pik\u00eb n\u00eb lexim \u00ebsht\u00eb ekuivalete me munges\u00ebn e dijeve t\u00eb 2 viteve t\u00eb shkollim, ose sic shprehet Banka Bot\u00ebrore \u201cN\u00eb Shqip\u00ebri shkollimi nuk \u00ebsht\u00eb  p\u00ebrkthyer n\u00eb dije \u201c<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb pabarazit\u00eb e aksesit n\u00eb arsim dhe rezultatet e t\u00eb nx\u00ebnit qe rrjedhin nga kjo pabarazi vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb larta brenda vendit. Student\u00ebt n\u00eb grupin e familjeve me t\u00eb ardhura m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta mbeten prapa bashk\u00ebmoshatar\u00ebve t\u00eb tyre n\u00eb grupin e t\u00eb ardhurave m\u00eb t\u00eb larta me af\u00ebrsisht 66 pik\u00eb (PISA), ekuivalente kjo me pothuajse 3 vite shkollim. Nd\u00ebrsa nx\u00ebn\u00ebsit e zonave rurale performojn\u00eb m\u00eb keq se bashk\u00ebmoshatar\u00ebt e tyre e zonava urbane me gati 33 pik\u00eb (PISA) ekuivalente me pothuajse 1.5 vite shkollim.<\/p>\n<p> N\u00eb vitin 2023 p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb u mat\u00ebn n\u00eb nivel global aft\u00ebsit\u00eb e t\u00eb menduarit kreativ t\u00eb 15 vje\u00e7ar\u00ebve. Rezultatet treguan se f\u00ebmij\u00ebt 15 vje\u00e7ar\u00eb t\u00eb arsimuar t\u00ebr\u00ebsisht n\u00eb periudh\u00ebn e \u201ctransformimit socialist\u201d  u rendit\u00ebn s\u00ebrisht n\u00eb vendin e fundit n\u00eb rang global.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt k\u00ebto rezultate nuk kan\u00eb lidhje as me pandemin\u00eb e as me t\u00ebrmetin si\u00e7 e keni d\u00ebgjuar e do ta d\u00ebgjoni shpesh gjat\u00eb fushat\u00ebs dhe debateve televizive. Kjo ka lidhje me fokusin q\u00eb qeveria ka tek arsimi, edhe ky fokus imponohet nga modeli ekonomik q\u00eb qeveria k\u00ebkon t\u00eb zhvilloj\u00eb.<\/p>\n<p> N\u00eb modelet ekonomike si ky i yni q\u00eb bazohen n\u00eb shfryt\u00ebzimin pa kriter t\u00eb burimeve natyrore dhe gjeografike, ku parimet e konkurec\u00ebs edhe shanseve t\u00eb barabarta jan\u00eb p\u00ebr\u00e7udnuar, ku meritokracia ka r\u00ebn\u00eb, ku promovohen sektor\u00eb t\u00eb cil\u00ebt nuk k\u00ebrkojn\u00eb njohuri t\u00eb sofistikuara, nevoja p\u00ebr aft\u00ebsi dhe njohuri individuale ulet. Rezultatet i k\u00ebtij modeli ekonomik jan\u00eb t\u00eb njohura edhe n\u00eb literatur\u00eb,ato jan\u00eb mbivler\u00ebsimi i monedh\u00ebs vendase, zhvler\u00ebsimi i dijes edhe ulja e produktivitetit, ato \u00e7ka  po p\u00ebrjetojm\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb m\u00eb e thjesht\u00eb q\u00eb me parat\u00eb e taksa paguesve apo t\u00eb donator\u00ebve t\u00eb nd\u00ebrtosh shkolla, por \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb hartosh edhe zbatosh politika t\u00eb mira arsimore aq m\u00eb t\u00ebp\u00ebr kur modeli zhvillimor ekonomik i zgjedhur edhe promovuar nga skuadra ku b\u00ebn pjes\u00eb nuk e imponon k\u00ebt\u00eb. Ndaj, n\u00eb pamund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb vepruar ndryshe n\u00eb daljet publike, ministrja e arsimit m\u00eb shum\u00eb se p\u00ebrgjegjese p\u00ebr politikat arsimore, ngjason me nj\u00eb kryeinxhiniere n\u00eb kantierin e nd\u00ebrtimit.<\/p>\n<p>E pra pyetja \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb: a do t\u00eb vazhdojm\u00eb t\u00eb vetk\u00ebnaqemi me nj\u00eb ministri nd\u00ebrtimi apo do t\u00eb fillojm\u00eb t\u00eb  ngulmojm\u00eb p\u00ebr nj\u00eb model tjet\u00ebr zhvillimi  edhe bashk\u00eb me t\u00eb p\u00ebr nj\u00eb ministri t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb  arsimi?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb Shkurt t\u00eb k\u00ebtij viti n\u00eb qytetin studenti ministrja e arsimit deklaroi se: \u201cK\u00ebto hap\u00ebsira akomodimi me standarde bashk\u00ebkohore europiane e b\u00ebjn\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u00ebrheqjen e student\u00ebve t\u00eb huaj dhe gjithashtu t\u00eb atyre q\u00eb kryejn\u00eb mobilitetin apo kan\u00eb programe t\u00eb shk\u00ebmbimit studentor me Shqip\u00ebrin\u00eb. Gjithashtu ajo shtoi se: \u201cambicia jon\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb Shqip\u00ebria [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":88300,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-88299","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88299"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88299\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88301,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88299\/revisions\/88301"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}