{"id":88247,"date":"2025-04-06T11:39:17","date_gmt":"2025-04-06T11:39:17","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=88247"},"modified":"2025-04-06T11:39:17","modified_gmt":"2025-04-06T11:39:17","slug":"hasan-bello-oksidentalizimi-i-shoqerise-shqiptare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/04\/06\/hasan-bello-oksidentalizimi-i-shoqerise-shqiptare\/","title":{"rendered":"Hasan Bello\/ Oksidentalizimi i shoq\u00ebris\u00eb shqiptare"},"content":{"rendered":"<p>Krijimi i shtetit t\u00eb pavarur shqiptar dhe nd\u00ebrtimi i institucioneve komb\u00ebtare n\u00eb vitet 20-30 u shoq\u00ebrua me oksidentalizimin e shoq\u00ebris\u00eb shqiptare. Ky ishte nj\u00eb proces i cili n\u00eb fakt te shtresa e lart\u00eb (burokrat\u00ebt dhe familjet e m\u00ebdha) kishte filluar duke nisur q\u00eb nga fundi i shek.XIX. Pas 28 n\u00ebntorit 1912 ai u vu re edhe te borgjezia tregtare e qyteteve t\u00eb m\u00ebdha shqiptare. M\u00ebnyra sesi visheshin, komunikonin, sendet sht\u00ebpiake dhe prania gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb e pianove n\u00eb k\u00ebto familje ishte nj\u00eb tregues i kalimit nga \u201calla turka\u201d n\u00eb \u201calla franga\u201d. Nj\u00eb rol t\u00eb madh n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim luajti shkollimi i k\u00ebtyre shtresave n\u00eb licet\u00eb dhe shkollat evropiane brenda dhe jasht Perandoris\u00eb Osmane\u201d. Lingua franca ishte shpesh her\u00eb jo vet\u00ebm gjuha e telegrafit, por edhe e korrespondenc\u00ebs apo e bisedave nd\u00ebrmjet tyre. Ajo po z\u00ebvend\u00ebsonte gradualisht turqishten dhe greqishten, t\u00eb cilat kishin dominuar n\u00eb k\u00ebto shtresa. <\/p>\n<p>Pjesa m\u00eb e dukshme e procesit t\u00eb oksidentalizimit ishte veshja e burrit dhe e gruas shqiptare. K\u00ebtu b\u00ebhet fjal\u00eb kryesisht p\u00ebr tregtar\u00ebt, burokrat\u00ebt dhe pinjoll\u00ebt e familjeve t\u00eb njohura. Kjo konstatohet nga koleksionet personale dhe ato t\u00eb fotograf\u00ebve t\u00eb njohur vendas dhe t\u00eb huaj. <\/p>\n<p>Ajo q\u00eb duhet theksuar \u00ebsht\u00eb se: e para, oksidentalizimi ishte nj\u00eb proces q\u00eb preku t\u00eb gjitha vendet q\u00eb ishin pjes\u00eb dhe dol\u00ebn si entitet m\u00eb vete nga Perandoria Osmane; e dyta, ai nuk u zhvillua n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb nj\u00ebtrajtshme n\u00eb \u00e7do shoq\u00ebri; e treta, krahasuar me Republik\u00ebn Turke dhe reformat sekulariste, elita politike shqiptare nuk ndoqi politika drastike. Por e la q\u00eb ky proces t\u00eb zhvillohej n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb natyrshme. Sigurisht, q\u00eb reformat ataturkiste u mor\u00ebn si nj\u00eb model eksperimental dhe u reflektuan pjes\u00ebrisht edhe n\u00eb shtetin shqiptar. Por pa dhun\u00eb ligjore dhe me kujdes q\u00eb t\u00eb mos ngjallnin reaksionin e shoq\u00ebris\u00eb, e cila n\u00eb pjes\u00ebn e saj d\u00ebrrmuese jetonte n\u00eb zonat rurale. Shkurt, oksidentalizimi nuk u shoq\u00ebrua me teza <img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/4dcbe2af-bf12-4258-878a-d6ab95193a04-230x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"230\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-88248\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/4dcbe2af-bf12-4258-878a-d6ab95193a04-230x300.jpeg 230w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/4dcbe2af-bf12-4258-878a-d6ab95193a04-784x1024.jpeg 784w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/4dcbe2af-bf12-4258-878a-d6ab95193a04-768x1003.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/4dcbe2af-bf12-4258-878a-d6ab95193a04-860x1124.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/4dcbe2af-bf12-4258-878a-d6ab95193a04.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 230px) 100vw, 230px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/954e53c7-1cb5-4806-a93e-52799b57a813-300x221.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"221\" class=\"alignnone size-medium wp-image-88249\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/954e53c7-1cb5-4806-a93e-52799b57a813-300x221.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/954e53c7-1cb5-4806-a93e-52799b57a813-1024x754.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/954e53c7-1cb5-4806-a93e-52799b57a813-768x565.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/954e53c7-1cb5-4806-a93e-52799b57a813-860x633.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/954e53c7-1cb5-4806-a93e-52799b57a813.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>biologjike p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrzier rrac\u00ebn shqiptare me at\u00eb europiane, si\u00e7 ndodhi n\u00eb ndonj\u00eb vend tjet\u00ebr. <\/p>\n<p>N\u00eb fotot e m\u00ebposhtme t\u00eb cilat mesa di i p\u00ebrkasin fotografit t\u00eb njohur, tironcit Ymer Bali \u00ebsht\u00eb familja Beshiri dhe ajo mbret\u00ebrore, q\u00eb nuk ndryshojn\u00eb shum\u00eb nga ato n\u00eb nj\u00eb shtet tjet\u00ebr t\u00eb Europ\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Krijimi i shtetit t\u00eb pavarur shqiptar dhe nd\u00ebrtimi i institucioneve komb\u00ebtare n\u00eb vitet 20-30 u shoq\u00ebrua me oksidentalizimin e shoq\u00ebris\u00eb shqiptare. Ky ishte nj\u00eb proces i cili n\u00eb fakt te shtresa e lart\u00eb (burokrat\u00ebt dhe familjet e m\u00ebdha) kishte filluar duke nisur q\u00eb nga fundi i shek.XIX. Pas 28 n\u00ebntorit 1912 ai u vu re [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":88250,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-88247","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88247"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88252,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88247\/revisions\/88252"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88250"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}