{"id":87709,"date":"2025-03-17T09:16:33","date_gmt":"2025-03-17T09:16:33","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=87709"},"modified":"2025-03-17T09:16:33","modified_gmt":"2025-03-17T09:16:33","slug":"dr-shefqet-deliallisi-mjeku-kuron-natyra-sheron","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/03\/17\/dr-shefqet-deliallisi-mjeku-kuron-natyra-sheron\/","title":{"rendered":"Dr. Shefqet Deliallisi\/ MJEKU KURON, NATYRA SH\u00cbRON&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Ndodh shpesh q\u00eb organizmi yn\u00eb t\u00eb sh\u00ebrohet nga s\u00ebmundje pa ndonj\u00eb shpjegim t\u00eb qart\u00eb mjek\u00ebsor, madje edhe nga s\u00ebmundje t\u00eb r\u00ebnda.<br \/>\nMjeksia moderne \u00ebsht\u00eb shfaqur jo m\u00eb par\u00eb se 200 vjet, nd\u00ebrsa qenia njer\u00ebzore ka arritur t\u00eb mbijetoj\u00eb mijra e mijra vjet&#8230;<\/p>\n<p>LIBRAT E VJET\u00cbR&#8230;<\/p>\n<p>N\u00eb bibliotek\u00ebn kam disa libra mjeksor\u00eb t\u00eb fillimshekullit t\u00eb kaluar, trash\u00ebguar nga babai im mjek. Traktate mjeksore, monografi&#8230; Mes tyre nj\u00eb Farmakope, lib\u00ebr ku p\u00ebrshkruhen qindra &#8220;mjekime&#8221; p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb ndryshme. Formula t\u00eb \u00e7uditshme. P\u00ebrb\u00ebr\u00ebs bimor\u00eb* q\u00eb farmacistit i duhej t&#8217;i kthente n\u00eb pluhur, peshonte, treste n\u00eb alkohol, para se tja jepte t\u00eb s\u00ebmurit. Gjykuar n\u00eb dijet e sotme, k\u00ebto &#8216;mjekime&#8217; t\u00eb \u00e7uditshme kan\u00eb qen\u00eb thjesht\u00eb placebo. P\u00ebrfitimi i vet\u00ebm prej tyre : nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim nga ideja se je duke marr\u00eb nj\u00eb ila\u00e7 t\u00eb dobish\u00ebm.<br \/>\nN\u00eb at\u00eb koh\u00eb, t\u00eb vetmet ila\u00e7e q\u00eb jepnin siguri p\u00ebr efektin e tyre ishin vaksina p\u00ebr lin\u00eb, kinina p\u00ebr malarjen, opiumi apo morfina p\u00ebr t\u00eb qet\u00ebsuar dhimbjet. Kaq.<br \/>\nDuke shfletuar librat e vjet\u00ebr, nj\u00eb mjek shkrua n\u00eb ditarin e tij :<br \/>\n&#8220;N\u00eb vizit\u00eb m\u00eb erdhi nj\u00eb pacient. Urinonte gjak. Pasi e egzaminova at\u00eb dhe urin\u00ebn e tij, s&#8217;munda t\u00eb p\u00ebrcaktoj diagnoz\u00ebn. P\u00ebr t\u00eb fituar koh\u00eb, p\u00ebr t\u00eb menduar, p\u00ebr t\u00eb lexuar rreth k\u00ebsaj gjendje i dhash\u00eb nj\u00eb mjekim me hekur q\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr trajtimin e anemis\u00eb, ndon\u00ebse anemi s&#8217;kishte. Dit\u00eb m\u00eb pas pacienti u kthye t\u00eb m\u00eb falenderonte, &#8216;mjekimi&#8217; kish qen\u00eb i p\u00ebrsosur. Gjaku ishte zhdukur nga urina! Sipas t\u00eb gjitha gjasave, pa kuptuar kishte nxjerr\u00eb nj\u00eb gur t\u00eb heshtur nga veshka. Isha i bindur q\u00eb mjekimi q\u00eb i dhash\u00eb, s&#8217;kishe asnj\u00eb lidhje me sh\u00ebrimin. Gjithsesi, reputacioni im ishte rritur&#8221;&#8230;<br \/>\nShumica e mjek\u00ebve e kuptonin q\u00eb s&#8217;ishte mjekimi, apo ndonj\u00eb &#8220;eliksir&#8221; q\u00eb sh\u00ebronte, megjithat\u00eb ata vazhdonin t\u00eb p\u00ebrshkruanin receta !<\/p>\n<p>* (Jo rast\u00ebsisht n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe fjala barna \u00ebsht\u00eb sinonim i fjal\u00ebs ila\u00e7)<\/p>\n<p>&#8220;ILA\u00c7I DOKTOR&#8221; <\/p>\n<p>Nj\u00eb shekull m\u00eb par\u00eb, mjeku ishte shum\u00eb i ditur, me lidhje njer\u00ebzore t\u00eb forta me pacientin, pran\u00eb shtratit t\u00eb tij, ndon\u00ebse pak mund t\u00eb b\u00ebnte me mjetet e mund\u00ebsit\u00eb e koh\u00ebs. Roli k\u00ebshillues dhe ngush\u00ebllues i tij, me efektin psikologjik, perb\u00ebnte at\u00eb q\u00eb quhet &#8220;ila\u00e7i doktor&#8221; q\u00eb n\u00eb shum\u00eb raste ishte (dhe \u00ebsht\u00eb) efikas&#8230;<br \/>\nN\u00eb dit\u00ebt e sotme, mjeku b\u00ebn shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr, ka pafund mjete n\u00eb dispozicion, barna, teknologji t\u00eb sofistikuara por lidhja njer\u00ebzore me pacientin \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb e ftoht\u00eb&#8230;<br \/>\nN\u00ebse krahasojm\u00eb mjek\u00ebsin\u00eb dje me mjeksin\u00eb sot, dallimi \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrmjet nj\u00eb profesioni dhe nj\u00eb biznesi, nd\u00ebrmjet nj\u00eb profesioni q\u00eb u rrit dhe zhvillua i mb\u00ebshtetur n\u00eb tradit\u00ebn humane dhe atij q\u00eb u rrit dhe po rritet, n\u00eb kushte e nj\u00eb kompleksi mediko-industrial q\u00eb udh\u00ebhiqet nga fitimi&#8230;<\/p>\n<p>PAK HISTORI<\/p>\n<p>Aft\u00ebsia vetsh\u00ebruese e organizmit \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje q\u00eb nga koha e Hipokratit. Nj\u00eb nga parimet e mjek\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij \u00ebsht\u00eb fuqia sh\u00ebruese e natyr\u00ebs (organizmit). \u00c7far\u00eb mjeku mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb sipas k\u00ebsaj teorie \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm leht\u00ebsimi i prirjes natyrore t\u00eb organizmit p\u00ebr vetsh\u00ebrim.<br \/>\nKy parim u zhvillua m\u00eb tej nga fiziologu i famsh\u00ebm francez, Claude Bernard (1813-1878), me teorin\u00eb e &#8220;Mjedisit t\u00eb brendsh\u00ebm&#8221; sipas t\u00eb cil\u00ebs, l\u00ebngjet e organizmit ushqejn\u00eb dhe mbajn\u00eb n\u00eb gjendje ekuilibri qelizat e organizmit duke i siguruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur kushte p\u00ebr jet\u00eb t\u00eb mir\u00eb.<br \/>\nM\u00eb tej shkoi mjeku amerikan Walter Cannon me librin &#8220;Urt\u00ebsia e organizmit&#8221; (1930) me homeostaz\u00ebn, persosmerin\u00eb e paarritshme t\u00eb organizmit p\u00ebr t\u00eb ruajtur parametra jet\u00ebsor\u00eb t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb temperatur\u00ebs, ujit, krip\u00ebs, sheqerit, proteinave, yndyrave, oksigjenit n\u00eb gjak, e shum\u00eb t\u00eb tjera. Homeostaza \u00ebsht\u00eb eskluzivitet i organizmit. <\/p>\n<p>NJ\u00cb ANALOGJI&#8230;<\/p>\n<p>Valter D. Longo, biogerontolog n\u00eb Universitetin e Kalifornis\u00eb n\u00eb librin e tij &#8220;Dieta e jetgjatsis\u00eb&#8221; (2018) shkruan : &#8220;\u00cbsht\u00eb e pamundur t\u00eb p\u00ebrmirsosh nj\u00eb simfoni t\u00eb Moxartit, duke shtuar n\u00eb orkest\u00ebr numrin e violon\u00e7elave. Duhet t\u00eb jesh m\u00eb i zoti se Moxarti p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb. Organizmi yn\u00eb, \u00ebsht\u00eb po aq virtuoz n\u00eb funksionin e tij, sa Mozarti n\u00eb muzik\u00eb. T\u00eb detyrosh forc\u00ebrisht organizmin p\u00ebr sh\u00ebndet duke i dh\u00ebn\u00eb nga jasht\u00eb disa vitamina, suplemente, apo n\u00ebp\u00ebrmjet kufizimeve drastike n\u00eb ushqim, apo sforcimeve fizike \u00ebsht\u00eb e pamundur. Ideja q\u00eb ne kemi kontroll t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm afatgjat\u00eb mbi organizmin, \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb iluzion.<\/p>\n<p>DY TH\u00cbNIE PA KOMENT !<\/p>\n<p>Michel de Montaigne, (1533-1592) nj\u00eb nga filozof\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb Rilindjes Franceze : &#8220;Mjek\u00ebt nuk jan\u00eb as m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm, dhe as nuk jetojn\u00eb m\u00eb gjat\u00eb se pacient\u00ebt e tyre&#8221; !<br \/>\nBarbara Ehrenreich, n\u00eb librin \u201dShkaqe Natyrore\u201d (2018) shkruan : &#8220;Shum\u00eb nga avokat\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb stilit t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm t\u00eb jetes\u00ebs, shpesh jan\u00eb larguar nga jeta m\u00eb shpejt se t\u00eb tjer\u00ebt, pik\u00ebrisht prej s\u00ebmundjeve q\u00eb stili i tyre i jet\u00ebs duhej t&#8217;i parandalonte. Lucille Roberts, pronare e zinxhirit t\u00eb qendrave &#8220;non-smoking fitness&#8221;, vdiq nga kanceri i mushk\u00ebrive&#8230; Jerome Rodale, krijuesi i revist\u00ebs &#8220;Parandalimi&#8221;, i p\u00ebrkushtuari ndaj ushqimit organik, p\u00ebsoi nj\u00eb atak t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb zem\u00ebr&#8230; Madje edhe dieta vegjetariane e t\u00eb famshmit Steve Jobs nuk e shp\u00ebtoi miliarderin nga kanceri i pankreasit. <\/p>\n<p>DUKE E MBYLLUR&#8230;<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb ne dim\u00eb p\u00ebr organizmin ton\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb pak nga ajo q\u00eb mendojm\u00eb q\u00eb dim\u00eb. Shum\u00eb nga sfidat me t\u00eb cilat ne p\u00ebrballemi sot : ndryshimet klimatike, shkat\u00ebrrimi i mjedisit, pandemia e fundit, q\u00ebndrimi ndaj s\u00ebmundjes, vdekjes, kan\u00eb rr\u00ebnj\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashket : iluzionin q\u00eb ne kemi kontroll t\u00eb plot\u00eb mbi natyr\u00ebn kur n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb jemi vet\u00ebm pjes\u00eb e saj.<br \/>\nNd\u00ebrsa jemi p\u00ebrq\u00ebndruar n\u00eb prodhimin e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, ajo p\u00ebr \u00e7far\u00eb kemi nevoj\u00eb \u00ebsht\u00eb sh\u00ebndeti. Kujdesi Sh\u00ebndet\u00ebsor \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb arritur k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim. Lidhja nd\u00ebrmjet sh\u00ebndetit dhe kujdesit mjek\u00ebsor s&#8217;\u00ebsht\u00eb aq direkte sa besohet. Kujdesi mjek\u00ebsor ndikon n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb kufizuar s\u00ebmundjesh.<br \/>\nJetojm\u00eb nj\u00eb sistem sh\u00ebndetsor t\u00eb shtrenjt\u00eb, q\u00eb i sh\u00ebrben dhe shum\u00eb q\u00ebllimeve t\u00eb tjera ve\u00e7 sh\u00ebndetit. Mjek\u00ebsia moderne \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb kultur\u00eb tep\u00ebr industrializuar. Ka medikalizuar jet\u00ebn, duke d\u00ebmtuar aft\u00ebsin\u00eb e organizmit p\u00ebr vetsh\u00ebrim.  <\/p>\n<p>Th\u00ebnia &#8220;Mjeku kuron, natyra sh\u00ebron&#8221; na vjen nga thell\u00ebsia e shekujve. \u00cbsht\u00eb vet\u00eb N\u00ebna Natyr\u00eb q\u00eb ka regulluar, vazhdon dhe do vazhdoj\u00eb t\u00eb regulloj\u00eb vazhdimsin\u00eb e jet\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ndodh shpesh q\u00eb organizmi yn\u00eb t\u00eb sh\u00ebrohet nga s\u00ebmundje pa ndonj\u00eb shpjegim t\u00eb qart\u00eb mjek\u00ebsor, madje edhe nga s\u00ebmundje t\u00eb r\u00ebnda. Mjeksia moderne \u00ebsht\u00eb shfaqur jo m\u00eb par\u00eb se 200 vjet, nd\u00ebrsa qenia njer\u00ebzore ka arritur t\u00eb mbijetoj\u00eb mijra e mijra vjet&#8230; LIBRAT E VJET\u00cbR&#8230; N\u00eb bibliotek\u00ebn kam disa libra mjeksor\u00eb t\u00eb fillimshekullit t\u00eb kaluar, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":87710,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-87709","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87709","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=87709"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":87711,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87709\/revisions\/87711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/87710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=87709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=87709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=87709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}