{"id":87045,"date":"2025-02-16T12:17:33","date_gmt":"2025-02-16T12:17:33","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=87045"},"modified":"2025-02-16T12:17:33","modified_gmt":"2025-02-16T12:17:33","slug":"irena-beqiraj-java-ne-nje-fabul-edhe-ne-nje-eksperiment","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/02\/16\/irena-beqiraj-java-ne-nje-fabul-edhe-ne-nje-eksperiment\/","title":{"rendered":"Irena Beqiraj\/ Java n\u00eb nj\u00eb fabul edhe  n\u00eb nj\u00eb eksperiment  !"},"content":{"rendered":"<p>Gjithe cfar\u00eb kam lexuar d\u00ebgjuar nga jurist\u00eb , ekonomist\u00eb , gazetar\u00eb ket\u00eb jav\u00eb.mund t\u00eb p\u00ebrmblidhet n\u00eb nje fabul  q\u00eb me tregonte dikur nj\u00eb burr\u00eb i mencur edhe n\u00eb nj\u00eb eksperiment t\u00eb kryer n\u00eb 1954  :<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb pyll kafsh\u00ebt do t\u00eb zgjidhnin drejtuesin .<br \/>\nPasi  u menduan gjat\u00eb ja ofruan k\u00ebt\u00eb pun\u00eb ariut .<br \/>\nFlm thot\u00eb ariu, por para se ta pranoj me duhet t\u00eb flas me gruan .<br \/>\nArusha sapo e morri vesh ja kthen -&#8221; Ne kemi sht\u00ebpi , 6 muaj i kalojm\u00eb n\u00eb gjum\u00eb . P\u00ebr cfar\u00eb na duhet neve t\u00eb drejtojm\u00eb ? Pastaj , si mund t\u00eb drejtojm\u00eb kur gjysm\u00ebn e vitit nuk dalim nga guva jon\u00eb&#8221; ?<br \/>\nAriu kok\u00eb varur refuzoi ofert\u00ebn!<\/p>\n<p>Kafsh\u00ebt e pyllit menduan p\u00ebr lejlekun . Ai \u00ebsht\u00eb i ditur, jeton edhe jasht\u00eb pyllit ne diaspor\u00eb , do t\u00eb dij\u00eb t\u00eb sjell\u00eb drejtim modern n\u00eb pyllin ton\u00eb .<br \/>\nI lumtur lejleku shkon pyet gruan . N\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, i  thot\u00eb ajo . Ne nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb koh\u00ebs jemi n\u00eb shteg\u00ebtim .F\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb mund t\u00eb mos  kthehen  fare k\u00ebtu . P\u00ebr cilat arsye n\u00eb bot\u00eb ne duhet t\u00eb lidhim jet\u00ebn ton\u00eb me ket\u00eb pyll ?<\/p>\n<p>Leljeku I z\u00ebn\u00eb ngusht\u00eb nga arsyetimi pa asnj\u00eb t\u00eb met\u00eb I gruas refuzon ofert\u00ebn p\u00ebr t\u00eb drejtuar pyllin.<\/p>\n<p>Diku n\u00eb heshtje priste me padurim majmuni,  t&#8217;ja propozonin detyr\u00ebn e drejtimit te pyllit .<br \/>\nCasti erdhi &#8230;.. P\u00ebr t\u00eb mos r\u00ebn\u00eb n\u00eb sy p\u00ebr padurimin e tij,  vendosi t\u00eb sillet si ariu edhe lejleku . Falenderoi me p\u00ebrulje , por mori koh\u00eb pasi duhet t\u00eb fliste edhe ai me familjen .<br \/>\nShkoi edhe i tha majmunk\u00ebs propozimin e kafsh\u00ebve t\u00eb pyllit .<br \/>\nE p\u00ebrse nuk the po direkt? &#8211; i kthehet majmunka .<\/p>\n<p>Por,  vendosa t\u00eb mendohem t\u00eb t\u00eb pyes edhe ty &#8230;. fundja ket\u00eb b\u00ebri lejleku edhe ariu &#8211; u p\u00ebrgjigj majmuni. <\/p>\n<p>Po ku k\u00eb ti more idjot luksin t\u00eb mendohesh, si ariu e lejleku  . F\u00ebmij\u00ebt e tu t\u00eb zheshur zihen pem\u00ebve p\u00ebr nj\u00eb banane! Merr urgjent drejtimin e leri d\u00ebnglat, t\u00eb jetoj\u00eb edhe un\u00eb nj\u00eb dit\u00eb si zonj\u00eb  !<\/p>\n<p>\ud83d\ude02\ud83d\ude02\ud83d\ude02\ud83d\ude02<\/p>\n<p>Eksperimenti i perket vitit 1954, Albert Hastorf psikolog n\u00eb Universitetin e Dartmouth -it dhe Hadley Cantril homologu i tij n\u00eb Universitetin  Princeton, u k\u00ebrkuan student\u00ebve t\u00eb tyre q\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb gabimet dhe t\u00eb vler\u00ebsojn\u00eb ashp\u00ebrsin\u00eb e lojtar\u00ebve gjat\u00eb nj\u00eb ndeshjeje futbolli midis dy ekipeve t\u00eb dy kolegjeve.<br \/>\nIshte nj\u00eb loj\u00eb e ashp\u00ebr, nj\u00eb qend\u00ebrmbrojt\u00ebs kishte thyer  k\u00ebmb\u00ebn. Student\u00ebt e Dartmouth prireshin t\u00eb anashkalonin faullet e Dartmouthit, por ishin t\u00eb shpejt\u00eb p\u00ebr t\u00eb kapur m\u00ebkatet e lojtar\u00ebve t\u00eb Princeton. Student\u00ebt e Princeton kishin prirje t\u00eb kund\u00ebrt.  <\/p>\n<p>Studiuesit arrit\u00ebn n\u00eb p\u00ebrfundimin se pavar\u00ebsisht se u shfaq\u00ebn t\u00eb nj\u00ebjtat pamje, student\u00ebt e Dartmouth dhe Princeton nuk pan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ngjarje. Secili student kishte perceptimin e tij, t\u00eb lidhur ngusht\u00eb me p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb personale. Titulli q\u00eb i vendosen studimit  ishte \u201cAta pan\u00eb t\u00eb njejt\u00ebn loj\u00eb\u201d <\/p>\n<p> E nd\u00ebrsa debati  n\u00eb dukje juridik,  m\u00eb shum\u00eb se juridik \u00ebsht\u00eb politik i nj\u00ebansh\u00ebm. Politika sot po k\u00ebrkon nj\u00eb drejt\u00ebsi me dy standarte ku &#8220;n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn loj\u00eb&#8221;  disa  trajtohen si te n\u00ebn\u00ebs e disa t\u00eb njerkes. Ndaj argumenet q\u00eb po hidhen  n\u00eb publik jan\u00eb toksike , kontradiktore, aspak bind\u00ebse.  <\/p>\n<p>Ndaj konkluzioni  socio ekonomik i fabul\u00ebs s\u00eb majmunit edhe eksperimentit nuk duhen anashkaluar :<\/p>\n<p> 1) Mungesa e moralit \u00ebsht\u00eb asrsyeja  p\u00ebrse q\u00ebllimet e njerzve  qe i futen politik\u00ebs jan\u00eb t\u00eb ndryshme, e nuk kan\u00eb asnj\u00eb lidhje me t\u00eb mir\u00ebn publike .Edhe  cdo rast n\u00ebse pas  burrave n\u00eb drejtim ka  gra ambicioze q\u00eb ndikojn\u00eb vendimet, interesat personale do jen\u00eb par\u00ebsore  edhe t\u00eb vetmet!<\/p>\n<p>2)N\u00eb ket\u00eb debat  shoq\u00ebria po shtyhet  s\u00ebrisht t\u00eb  shfaqet  sentimentalisht e ndjeshme ndaj &#8220;mosrespektimin&#8221; t\u00eb ligjeve, duke e ftuar at\u00eb si gjithmon\u00eb t\u00eb  anashkaloj\u00eb edhe mosvleresoj\u00eb  munges\u00ebn e moralit edhe ndershm\u00ebris\u00eb si themeli baz\u00eb i t\u00eb drejtes shoq\u00ebrore.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjithe cfar\u00eb kam lexuar d\u00ebgjuar nga jurist\u00eb , ekonomist\u00eb , gazetar\u00eb ket\u00eb jav\u00eb.mund t\u00eb p\u00ebrmblidhet n\u00eb nje fabul q\u00eb me tregonte dikur nj\u00eb burr\u00eb i mencur edhe n\u00eb nj\u00eb eksperiment t\u00eb kryer n\u00eb 1954 : N\u00eb nj\u00eb pyll kafsh\u00ebt do t\u00eb zgjidhnin drejtuesin . Pasi u menduan gjat\u00eb ja ofruan k\u00ebt\u00eb pun\u00eb ariut . Flm [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":87046,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-87045","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87045","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=87045"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87045\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":87048,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87045\/revisions\/87048"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/87046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=87045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=87045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=87045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}