{"id":86289,"date":"2025-01-17T11:34:18","date_gmt":"2025-01-17T11:34:18","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=86289"},"modified":"2025-01-17T11:34:18","modified_gmt":"2025-01-17T11:34:18","slug":"kater-geshtenja-te-rritura-si-nje-e-vetme-cfare-eshte-inoskulimi-te-druret","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/01\/17\/kater-geshtenja-te-rritura-si-nje-e-vetme-cfare-eshte-inoskulimi-te-druret\/","title":{"rendered":"Kat\u00ebr g\u00ebshtenja t\u00eb rritura si nj\u00eb e vetme\/ \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb Inoskulimi te drur\u00ebt ?"},"content":{"rendered":"<p>Nga ing. Abdulla Diku<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb foto e nj\u00eb trungu t\u00eb prer\u00eb g\u00ebshtenje n\u00eb Markaj (Tropoj\u00eb), i cili n\u00ebse e v\u00ebren me kujdes, p\u00ebrb\u00ebhet nga bashkimi i kat\u00ebr g\u00ebshtenjave m\u00eb t\u00eb vogla, q\u00eb n\u00eb fillimet e tyre rriteshin ve\u00e7 e ve\u00e7 dhe q\u00eb jan\u00eb bashkuar m\u00eb von\u00eb n\u00eb nj\u00eb trung t\u00eb vet\u00ebm.<br \/>\nProcesi i bashkimit t\u00eb drur\u00ebve n\u00eb nj\u00eb, njihet si \u2018Inoskulim\u2019 apo nj\u00eb lloj \u201cshartimi\u201d natyror.<br \/>\nInoskulimi pra, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen natyror n\u00eb t\u00eb cilin trungjet, deg\u00ebt ose rr\u00ebnj\u00ebt e dy pem\u00ebve rriten s\u00eb bashku n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb biologjikisht t\u00eb ngjashme me procesin artificial t\u00eb shartimit.<br \/>\nKjo \u00e7uditshm\u00ebri biologjike p\u00ebrdoret n\u00eb fakt si baz\u00eb p\u00ebr procesin e shartimit &#8211; dhe \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e pazakont\u00eb n\u00eb natyr\u00eb. Me kalimin e koh\u00ebs, indet e drureve p\u00ebrzihen, duke i l\u00ebn\u00eb ata t\u00eb ndajn\u00eb l\u00ebnd\u00ebt ushqyese dhe ujin me nj\u00ebri-tjetrin \u2013 n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb e me t\u00eb sh\u00ebndetshme.<br \/>\nN\u00ebse shihen rrath\u00ebt vjetor\u00eb t\u00eb trungut, duket se rritja e kat\u00ebr g\u00ebshtenjave ka qen\u00eb disi m\u00eb e mir\u00eb pas bashkimit.<br \/>\nPra n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast bashkimi ka rezultuar m\u00eb efektiv.<br \/>\nKur haset, kjo situat\u00eb \u00ebsht\u00eb zakonisht bashkimi i dy drur\u00ebve ose pjes\u00ebve t\u00eb tyre, por bashkimi i kat\u00ebr drur\u00ebve bashk\u00eb \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nj\u00eb ekstremitet i rrall\u00eb.<br \/>\nSi ndodh?<br \/>\nKur l\u00ebvorja e jashtme e nj\u00eb peme hiqet ose g\u00ebrvishtet, indet e brendshme ekspozohen &#8211; ve\u00e7an\u00ebrisht kambiumi (indi p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr rritjen), ksilema (indi p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr transportimin e ujit dhe l\u00ebnd\u00ebve ushqyese nga rr\u00ebnj\u00ebt n\u00eb pjes\u00ebt e sip\u00ebrme t\u00eb pem\u00ebs) dhe floema (indi p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr transportin e ushqimit dhe l\u00ebnd\u00ebve organike n\u00ebp\u00ebr pem\u00eb). Nj\u00eb plag\u00eb mund t\u00eb ndodh\u00eb kur nj\u00eb deg\u00eb thyhet p\u00ebr shkak t\u00eb er\u00ebs, bor\u00ebs ose akullit, ose kur dy trungje g\u00ebrvishten me nj\u00ebri-tjetrin nd\u00ebrsa tunden nga era. Pem\u00ebt i p\u00ebrgjigjen plag\u00ebve duke prodhuar indin kallus (nj\u00eb grup i paorganizuar qelizash t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme parenkimale) q\u00eb rritet relativisht shpejt p\u00ebr t\u00eb mbrojtur indet e brendshme t\u00eb ekspozuara. P\u00ebrfundimisht, rritja e kallusit zhvillohet n\u00eb dru t\u00eb plagosur, i cili i ngjan drurit normal me qeliza t\u00eb organizuara e q\u00eb formojn\u00eb indet e ndryshme (ksilem\u00eb, floem\u00eb, kambium).<br \/>\nPra m\u00eb s\u00eb shumti ngjarje t\u00eb ngjashme tregojn\u00eb \u2018se aksidentet\u2019 nd\u00ebrmjet dy drur\u00ebve japin anomali t\u00eb tilla. Por mater t\u00eb till\u00eb, jan\u00eb shum\u00eb.<br \/>\n\u00cbsht\u00eb e zakonshme q\u00eb n\u00eb nj\u00eb trung t\u00eb dalin e rriten ve\u00e7mas disa filiza e m\u00eb von\u00eb drur\u00eb, por q\u00eb disa trungje t\u00eb bashkohen p\u00ebr t&#8217;u rritur si nj\u00eb i vet\u00ebm, \u00ebsht\u00eb ngjarje ekstreme natyrale.<br \/>\nPem\u00ebt e bashkuara natyrsh\u00ebm jan\u00eb nderuar si simbol i dashuris\u00eb dhe martes\u00ebs n\u00eb kultura t\u00eb ndryshme dhe kan\u00eb frym\u00ebzuar artin dhe let\u00ebrsin\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb njer\u00ebzore. K\u00ebshtu, pem\u00ebt e \u201cshartuara natyralisht\u201d ndonj\u00ebher\u00eb quhen edhe pem\u00eb &#8220;martese&#8221;. \u00cbsht\u00eb interesante se fjala \u201cinosculation\u201d rrjedh nga latinishtja osculum, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb puthje.<br \/>\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb rast duket si puthje me saldim<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga ing. Abdulla Diku Kjo \u00ebsht\u00eb foto e nj\u00eb trungu t\u00eb prer\u00eb g\u00ebshtenje n\u00eb Markaj (Tropoj\u00eb), i cili n\u00ebse e v\u00ebren me kujdes, p\u00ebrb\u00ebhet nga bashkimi i kat\u00ebr g\u00ebshtenjave m\u00eb t\u00eb vogla, q\u00eb n\u00eb fillimet e tyre rriteshin ve\u00e7 e ve\u00e7 dhe q\u00eb jan\u00eb bashkuar m\u00eb von\u00eb n\u00eb nj\u00eb trung t\u00eb vet\u00ebm. Procesi i bashkimit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":86290,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-86289","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=86289"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86289\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86291,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86289\/revisions\/86291"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86290"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=86289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=86289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}