{"id":86125,"date":"2025-01-12T10:39:54","date_gmt":"2025-01-12T10:39:54","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=86125"},"modified":"2025-01-12T10:39:54","modified_gmt":"2025-01-12T10:39:54","slug":"a-vendoste-gjoba-dhe-bente-trafik-influence-shtypi-shqiptar-i-viteve-20-30-te","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/01\/12\/a-vendoste-gjoba-dhe-bente-trafik-influence-shtypi-shqiptar-i-viteve-20-30-te\/","title":{"rendered":"A vendoste gjoba dhe b\u00ebnte \u201ctrafik influence\u201d shtypi shqiptar i viteve 20-30-t\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>Nga Hasan Bello<\/p>\n<p>N\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb shtypi ka luajtur nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr nd\u00ebgjegj\u00ebsimin e popullit p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare. Por pas krijimit t\u00eb shtetit shqiptar, ai u p\u00ebrfshi n\u00eb vorbull\u00ebn e luft\u00ebs politike. K\u00ebshtu, p\u00ebrve\u00e7 kontributeve pas vitit 1912 shtypi shqiptar mish\u00ebron t\u00eb gjitha veset dhe mang\u00ebsit\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb. <\/p>\n<p>N\u00eb fillim t\u00eb viteve 20-t\u00eb u hodh\u00ebn hapat e para p\u00ebr hartimin e nj\u00eb ligji p\u00ebr shtypin. P\u00ebr shkak t\u00eb problematikave t\u00eb k\u00ebtij ligji, n\u00eb vitin 1922 politikan\u00ebt shqiptar\u00eb vendos\u00ebn q\u00eb p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr t\u00eb rikthenin n\u00eb fuqi ligjin otoman t\u00eb shtypit. Kjo p\u00ebr dy arsye: e para, se ai p\u00ebrputhej me nivelin social-ekonomik t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb dhe, e dyta, sepse edhe vet\u00eb xhonturqit k\u00ebt\u00eb ligj t\u00eb miratuar pas revolucionit e kishin huazuar dhe p\u00ebrshtatur nga Franca. <\/p>\n<p>N\u00eb shtypin shqiptar, p\u00ebrve\u00e7 polemikave dhe artikujve t\u00eb ndrysh\u00ebm kritik, p\u00ebr nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb pam\u00ebsuar me k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb demokratike, u vu re se kishte edhe shum\u00eb shkrime me karakter disinformues. K\u00ebto nxiteshin jo vet\u00ebm nga dashakeq\u00ebsia, por dhe nga konsullatat dhe legatat e vendeve fqinj\u00eb p\u00ebr t\u00eb destabilizuar situat\u00ebn politike ose p\u00ebr \u201ctrafik influencash\u201d. Me k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit kemi parasysh rastet kur shteti shqiptar n\u00ebnshkruante traktate ose marr\u00ebveshje nd\u00ebrkomb\u00ebtare apo kur jepte me koncension asete t\u00eb ndryshme. Kjo ishte nj\u00eb dukuri evidente, kur Italia dhe Jugosllavia, dy fuqi rivale n\u00eb territorin shqiptar \u201czgjidhnin qeset\u201d p\u00ebr gazetar\u00ebt dhe shtypin. <\/p>\n<p>Por nuk mungonin edhe raste kur vet\u00eb politika dhe qeveria i nxiste ato kund\u00ebr koncensionar\u00ebve. K\u00ebshtu, Zogu disa her\u00eb do t\u2019i karikoj\u00eb gazetat e koh\u00ebs kund\u00ebr kapitalit dhe kompanive italiane. <\/p>\n<p>Nj\u00eb rast tipik \u00ebsht\u00eb ai kund\u00ebr Bank\u00ebs Komb\u00ebtare Shqiptare, e cila ishte krijuar n\u00eb mars t\u00eb 1925 me kapital t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt shqiptaro-italian. P\u00ebr shkak t\u00eb mosp\u00ebrputhjes s\u00eb interesave dhe politik\u00ebs s\u00eb disfavorshme q\u00eb grupi financiar italian ndiqte me urdh\u00ebr t\u00eb Musolinit ndaj qeveris\u00eb shqiptare, kjo e fundit nxiti shtypin t\u00eb botonte artikuj kritik.<\/p>\n<p>Grupi financiar italian ngarkoi drejtorin\u00eb e Bank\u00ebs p\u00ebr t\u00eb ushtruar presion mbi organet e ndryshme t\u00eb shtypit, me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb mos b\u00ebnin asnj\u00eb kritik\u00eb n\u00eb adres\u00eb t\u00eb tij. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim, ajo bashk\u00ebpunoi ngusht\u00eb me p\u00ebrfaq\u00ebsuesit diplomatik\u00eb t\u00eb Italis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. <\/p>\n<p>N\u00eb vitet 1925-1931 k\u00ebta t\u00eb fundit dhe drejtuesit e Bank\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrdor\u00ebn me gazetar\u00ebt dhe shtypin e koh\u00ebs marr\u00ebveshjet e fshehta p\u00ebr subvencionimin e tyre, kredit\u00eb e ndryshme bankare, sistemin e tarifave p\u00ebr botime t\u00eb ve\u00e7anta, reklamat etj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb u nd\u00ebrhy n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr gazetash, si: \u201cDemokratia\u201d, \u201cOra\u201d, \u201cKombi\u201d, \u201cVullneti i popullit\u201d etj.<\/p>\n<p>Kjo tregon se n\u00eb vitet 20-30-t\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, n\u00eb shtypin e koh\u00ebs ka ekzistuar si vendosja e gjobave ashtu edhe \u201ctrafiku i influencave\u201d p\u00ebr interes t\u00eb shtetit shqiptar ose, p\u00ebr llogari t\u00eb shteteve t\u00eb huaja.  Nj\u00eb dukuri e till\u00eb dokumentohet si nga faturat e Drejtoris\u00eb s\u00eb Shtypit (dhe Censur\u00ebs), por dhe nga legatat e shteteve t\u00eb ndryshme, si\u00e7 ishte p\u00ebr shembull ajo e Italis\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Hasan Bello N\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb shtypi ka luajtur nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr nd\u00ebgjegj\u00ebsimin e popullit p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen komb\u00ebtare. Por pas krijimit t\u00eb shtetit shqiptar, ai u p\u00ebrfshi n\u00eb vorbull\u00ebn e luft\u00ebs politike. K\u00ebshtu, p\u00ebrve\u00e7 kontributeve pas vitit 1912 shtypi shqiptar mish\u00ebron t\u00eb gjitha veset dhe mang\u00ebsit\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb. N\u00eb fillim t\u00eb viteve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":86126,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-86125","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86125","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=86125"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86127,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86125\/revisions\/86127"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=86125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=86125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}