{"id":85892,"date":"2025-01-05T10:39:39","date_gmt":"2025-01-05T10:39:39","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=85892"},"modified":"2025-01-05T10:39:39","modified_gmt":"2025-01-05T10:39:39","slug":"shqiptarizimi-i-mbiemrave-ne-vitet-30-te","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2025\/01\/05\/shqiptarizimi-i-mbiemrave-ne-vitet-30-te\/","title":{"rendered":"Shqiptarizimi i mbiemrave n\u00eb vitet 30-t\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Nga Hasan Bello<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga politikat e shtetit shqiptar n\u00eb vitet 30-t\u00eb kur b\u00ebhej num\u00ebrimi i popullsis\u00eb ose regjistrimi i saj n\u00eb zyrat e gjendjeve civile ishte shqiptarizimi i patronimeve (mbiemrave). <\/p>\n<p>N\u00eb fakt procesi i purifikimit t\u00eb mbiemrave t\u00eb shqiptar\u00ebve kishte filluar q\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn e pushtimit austro-hungarez n\u00eb vitet e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. N\u00eb planet e saj afatgjata Vjen\u00ebs i interesonte ekzistenca e faktorit shqiptar n\u00eb Ballkan si barrier\u00eb ndaj invazionit sllav. Prandaj gjat\u00eb regjistrimit q\u00eb administrata ushtarake austro-hungareze i b\u00ebri popullsis\u00eb n\u00eb vitin 1918 hoqi nga mbiemrat e n\u00ebnshtetasve shqiptar\u00eb prapashtesat \u201ciq, vi\u00e7, ev, os, is, dhis, aqi, ev, of\u201d. Ky kriter u ndoq edhe nga shteti shqiptar. <\/p>\n<p>K\u00ebshtu, n\u00eb nj\u00eb qarkore t\u00eb 4 prillit 1934, q\u00eb z\u00ebvend\u00ebsministri i Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme Rauf Fico i drejtoi t\u00eb gjitha prefekturave urdh\u00ebroi q\u00eb, p\u00ebr arsye se k\u00ebto prapashtesa t\u00eb cilat nuk p\u00ebrkonin me etimologjin\u00eb e emrave dhe mbiemrave n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe dhe me rregullat e saj gramatikore, t\u00eb ndiqeshin disa kritere.<\/p>\n<p>Me rastin e regjistrimit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb popullsis\u00eb, tu komunikohej t\u00eb gjith\u00eb n\u00ebpun\u00ebsve q\u00eb ishin ngarkuar me k\u00ebt\u00eb detyr\u00eb q\u00eb n\u00ebnshtetasit shqiptar\u00eb q\u00eb mbanin akoma mbiemrat me prapashtesat e m\u00ebsip\u00ebrme t`i nd\u00ebrronin ato me prapashtesat \u201caj, i, a\u201d, p\u00ebr shembull \u201cDervishovi\u00e7-Dervishaj\u201d, \u201cStani\u00e7-Stani\u201d, \u201cMiltiadhu-Miltaj\u201d, \u201cKoliqi-Kolaj\u201d, \u201cBelkof-Belkaj\u201d, \u201cDimitriadhi-Dimitraj\u201d, \u201cKristoforidhi-Kristofori\u201d, \u201cAndriev-Andrea\u201d, \u201cLluka\u00e7evi-Lluka\u00e7aj\u201d, \u201cOsmanagiq-Osmanaj\u201d, \u201cLazarides-Lazarej\u201d, \u201cBuliqi-Bulaj\u201d, \u201c\u201dSukniqi-Sukaj\u201d, \u201cMandiqi-Mandia\u201d, \u201cPappas-Papa\u201d, \u201cStavropullos-Stavraj\u201d etj.<\/p>\n<p>N\u00ebpun\u00ebsit e administrat\u00ebs shqiptare, tani e tutje, duhej t\u00eb kishin kujdes q\u00eb gjat\u00eb l\u00ebshimit t\u00eb pasaportave, let\u00ebr-njoftimeve, akt-lindjeve, akt-vdekjeve, d\u00ebshmive t\u00eb martesave dhe t\u00eb \u00e7do akti tjet\u00ebr, t\u00eb mos i shkruanin mbiemrat e n\u00ebnshtesave me prapashtesat e p\u00ebrmendura. Kjo procedur\u00eb duhej ndjekur edhe n\u00eb rastet e p\u00ebrpilimit t\u00eb dokumentacionit shtet\u00ebror dhe atij privat, si\u00e7 ishin marr\u00ebveshjet kontraktuale etj. Zyrat e shtetit nuk duhej t\u00eb pranonin asnj\u00eb lutje apo shkres\u00eb e cila mbarte mbiemra t\u00eb k\u00ebsaj natyre. P\u00ebr zbatimin e k\u00ebsaj qarkoreje duhej t\u00eb vendoseshin n\u00eb dijeni pleq\u00ebsit\u00eb e lagjeve dhe fshatrave si dhe zyrat noteriale ku qarkullonte nj\u00eb sasi e konsiderueshme dokumentacioni. Por me r\u00ebnd\u00ebsi ishte pika e cila theksonte se k\u00ebto kritere duhej t\u00eb ndiqeshin edhe nga institucionet arsimore, t\u00eb cilat nuk duhej t\u00eb regjistronin asnj\u00eb nx\u00ebn\u00ebs me mbiemra q\u00eb binin ndesh me k\u00ebt\u00eb politik\u00eb.<br \/>\nK\u00ebtu nuk b\u00ebnin p\u00ebrjashtim as n\u00ebpun\u00ebsit t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb shum\u00eb se askush tjet\u00ebr duhej t\u00eb mernin masa p\u00ebr ndryshimin e mbiemrave.<\/p>\n<p>Nj\u00eb aspekt tjet\u00ebr i k\u00ebsaj politike ishte edhe shqiptarizimi i emrave t\u00eb hoteleve, kafeneve, dyqaneve, magazinave, kompanive private etj., q\u00eb mbanin tabela ose reklama me prapashtesat \u201ci\u00e7, vi\u00e7, is, dhis, pullos, aqi, ev, of etj\u201d, t\u00eb cilat duhej t\u00eb ndryshoheshin me emra q\u00eb mbaronin me \u201caj, i, a\u201d. <\/p>\n<p>Politika t\u00eb ngjashme si shteti shqiptar n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, ndoq\u00ebn t\u00eb gjitha shtetet e sapo krijuara.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Hasan Bello Nj\u00eb nga politikat e shtetit shqiptar n\u00eb vitet 30-t\u00eb kur b\u00ebhej num\u00ebrimi i popullsis\u00eb ose regjistrimi i saj n\u00eb zyrat e gjendjeve civile ishte shqiptarizimi i patronimeve (mbiemrave). N\u00eb fakt procesi i purifikimit t\u00eb mbiemrave t\u00eb shqiptar\u00ebve kishte filluar q\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn e pushtimit austro-hungarez n\u00eb vitet e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":85893,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-85892","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85892","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85892"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85892\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85894,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85892\/revisions\/85894"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/85893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85892"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85892"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85892"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}