{"id":83982,"date":"2024-11-07T10:01:46","date_gmt":"2024-11-07T10:01:46","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=83982"},"modified":"2024-11-07T10:01:46","modified_gmt":"2024-11-07T10:01:46","slug":"irena-beqiraj-e-majta-e-gerryer-moralisht-dhe-e-paafte-tanime-per-ta-fshehur-kete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2024\/11\/07\/irena-beqiraj-e-majta-e-gerryer-moralisht-dhe-e-paafte-tanime-per-ta-fshehur-kete\/","title":{"rendered":"Irena Beqiraj\/ E majta e g\u00ebrryer moralisht dhe e paaft\u00eb tanim\u00eb p\u00ebr ta fshehur k\u00ebt\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Tipari themelor q\u00eb duhet t\u00eb dalloj\u00eb t\u00eb majt\u00ebn dhe t\u00eb djatht\u00ebn nuk jan\u00eb thjesht  pik\u00ebpamjet e tyre p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr ekonomin\u00eb, por thelbi I dallimit jan\u00eb q\u00ebndrimet e tyre n\u00eb lidhje me rishp\u00ebrndarjen. P\u00ebr te majt\u00ebt,  sa m\u00eb i madh \u00ebsht\u00eb hendeku i ardhurave n\u00eb nje shoq\u00ebri , aq m\u00eb t\u00eb larta duhet te jen\u00eb taksat dhe aq m\u00eb e madhe duhet t\u00eb jet\u00eb rishp\u00ebrndarja.<br \/>\nPor  n\u00eb 4 dekadat e fundit,  t\u00eb majt\u00ebt kan\u00eb l\u00ebvizur n\u00eb drejtim t\u00eb kund\u00ebrt. Edhe pse pabarazia eshte rritur progresiviteti i taksave mbi t\u00eb ardhurat \u00ebsht\u00eb ulur, mb\u00ebshtetja  n\u00eb taksat regresive t\u00eb konsumit te cilat r\u00ebndojn\u00eb mbi te varf\u00ebrit  \u00ebsht\u00eb rritur,  madje per t&#8217;u p\u00ebrshtatur me gar\u00ebn globale  sot kapitalit taksohet edhe m\u00eb pak. Lavjerr\u00ebsi i politik\u00ebs I te majtes u zhvendos shum\u00eb shpejt  drejt individualizmit duke  injoruar nevoj\u00ebn e veprimit kolektiv, t\u00eb rregulluar ose t\u00eb organizuar nga qeverit\u00eb.<br \/>\n Te majt\u00ebt u dor\u00ebzuan shum\u00eb leht\u00eb ndaj fondamentalizmit t\u00eb tregut dhe i pranuan parimet e tij si qendrore. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr , ata e udh\u00ebhoq\u00ebn l\u00ebvizjen e hiper-globalizimit n\u00eb momente vendimtare.<br \/>\n Prsh l\u00ebvizja e lir\u00eb e kapitalit  e cila  \u00ebsht\u00eb  sot norm\u00eb politike duke filluar nga Bashkimi Evropian, Organizata p\u00ebr Bashk\u00ebpunim dhe Zhvillim Ekonomik dhe FMN ishte padyshim vendimi m\u00eb fatal p\u00ebr pabarazin\u00eb e dukshme ne ekonomin\u00eb globale n\u00eb dekadat e fundit.<br \/>\nAjo nuk u promovua nga  ideolog\u00ebt e tregut t\u00eb lir\u00eb pra nga te djatht\u00ebt, por nga teknokrat\u00ebt francez\u00eb si Jacques Delors dhe Henri Chavranski , t\u00eb cil\u00ebt ishin t\u00eb lidhur ngusht\u00eb me Partin\u00eb Socialiste n\u00eb Franc\u00eb.  Po ashtu gjate kriz\u00ebes se 2007  ishin bankat dhe korporatat e m\u00ebdha qe u shp\u00ebtuar nga t\u00eb majt\u00ebt, edhe jo familjet . <\/p>\n<p> Th\u00ebn\u00eb ket\u00eb e majta tradicionale u bashkua me t\u00eb djatht\u00ebn p\u00ebr t\u00eb prodhuar nj\u00eb form\u00eb politike q\u00eb teoricieni politik Chantal Mouffe,  e p\u00ebrshkroi n\u00eb vitet 2000 si &#8221; post-demokratike &#8220;. Nd\u00ebrsa socialdemokrat\u00ebt n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Per\u00ebndimin adoptuan centrizmin si Rrug\u00eb t\u00eb Tret\u00eb  ose \u201cTa\u00e7erizmin me fytyr\u00eb njer\u00ebzore\u201d .<br \/>\nNd\u00ebrsa perkrah\u00ebn t\u00eb njejtat m\u00ebnyra t\u00eb drejtimit ekonimik , t\u00eb majt\u00ebt pretenduan se pabarazia q\u00eb prodhohet n\u00eb ekonomi do t\u00eb zbutej nga  &#8221; \u00ebmb\u00eblsuesit&#8221;  q\u00eb merrnin form\u00ebn e m\u00eb shum\u00eb shpenzimeve p\u00ebr programet sociale dhe arsimin ,  gj\u00eb q\u00eb rrall\u00eb b\u00ebhej realitet.<\/p>\n<p>Ndarja e madhe n\u00eb politik\u00eb p\u00ebr t\u00eb majtet nuk lidhej m\u00eb me m\u00ebnyr\u00ebn se si duhet drejtuar ekonomia, por p\u00ebrkundrazi ato u  fokusuan n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet shoq\u00ebrore midis qeveris\u00eb dhe njer\u00ebzve. Ndaj edhe te majt\u00ebt u  p\u00ebrfshijn\u00eb n\u00eb c\u00ebshtjet e tjera si ato te gjinis\u00eb, rac\u00ebs dhe orientimit seksual .<\/p>\n<p>Ekonomisti francez Thomas Piketty ka dokumentuar edhe nj\u00eb transformim interesant n\u00eb baz\u00ebn sociale t\u00eb partive t\u00eb majta. Deri n\u00eb fund t\u00eb viteve 1960, t\u00eb varf\u00ebrit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi votonin p\u00ebr partit\u00eb e s\u00eb majt\u00ebs, nd\u00ebrsa t\u00eb pasurit votonin p\u00ebr t\u00eb djatht\u00ebn. Q\u00eb at\u00ebher\u00eb, partit\u00eb e krahut t\u00eb majt\u00eb jan\u00eb kapur gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nga elita e mir\u00ebarsimuar, t\u00eb cil\u00ebn Piketty e quan &#8220;E majta Brahmin&#8221;, p\u00ebr t&#8217;i dalluar ato nga klasa e &#8220;Tregtarit&#8221;, an\u00ebtar\u00ebt e s\u00eb cil\u00ebs ende votojn\u00eb p\u00ebr partit\u00eb e krahut t\u00eb djatht\u00eb.<\/p>\n<p> Piketty argumenton se ky transformim  i elit\u00ebs se majte e ka izoluar te majt\u00ebt nga k\u00ebrkesat rishp\u00ebrndar\u00ebse. E majta Brahmine nuk \u00ebsht\u00eb me miq\u00ebsore me rishp\u00ebrndarjen. Madje ajo arrin deri aty sa konfliktin e interesit ta justifikoj\u00eb me meritokracin\u00eb .  Madje edhe trafiku I influenc\u00ebs pranohet hapur  si moralalsh\u00ebm  nga te majt\u00ebt . Elitat e majta besojn\u00eb se  ato e meritojn\u00eb vendin e privilegjuar n\u00eb shoq\u00ebri, edhe t\u00eb varfrit jan\u00eb te till\u00eb per shkak te paaft\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre e jo p\u00ebr shkak te mungeses se mund\u00ebsive.<\/p>\n<p>Ndaj dallimi midis partive politike kryesore, nuk \u00ebsht\u00eb sot  m\u00eb i madh sesa ai midis Pepsit dhe Coke, duke I len\u00eb qytetaret pa zgjedhje reale edhe n\u00eb nj\u00eb kriz\u00eb t\u00eb thell\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimi.<\/p>\n<p> Kriza e sotme t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimit e ka zhvendosur konfliktin politik nga midis ideve t\u00eb majta e t\u00eb djathta ( l\u00ebnda par\u00eb e t\u00eb cilave jan\u00eb zgjidhjet ekonomike) n\u00eb nje konflikt midis qytetar\u00ebve t\u00eb t\u00eb gjitha bindjeve dhe nj\u00eb grupi t\u00eb ngusht\u00eb oligark\u00ebsh, ose \u201c kast\u00ebs\u201d . Qytetar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb lodhur nga \u00e7do gj\u00eb q\u00eb lidhet me t\u00eb majt\u00ebn tradicionale dhe po k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb qasje t\u00eb re. Ose, si\u00e7 e thot\u00eb Podemos , &#8220;N\u00ebse doni ta b\u00ebni si\u00e7 duhet, mos b\u00ebni at\u00eb q\u00eb do t\u00eb b\u00ebnte e majta.&#8221;<\/p>\n<p> Kjo ndarje e politik\u00ebs nga morali p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb nga te majt\u00ebt, ka ber\u00eb q\u00eb cdo alternativ\u00eb tjet\u00ebr sado butaforike te jete , t\u00eb konsidetohet si m\u00eb e mir\u00eb.<br \/>\n Ndaj fitorja e Tramp nuk duhet par\u00eb si nj\u00eb &#8220;lajthitje&#8221;  e elektoratit amerikan por nje thirrje ul\u00ebritese &#8221; ndaj te majteve  :<br \/>\n&#8220;Jeni t\u00eb g\u00ebrryer moralisht edhe nuk jeni m\u00eb t\u00eb aft\u00eb ta fshihni ket\u00eb&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tipari themelor q\u00eb duhet t\u00eb dalloj\u00eb t\u00eb majt\u00ebn dhe t\u00eb djatht\u00ebn nuk jan\u00eb thjesht pik\u00ebpamjet e tyre p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr ekonomin\u00eb, por thelbi I dallimit jan\u00eb q\u00ebndrimet e tyre n\u00eb lidhje me rishp\u00ebrndarjen. P\u00ebr te majt\u00ebt, sa m\u00eb i madh \u00ebsht\u00eb hendeku i ardhurave n\u00eb nje shoq\u00ebri , aq m\u00eb t\u00eb larta duhet te jen\u00eb taksat [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":83983,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-83982","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83982","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83982"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83982\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83984,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83982\/revisions\/83984"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83982"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83982"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83982"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}