{"id":83905,"date":"2024-11-04T21:05:07","date_gmt":"2024-11-04T21:05:07","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=83905"},"modified":"2024-11-04T21:05:07","modified_gmt":"2024-11-04T21:05:07","slug":"dr-shefqet-deliallisi-mjekesia-parashikuese","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2024\/11\/04\/dr-shefqet-deliallisi-mjekesia-parashikuese\/","title":{"rendered":"Dr. Shefqet Deliallisi\/ MJEK\u00cbSIA PARASHIKUESE"},"content":{"rendered":"<p>NJ\u00cb DRAM\u00cb&#8230;<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1923, nj\u00eb nd\u00ebr shkrimtar\u00ebt francez\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb gjenerat\u00ebs s\u00eb tij, Jules Romain, shkroi dram\u00ebn \u2018Knock, ose Triumfi i Mjek\u00ebsis\u00eb\u2019 n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn satirizonte mjek\u00ebsin\u00eb moderne. P\u00ebrmes humorit dhe ironis\u00eb ai denonconte medikalizimin e jet\u00ebs.<br \/>\nPersonazhi kryesor i dram\u00ebs, Doktor Knock, nd\u00ebrtoi nj\u00eb biznes mjeksor t\u00eb fuqish\u00ebm duke i kthyer gjith\u00eb banor\u00ebt e fshatit ku punonte di mjek, n\u00eb pacient\u00eb duke i terrorizuar me frik\u00ebn e s\u00ebmundjeve.<br \/>\n\u201cNjeriu q\u00eb ndihet mir\u00eb, \u2013 thonte Doktor Knock, \u2013 n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb i s\u00ebmur\u00eb, por nuk e di\u201d.<br \/>\nNj\u00eb shekull pas, profesori i bioetik\u00ebs n\u00eb Universitetin e Pensilvanis\u00eb, Arthur Caplan, shkruan:<br \/>\n\u201cN\u00ebse doni t\u00eb ngjallni shqet\u00ebsim n\u00eb publik dhe keni dollar\u00eb p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb reklam\u00eb, ju mund t\u00eb shnd\u00ebrroni pothuajse \u00e7do gj\u00eb n\u00eb s\u00ebmundje\u201d.<\/p>\n<p>NJ\u00cb ANALOGJI UTOPIKE&#8230;<br \/>\nMjeksia e &#8220;mir\u00ebmbajtjes&#8221;<\/p>\n<p>Sipas ekonomistit sh\u00ebndet\u00ebsor amerikan, Dale Tussing, qeniet njer\u00ebzore duhet t\u2019i n\u00ebnshtrohen kontrolleve t\u00eb mir\u00ebmbajtjes s\u00eb sh\u00ebndetit, ngjash\u00ebm me kontrollin fizik t\u00eb makinave, pas \u00e7do &#8220;x km&#8221;, imunizim, pas \u00e7do &#8220;y km&#8221;, egzaminim p\u00ebr kancer t\u00eb qaf\u00ebs s\u00eb mitr\u00ebs, pas &#8220;z&#8221; km&#8221; testim p\u00ebr kancerin e&#8230;e me radh\u00eb&#8230;<br \/>\n\u00cbsht\u00eb utopi t\u00eb besosh se s\u00ebmundjet do t\u00eb parandalohen n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb. Ka nj\u00eb ndryshimin thelb\u00ebsor mes makin\u00ebs dhe organizmit ton\u00eb.<br \/>\nFilip Mudgrove nj\u00eb ekonomist me karrier\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb forcimin e sistemeve globale sh\u00ebndet\u00ebsore, fitues i \u00e7mimit Nobel n\u00eb ekonomi 2011, shkruan :<br \/>\n&#8220;Sh\u00ebndeti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aset i ve\u00e7ant\u00eb, q\u00eb s&#8217;mund t\u00eb shitet, s&#8217;mund t\u00eb dhurohet, s&#8217;mund t\u00eb merren pjes\u00eb k\u00ebmbimi p\u00ebr t\u00eb. Kur organizmi ndodhet n\u00eb spital, nuk mund t\u00eb merret hua nj\u00eb tjet\u00ebr, si n\u00eb rastin kur makina juaj \u00ebsht\u00eb n\u00eb servis&#8230;&#8221; <\/p>\n<p>MJEKSIA PARASHIKUESE&#8230;<\/p>\n<p>Prej disa dekadash mjek\u00ebsia parandaluese \u00ebsht\u00eb pasuruar me nj\u00eb variant t\u00eb ri, Mjek\u00ebsin\u00eb Parashikuese e cila ka si objekt jo njer\u00ebzit e s\u00ebmur\u00eb por njer\u00ebzit e sh\u00ebndetsh\u00ebm.<br \/>\nAjo nuk kontrollon agjent\u00ebt e identifikuesh\u00ebm t\u00eb s\u00ebmundjeve, por p\u00ebrpiqet t\u00eb zbuloj\u00eb faktor\u00eb t\u00eb mundsh\u00ebm risku p\u00ebr s\u00ebmundje n\u00eb t\u00eb ardhmen. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim mjeksia parashikuese vet\u00ebm premton parandalimin e s\u00ebmundjeve mbasi me siguri s&#8217;mund t\u00eb parashikoj\u00eb se s\u00ebmundja do t\u00eb ndodh\u00eb ose jo.<br \/>\nShum\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse mjeksin\u00eb parashikuese e b\u00ebn premtimi se do t\u00eb siguroj\u00eb zgjatje t\u00eb konsiderueshme t\u00eb jet\u00ebgjatsis\u00eb por dhe nj\u00eb kursim t\u00eb madh t\u00eb shpenzimeve sh\u00ebndet\u00ebsore ! <\/p>\n<p>DY K\u00cbNDV\u00cbSHTRIME&#8230;<\/p>\n<p>Pa dyshim q\u00eb mjeksia parashikuese synon t\u00eb na b\u00ebj\u00eb m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm, por dhe s&#8217;duhet t\u00eb konsiderohet rast\u00ebsi q\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe nj\u00eb biznes mjaft fitimprur\u00ebs.<br \/>\nSkeptik\u00ebt ngren\u00eb pyetje : pse kur jemi me sh\u00ebndet t\u00eb mir\u00eb, kur s&#8217;kemi asnj\u00eb shqetsim duhet t\u00eb testohemi ?<br \/>\nParashikuesit p\u00ebrgjigjen : &#8220;Jeni normal vet\u00ebm se nuk jeni testuar sa duhet. Duke qen\u00eb pre e kaq shum\u00eb s\u00ebmundjeve, sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb egzaminoheni aq m\u00eb mir\u00eb.&#8221;<br \/>\nSkeptik\u00ebt : mb\u00ebshtetur n\u00eb statistik\u00eb sa m\u00eb shpesh t\u00eb kontrollohemi, aq m\u00eb e m\u00ebdhe \u00ebsht\u00eb dhe mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb zbuluar di\u00e7ka t\u00eb gabuar. Testet nuk jan\u00eb domosdoshm\u00ebrisht t\u00eb pad\u00ebmshme, n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr jo t\u00eb pa konsideruesh\u00ebm, mund t\u00eb jen\u00eb false duke u b\u00ebr\u00eb shkak p\u00ebr operacione t\u00eb panevojshme n\u00eb njer\u00ebz t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm.<br \/>\nDuhet aplikuar mjeksia  parandaluese, pa nj\u00eb indikacion klinik ?<\/p>\n<p>DHE NJ\u00cb P\u00cbRGJIGJE<br \/>\nN\u00eb vend t\u00eb mbylljes&#8230;<\/p>\n<p>N\u00eb best-seller-in e tij &#8220;Alkimisti\u201c, shkrmtari i shquar Paulo Koelho, pyetjes pse duhet t\u00eb interesohemi kaq shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb ditur t\u00eb ardhmen, i p\u00ebrgjigjet :<br \/>\n&#8220;P\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb disa gj\u00ebra q\u00eb t\u2019i paraprin\u00eb t\u00eb keqes, p\u00ebr tu p\u00ebrgatitur p\u00ebr at\u00eb q\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb&#8230;<br \/>\nDo ishte mir\u00eb n\u00ebse parashikimet do t\u00eb ishin t\u00eb mira, por n\u00ebse do t\u00eb ishin t\u00eb k\u00ebqia, \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodhte ? S\u2019do b\u00ebnim gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se do fillonim t\u00eb vuanim shum\u00eb koh\u00eb para se vuajtja t\u00eb ndodhte. Dhe frika nga vuajtja \u00ebsht\u00eb m\u00eb e keqe se vet\u00eb vuajtja.\u201d<br \/>\nJa vlen t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb t\u00eb dim\u00eb t\u00eb ardhmen e sh\u00ebndetit ton\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb pa-parashikueshm\u00ebria e s\u00eb ardhmes p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb ngush\u00ebllim t\u00eb madh p\u00ebr rac\u00ebn njerzore ?<br \/>\nMban gjall\u00eb shpres\u00ebn e shum\u00eb njer\u00ebzve.<br \/>\nAskush me sakt\u00ebsi nuk di \u00e7far\u00eb nes\u00ebr do t\u00eb ndodh\u00eb. Dim\u00eb shum\u00eb rreth probabilitetit, por probabiliteti \u00ebsht\u00eb larg t\u00eb sigurt\u00ebs.<br \/>\nN\u00ebse do t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb t\u00eb sotmen do t\u00eb jemi njer\u00ebz m\u00eb t\u00eb lumtur&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NJ\u00cb DRAM\u00cb&#8230; N\u00eb vitin 1923, nj\u00eb nd\u00ebr shkrimtar\u00ebt francez\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb gjenerat\u00ebs s\u00eb tij, Jules Romain, shkroi dram\u00ebn \u2018Knock, ose Triumfi i Mjek\u00ebsis\u00eb\u2019 n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn satirizonte mjek\u00ebsin\u00eb moderne. P\u00ebrmes humorit dhe ironis\u00eb ai denonconte medikalizimin e jet\u00ebs. Personazhi kryesor i dram\u00ebs, Doktor Knock, nd\u00ebrtoi nj\u00eb biznes mjeksor t\u00eb fuqish\u00ebm duke i kthyer [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":83906,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-83905","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83905","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83905"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83905\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83907,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83905\/revisions\/83907"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83905"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}