{"id":68690,"date":"2024-01-19T09:46:45","date_gmt":"2024-01-19T09:46:45","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=68690"},"modified":"2024-01-19T09:46:45","modified_gmt":"2024-01-19T09:46:45","slug":"veganuary-a-hane-meshkujt-me-shume-mish-se-femrat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2024\/01\/19\/veganuary-a-hane-meshkujt-me-shume-mish-se-femrat\/","title":{"rendered":"Veganuary\u201d: A han\u00eb meshkujt m\u00eb shum\u00eb mish se femrat?"},"content":{"rendered":"<p>Ndikimet e konsumit t\u00eb mishit dhe t\u00eb qum\u00ebshtit ndaj mjedisit jan\u00eb t\u00eb dokumentuara mir\u00eb. Vitit t\u00eb 10-t\u00eb t\u00eb fushat\u00ebs \u201cVeganuary\u201d i jan\u00eb bashkuar mij\u00ebra vet\u00eb, po sa kan\u00eb ndryshuar q\u00ebndrimet ndaj veganizmit?<\/p>\n<p>Fushata e &#8220;Burger King&#8217;s Impossible Whopper&#8221; n\u00eb 2019-\u00ebn ishte nj\u00eb impuls aktivizimi p\u00ebr avokaten me p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb\u00a0vegan\u00ebve\u00a0Toni Vernelli.<\/p>\n<p>Tridhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb ajo b\u00ebnte fushat\u00eb kund\u00ebr kompanis\u00eb. T\u00eb shoh\u00ebsh ata t\u00eb krenohen duke promovuar nj\u00eb burger vegan dhe m\u00eb pas t\u00eb angazhohen p\u00ebr nj\u00eb menu 50% me baz\u00eb bimore deri n\u00eb vitin 2030, tregon se sa\u00a0shum\u00eb ka ndryshuar.\u00a0\u00cbsht\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb se nuk ka\u00a0kthim pas, shpjegon Vernelli. &#8220;Duket se ka vet\u00ebm nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb si mund t\u00eb vazhdoj\u00eb kjo l\u00ebvizje.&#8221;<\/p>\n<p>Veganizmi, i par\u00eb dikur si nj\u00eb zgjedhje e skajshme e stilit t\u00eb jetes\u00ebs, duket se po z\u00eb nj\u00eb vend gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb kultur\u00ebn e p\u00ebrgjithshme per\u00ebndimore.<\/p>\n<p>&#8220;Veganuary\u201d, nj\u00eb organizat\u00eb jofitimprur\u00ebse n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, ku punon tani Vernelli, ka par\u00eb q\u00eb angazhimi p\u00ebr t&#8217;u b\u00ebr\u00eb vegan \u00ebsht\u00eb rritur me shpejt\u00ebsi &#8211; vitin e kaluar mbi 700.000 u regjistruan nga \u00e7do vend, p\u00ebrve\u00e7 Kores\u00eb s\u00eb Veriut. Gjermania, ku numri i vegan\u00ebve \u00ebsht\u00eb pothuajse dyfishuar q\u00eb nga viti 2016, kryeson k\u00ebrkimet globale t\u00eb Google p\u00ebr veganiz\u00ebm, e ndjekur nga Mbret\u00ebria e Bashkuar dhe Austria.<\/p>\n<p>Oreksi n\u00eb rritje p\u00ebr produktet vegane e ka kthyer veganizmin n\u00eb nj\u00eb industri shum\u00eb-miliard\u00ebshe n\u00eb lul\u00ebzim: Ka gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb produkte me baz\u00eb bimore n\u00eb ofert\u00eb dhe bashk\u00eb me to, influencues vegan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb promovuar recetat shoq\u00ebruese dhe m\u00ebnyr\u00ebn e jetes\u00ebs.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi p\u00ebr klim\u00ebn e ka shtuar k\u00ebt\u00eb oreks<\/p>\n<p>M\u00eb shum\u00eb mbulim mediatik i ndikimit mjedisor t\u00eb ngr\u00ebnies s\u00eb mishit dhe bulmetit ka qen\u00eb nj\u00eb t\u00ebrheqje ky\u00e7e, shpjegon Maisie Stedman, oficere mediatike n\u00eb Shoq\u00ebrin\u00eb Vegane me baz\u00eb n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar. &#8220;Un\u00eb mendoj se kjo ka shkaktuar nj\u00eb ndryshim t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb mend\u00ebsin\u00eb e njer\u00ebzve &#8230; Sepse ne n\u00eb fakt po shohim shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr ndikimet reale t\u00eb kriz\u00ebs klimatike.&#8221;<\/p>\n<p>Dietat vegane prodhojn\u00eb 75% m\u00eb pak emetime gazrash q\u00eb shkaktojn\u00eb efektin serr\u00eb, p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr ngrohjen e planetit dhe duksh\u00ebm m\u00eb pak ndotje t\u00eb ujit dhe shkat\u00ebrrimin e kafsh\u00ebve t\u00eb egra, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb fundit shkencor n\u00eb revist\u00ebn Nature Food.<\/p>\n<p>Ushqime t\u00eb tilla si frutat dhe perimet, bishtajat dhe drith\u00ebrat k\u00ebrkojn\u00eb m\u00eb pak energji, tok\u00eb dhe uj\u00eb p\u00ebr t&#8217;u prodhuar sesa ushqimet me baz\u00eb shtazore. Prodhimi i mishit p\u00ebrfshin sip\u00ebrfaqe t\u00eb m\u00ebdha kullotash, shpesh t\u00eb pastruara nga prerja e pem\u00ebve. Kafsh\u00eb, si lop\u00ebt dhe delet, gjithashtu prodhojn\u00eb metan gjat\u00eb tretjes dhe oksidi i azotit emetohet nga plehrat q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb rritur ushqimin e tyre &#8211; t\u00eb dy jan\u00eb gazra ky\u00e7 t\u00eb efektit serr\u00eb.<\/p>\n<p>Thyerja e stereotipeve t\u00eb vjetra dhe t\u00eb reja<\/p>\n<p>Por v\u00ebmendja n\u00eb rritje p\u00ebr veganizmin ka nxjerr\u00eb n\u00eb pah edhe stereotipet &#8211; t\u00eb vjetra dhe t\u00eb reja &#8211; thon\u00eb aktivist\u00ebt.<\/p>\n<p>Veganuary \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb p\u00ebrballet me arketipin klasik t\u00eb veganit predikues, gjykues, shpjegon Vernelli, duke pranuar edhe p\u00ebr t\u00eb provuar ndryshe apo edhe d\u00ebshtimin n\u00eb vend t\u00eb &#8220;ngurt\u00ebsis\u00eb s\u00eb frikshme t\u00eb t\u00eb qenit vegan p\u00ebrgjithmon\u00eb&#8221;. Nj\u00eb e kat\u00ebrta e pjes\u00ebmarr\u00ebsve vitin e kaluar than\u00eb, se mund t\u00eb vazhdonin nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jetese vegane dhe pothuajse gjysma e pjes\u00ebs tjet\u00ebr than\u00eb, se do t\u00eb reduktonin ndjesh\u00ebm produktet shtazore n\u00eb dietat e tyre.<\/p>\n<p>Ajo ka ndihmuar gjithashtu p\u00ebr t\u00eb shmangur keqkuptimin, se veganizmi \u00ebsht\u00eb i kushtuesh\u00ebm dhe p\u00ebr t&#8217;i b\u00ebr\u00eb njer\u00ebzit t\u00eb mendojn\u00eb rreth &#8220;\u00e7\u00ebshtjesh themelore &#8211; \u00e7far\u00eb ha un\u00eb?&#8221;, thot\u00eb Stedman.<\/p>\n<p>Mishi dhe mashkullorja<\/p>\n<p>Por trajtimi i steriotipit &#8220;mishi \u00ebsht\u00eb p\u00ebr burrat&#8221; ka qen\u00eb sfida m\u00eb e madhe. &#8220;Ka shum\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb jesh vegan n\u00ebse je fem\u00ebr&#8221;, thot\u00eb Stedman. &#8220;Dhe ne mendojm\u00eb se kjo ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me stereotipet ekzistuese rreth asaj se \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb jesh burr\u00eb dhe \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb hash mish.&#8221;<\/p>\n<p>Nga 1.3% e popullsis\u00eb n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar q\u00eb e p\u00ebrshkruajn\u00eb veten si vegan, vet\u00ebm rreth 37% jan\u00eb burra, sipas &#8220;Shoq\u00ebris\u00eb Vegane&#8221;.<\/p>\n<p>Ideja e mishit si ushqim burr\u00ebror ka rr\u00ebnj\u00eb t\u00eb thella kulturore dhe reflektohet n\u00eb \u00e7do gj\u00eb, nga kultura pop deri te marketingu i ushqimit, deri tek vet\u00eb gjuha potencialisht. Nj\u00eb studim zbuloi se n\u00eb gjuh\u00ebt me emra gjinor\u00eb, fjal\u00ebt e lidhura me mishin ishin m\u00eb shpesh mashkullore.<\/p>\n<p>&#8220;Un\u00eb mendoj se kudo q\u00eb jetoni n\u00eb hemisfer\u00ebn veriore&#8230;ne e lidhim mishin me meshkujt,&#8221; thot\u00eb Isaias Hernandez, edukator mjedisor me baz\u00eb n\u00eb SHBA, i njohur m\u00eb shpesh me emrin e tij n\u00eb internet &#8220;Queer Brown Vegan\u201d. &#8220;Dhe kjo p\u00ebrforcon mend\u00ebsin\u00eb patriarkale t\u00eb dominimit t\u00eb tok\u00ebs.&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Shoq\u00ebria Vegane\u201d koh\u00ebt e fundit ka kryer k\u00ebrkime mbi q\u00ebndrimet ndaj dietave vegane si pjes\u00eb e p\u00ebrpjekjeve t\u00eb tyre p\u00ebr t\u00eb angazhuar m\u00eb shum\u00eb burra. Ata zbuluan se megjith\u00ebse 41% e meshkujve jo-vegan\u00eb n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar than\u00eb, se kishin interes t\u00eb b\u00ebheshin vegan, nj\u00eb penges\u00eb kryesore ishte droja nga stigma sociale ose tallja prej miqve dhe familjes &#8211; me dietat vegane q\u00eb shpesh shihen si &#8220;fem\u00ebrore&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Djal\u00eb soje&#8221; \u00ebsht\u00eb mish\u00ebrimi m\u00eb i fundit i k\u00ebtij stereotipi. Termi posht\u00ebrues p\u00ebr meshkujt t\u00eb perceptuar si t\u00eb dob\u00ebt &#8211; i p\u00ebrdorur shpesh n\u00eb internet kund\u00ebr atyre q\u00eb shihen si t\u00eb majt\u00eb &#8211; i referohet lidhjes s\u00eb paprovuar midis ngr\u00ebnies s\u00eb produkteve t\u00eb soj\u00ebs dhe rritjes s\u00eb niveleve t\u00eb estrogjenit.<\/p>\n<p>Vernelli thot\u00eb se dokumentar\u00ebt si The Game Changers, t\u00eb cil\u00ebt ndoq\u00ebn atlet\u00ebt n\u00eb dietat me baz\u00eb bimore, kan\u00eb ndihmuar n\u00eb sfidimin e ides\u00eb q\u00eb nuk mund t\u00eb shtosh muskuj ose t\u00eb jesh i fort\u00eb n\u00eb nj\u00eb diet\u00eb vegane.<\/p>\n<p>Influencuesit vegan\u00eb hiper-mashkullor\u00eb, duke promovuar sesi nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jetese me baz\u00eb bimore mund t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb sh\u00ebndetin dhe fitnesin, kan\u00eb lul\u00ebzuar gjithashtu vitet e fundit &#8211; #Veganmen n\u00eb Instagram zbulon nj\u00eb mozaik biceps\u00ebsh dhe bim\u00ebsh.<\/p>\n<p>Por rritja e tyre nuk \u00ebsht\u00eb e dobishme p\u00ebr avancimin e nj\u00eb kuptimi m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs t\u00eb veganizmit, thot\u00eb Hernandez. &#8220;Influencuesit vegan\u00eb meshkuj &#8211; kryesisht t\u00eb bardh\u00eb dhe heteroseksual &#8211; gjithashtu p\u00ebrforcojn\u00eb mend\u00ebsit\u00eb patriarkale. Ata luftojn\u00eb burr\u00ebrin\u00eb toksike me burr\u00ebri toksike.&#8221;<\/p>\n<p>E ardhmja e veganizmit<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb ndryshuar mentalitetin, l\u00ebvizja duhet jo vet\u00ebm t\u00eb ndryshoj\u00eb idet\u00eb rreth gjinis\u00eb, por edhe edukator\u00ebt duhet t\u00eb jen\u00eb ndryshe, thot\u00eb Hernandez, duke shtuar se prirja e perspektiv\u00ebs globale deri tani ka qen\u00eb q\u00eb t\u00eb bardh\u00ebt e veriut kan\u00eb dominuar diskutimin p\u00ebr veganizmin. &#8220;Dhe kjo duhet t\u00eb ndryshoj\u00eb, sepse gjithmon\u00eb kan\u00eb ekzistuar shum\u00eb vegan\u00eb t\u00eb me ngjyr\u00eb dhe indigjen\u00eb.&#8221;<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa veganizmi ka kaluar n\u00eb rrjedh\u00ebn kryesore, kuptimi yn\u00eb p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb materialist, argumenton Hernandez: &#8220;\u00cbsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb produkte vegane n\u00eb raft.&#8221;<\/p>\n<p>Ila\u00e7i kund\u00ebr k\u00ebsaj \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb edukim, shpjegon Hernandez. Ai sugjeron organizimin n\u00eb grupe javore me miqt\u00eb p\u00ebr t\u00eb lexuar libra mbi &#8220;Veganuary-rit\u201d p\u00ebr t&#8217;u njohur m\u00eb thell\u00eb me ndikimin e sistemeve tona ushqimore te njer\u00ebzit dhe planetin, ose thjesht t\u00eb shikoni p\u00ebrtej asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb supermarket dhe t\u00eb filloni t\u00eb k\u00ebrkoni ushqim n\u00eb komunitetin tuaj lokal.<\/p>\n<p>Vernelli pranon, se ka ende nj\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb deri n\u00eb ndryshimin e mentalitetit publik q\u00eb veganizmi t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i pranuesh\u00ebm &#8211; dhe disa vler\u00ebsime parashikojn\u00eb se deri m\u00eb 2050 konsumi global i mishit do t\u00eb rritet me 50%.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, n\u00eb 10 vjet nisur nga sot, ajo beson se vegan\u00ebt edhe pse mund t\u00eb mos jen\u00eb n\u00eb shumic\u00eb, ata do t\u00eb jen\u00eb krejt t\u00eb zakonsh\u00ebm: &#8220;Nuk do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb aspak problem, do t\u00eb jet\u00eb nj\u00ebsoj si\u00e7 i thua dikujt, nuk m\u00eb p\u00eblqen borziloku, ose nuk m\u00eb p\u00eblqejn\u00eb turshit\u00eb.&#8221;<\/p>\n<p>Autore:\u00a0Holly Young<\/p>\n<p>\u00a0nga DW<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/e514d60c-ef71-4ac3-a49e-8cf53a7b3f18-300x235.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"235\" class=\"alignnone size-medium wp-image-68691\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/e514d60c-ef71-4ac3-a49e-8cf53a7b3f18-300x235.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/e514d60c-ef71-4ac3-a49e-8cf53a7b3f18-1024x802.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/e514d60c-ef71-4ac3-a49e-8cf53a7b3f18-768x602.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/e514d60c-ef71-4ac3-a49e-8cf53a7b3f18-860x674.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/e514d60c-ef71-4ac3-a49e-8cf53a7b3f18.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a3bd0b98-46f9-4690-80b1-81dc8cc35047-300x229.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"229\" class=\"alignnone size-medium wp-image-68692\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a3bd0b98-46f9-4690-80b1-81dc8cc35047-300x229.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a3bd0b98-46f9-4690-80b1-81dc8cc35047-1024x782.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a3bd0b98-46f9-4690-80b1-81dc8cc35047-768x587.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a3bd0b98-46f9-4690-80b1-81dc8cc35047-860x657.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a3bd0b98-46f9-4690-80b1-81dc8cc35047.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/6281fa77-8bfe-4761-98fb-71ca7b4969f3-300x213.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"213\" class=\"alignnone size-medium wp-image-68693\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/6281fa77-8bfe-4761-98fb-71ca7b4969f3-300x213.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/6281fa77-8bfe-4761-98fb-71ca7b4969f3-1024x726.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/6281fa77-8bfe-4761-98fb-71ca7b4969f3-768x545.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/6281fa77-8bfe-4761-98fb-71ca7b4969f3-860x610.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/6281fa77-8bfe-4761-98fb-71ca7b4969f3.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ndikimet e konsumit t\u00eb mishit dhe t\u00eb qum\u00ebshtit ndaj mjedisit jan\u00eb t\u00eb dokumentuara mir\u00eb. Vitit t\u00eb 10-t\u00eb t\u00eb fushat\u00ebs \u201cVeganuary\u201d i jan\u00eb bashkuar mij\u00ebra vet\u00eb, po sa kan\u00eb ndryshuar q\u00ebndrimet ndaj veganizmit? Fushata e &#8220;Burger King&#8217;s Impossible Whopper&#8221; n\u00eb 2019-\u00ebn ishte nj\u00eb impuls aktivizimi p\u00ebr avokaten me p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb\u00a0vegan\u00ebve\u00a0Toni Vernelli. Tridhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb ajo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":68694,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-68690","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68690"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68696,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68690\/revisions\/68696"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}