{"id":67209,"date":"2023-12-24T16:23:46","date_gmt":"2023-12-24T16:23:46","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=67209"},"modified":"2023-12-24T16:23:46","modified_gmt":"2023-12-24T16:23:46","slug":"xhamia-e-namazgjase-dhe-rrugetimi-per-ndertimin-e-saj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2023\/12\/24\/xhamia-e-namazgjase-dhe-rrugetimi-per-ndertimin-e-saj\/","title":{"rendered":"XHAMIA E NAMAZGJAS\u00cb DHE RRUG\u00cbTIMI P\u00cbR ND\u00cbRTIMIN E SAJ"},"content":{"rendered":"<p>nga\u00a0Dorian Demetja<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga aspiratat par\u00ebsore t\u00eb Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb ka qen\u00eb mir\u00ebmbajtja dhe nd\u00ebrtimi i sa m\u00eb shum\u00eb xhamive, n\u00eb t\u00eb gjitha hap\u00ebsirat e mundshme ku shtrihet komuniteti i besimtar\u00ebve mysliman\u00eb. Xhamit\u00eb jan\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e Zotit, n\u00eb t\u00eb cilat p\u00ebrmendet dhe lart\u00ebsohet emri i Tij, ku besimtar\u00ebt kryejn\u00eb adhurimet e tyre, nd\u00ebrtojn\u00eb e p\u00ebrforcojn\u00eb jet\u00ebn e tyre fetare dhe pajisen me dijet e fes\u00eb e t\u00eb moralit. N\u00eb lidhje me r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e mir\u00ebmbajtjes dhe t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb xhamive, Allahu, n\u00eb Kur\u2019anin Fam\u00eblart\u00eb, thot\u00eb: \u201cFaltoret e Allahut i vizitojn\u00eb dhe i mir\u00ebmbajn\u00eb vet\u00ebm ata q\u00eb besojn\u00eb Allahun dhe Dit\u00ebn e Fundit, q\u00eb falin namazin dhe japin zekatin e q\u00eb nuk i frik\u00ebsohen askujt, p\u00ebrve\u00e7 Allahut. Sigurisht q\u00eb k\u00ebta jan\u00eb n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb drejt\u00eb.\u201d[1]\u00a0Por historikisht, xhamit\u00eb kan\u00eb qen\u00eb nd\u00ebrtuar t\u00eb vogla dhe me kalimin e koh\u00ebs ka lindur nevoja p\u00ebr nj\u00eb xhami t\u00eb madhe n\u00eb Tiran\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cKryeqyteti ka nevoj\u00eb p\u00ebr nji Xhami t\u00eb madhe e moderne\u201d. Me k\u00ebt\u00eb titull hapet artikulli i revist\u00ebs \u201cZani i Nalt\u00eb\u201d n\u00eb vitin 1938. Aty lexojm\u00eb se qysh at\u00ebher\u00eb, me rritjen e numrit t\u00eb popullsis\u00eb, shprehet nevoja p\u00ebr nj\u00eb xhami t\u00eb madhe, ku t\u2019i mbledh\u00eb t\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebt p\u00ebr falje, ceremoni dhe lutje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta n\u00eb festa fetare e komb\u00ebtare. Aty gjithashtu flitet edhe p\u00ebr pamund\u00ebsin\u00eb financiare p\u00ebr nd\u00ebrtimin e saj nga institucioni, si dhe iniciativ\u00ebn q\u00eb duhet t\u00eb marrin bujar\u00ebt e kryeqytetit n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim.<br \/>\n&#8220;Me ras\u00ebn e shum cermonijave t\u00eb ndryshme \u00e2sht konstatue se Xhamija e Vjet\u00ebr e Sulejman Pash\u00ebs \u00e2sht tep\u00ebr e vog\u00ebl dhe s\u2019mundet me i u p\u00ebrgjoj\u00eb m\u00e2 nevoj\u00ebs s\u00eb koh\u00ebs. Mungesa e nji salloni t\u00eb gjan\u00eb n\u00eb kryeqytet ka dh\u00e2n\u00eb shkak qi shumica e popullit t\u00eb mbetet pa marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb shum\u00eb ceremoni e lutje t\u00eb kryeme nd\u00ebr festa fetare e komb\u00ebtare\u2026 Mungesa e nji tempulli t\u00eb favorsh\u00ebm, mungesa e nji lokali t\u00eb madh e t\u00eb p\u00ebrshtatun me numrin e madh t\u00eb popullit qi ka sot kryeqyteti, mungesa e nji faltoreje qi t\u2019a p\u00ebrmbledhe e t\u2019a k\u00ebnaqe t\u00eb tan\u00eb at\u00e9 publik q\u00eb d\u00ebshiron me marr\u00eb pjes\u00eb nd\u00ebr t\u00eb lutuna, mungesa e nji t\u00eb till\u00eb ndertese sot \u00e2sht konstatue e v\u00ebrtetue dhe nuk mund t\u00eb kundershtohet\u2026 Nji pun\u00eb e till\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00e2sht e v\u00ebshtir\u00eb por jo e pa realizueshme. Nji vep\u00ebr kaq\u00eb kolosale mund t\u00eb kushtoje m\u00e1 tep\u00ebr se 200 ose 300 mij frank ar. Nji shpenzimit kaq\u00eb t\u00eb madh sot p\u00ebr sot \u00e2sht e pamundur qi t\u2019i b\u00e2j\u00eb ball\u00eb Arka e P\u00ebrgjitheshme e Vakfeve. Prandaj k\u00ebjo pun\u00eb mund t\u00eb kryhet me ndihmat e popullit b\u00e2mir\u00ebs.\u201d[2]<\/p>\n<p>Interesimin p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb xhamie t\u00eb madhe gjat\u00eb viteve n\u00eb vazhdim, e dallojm\u00eb edhe n\u00eb arkivin qendror t\u00eb shtetit: Nevoja q\u00eb ka Tirana p\u00ebr nj\u00eb xhami t\u00eb madhe iu parashtrua M\u00ebk\u00ebmb\u00ebsit, i cili k\u00ebrkoi hartimin e nj\u00eb preventivi p\u00ebr xhamin\u00eb e madhe t\u00eb Tiran\u00ebs. Ngarkohet Drejtoria e P\u00ebrgjithshme e Vakfeve t\u00eb b\u00ebj\u00eb marr\u00ebveshje me ndonj\u00eb arkitekt p\u00ebr hartimin e projektit t\u00eb xhamis\u00eb s\u00eb madhe n\u00eb kryeqytet.[3]\u00a0I k\u00ebrkohet zyr\u00ebs s\u00eb urbanistik\u00ebs informacion se ku e ka caktuar vendin p\u00ebr nd\u00ebrtimin e xhamis\u00eb s\u00eb madhe t\u00eb Tiran\u00ebs. Urbanistika k\u00ebrkon mendimin e Komunitetit Mysliman, i cili i p\u00ebrgjigjet se vendin q\u00eb caktuam ne, ju e zut\u00eb me projektin p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar aty \u201cBank\u00ebn e Napolit\u201d. Urbanist\u00ebt italian\u00eb propozojn\u00eb si vend t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr nd\u00ebrtimin e xhamis\u00eb dy troje: Posta n\u00eb Pazarin e Ri, e cila do t\u00eb shembej, dhe variantin tjet\u00ebr \u2013 trualli i Namazgjas\u00eb.[4]<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga vendet m\u00eb karakteristike t\u00eb shekullit XIX \u00ebsht\u00eb edhe rregullimi i Namazgjas\u00eb nga Ahmet Bej Toptani, i biri i Abdurrahman Toptanit. Namazgjaja p\u00ebrdorej gjat\u00eb ver\u00ebs p\u00ebr mbledhjet e qytetar\u00ebve dhe faljet e tyre gjat\u00eb muajit t\u00eb Ramazanit dhe Bajramit.[5]<\/p>\n<p>Si p\u00ebrfundim, trualli i Namazgjas\u00eb u pa m\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr funksionimin e tij si nj\u00eb faltore e hapur me nj\u00eb mihrab[6]\u00a0dhe nj\u00eb minber[7], pastaj dhe me murin rrethues. N\u00eb shkres\u00ebn e Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme b\u00ebhet e qart\u00eb se Komisioni Qendror p\u00ebr Edilicjen dhe Urbanistik\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb mbledhjen e dat\u00ebs 03.07.1941, me vendim nr. 1046, ka aprovuar projektin e paraqitur prej k\u00ebsaj zyre p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb mihrabi dhe nj\u00eb minberi n\u00eb Namazgjan\u00eb e Tiran\u00ebs.[8]<\/p>\n<p>M\u00eb 17.08.1943, Komuniteti Mysliman i Shqip\u00ebris\u00eb i d\u00ebrgon Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs nj\u00eb shkres\u00eb t\u00eb shoq\u00ebruar me tri lidhje t\u00eb planit t\u00eb Namazgjas\u00eb, si p\u00ebr rrethim ashtu edhe p\u00ebr objektet e brendshme, me t\u00eb cilat k\u00ebrkon edhe lejen e nd\u00ebrtimit t\u00eb tyre.[9]\u00a0Tri dit\u00eb m\u00eb pas, Drejtoria Teknike n\u00eb Bashkin\u00eb Tiran\u00eb, shprehet n\u00eb favor q\u00eb Vak\u00ebfit Mysliman t\u2019i akordohet leja p\u00ebr nd\u00ebrtimin e Namazgjas\u00eb sipas projektit p\u00ebrkat\u00ebs.[10]\u00a0Nuk e dim\u00eb me sakt\u00ebsi n\u00ebse ky projekt gjen zbatim n\u00eb at\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n<p>Dihet tradicionalisht se Namazgjaja e Tiran\u00ebs ka qen\u00eb qendra e riteve fetare islame p\u00ebr kryeqytetasit, ku falnin bashk\u00ebrisht namazet e Bajrameve. Rr\u00ebnojat e mureve dhe selvit\u00eb qindravje\u00e7are flisnin p\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb e saj. Prandaj dhe k\u00ebrkesat e Komunitetit Mysliman n\u00eb vazhdim\u00ebsi kan\u00eb qen\u00eb q\u00eb xhamia e madhe t\u00eb nd\u00ebrtohej pik\u00ebrisht n\u00eb truallin e Namazgjas\u00eb. K\u00ebshtu, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs dat\u00eb 20.04.1993, K\u00ebshilli i Rregullimit t\u00eb Territorit t\u00eb Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs, me dt. 04.10.1993, nr. 13, vendosi dh\u00ebnien\u00a0 e lejes s\u00eb nd\u00ebrtimit p\u00ebr objektin Xhamin\u00eb e Namazgjas\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb firmosur nga Kryetari i Bashkis\u00eb z. Sali Kelmendi. Subjekti q\u00eb zbaton punimet \u00ebsht\u00eb M.A.K. Albania Al-Kharafi Industries &#038; Establishments dhe objekti financohet nga Shoqata Islame e Vak\u00ebfit.[11]<\/p>\n<p>N\u00eb gazet\u00ebn \u201cDrita Islame\u201d, jepen disa informacione rreth xhamis\u00eb dhe ceremonis\u00eb s\u00eb fillimit t\u00eb punimeve: Xhamia q\u00eb do t\u00eb ngrihet n\u00eb k\u00ebt\u00eb shesh, \u00ebsht\u00eb dhurat\u00eb e familjes El-Fouzan nga Kuvajti. Kostoja e vepr\u00ebs parashikohet rreth 500.000 USD. Vepra \u00ebsht\u00eb projektuar nga nj\u00eb grup inxhinier\u00ebsh dhe konstruktor\u00ebsh n\u00ebn drejtimin e z. Sami Pashallari, nd\u00ebrsa konsulent \u00ebsht\u00eb profesor Besim Daja. Kjo xhami do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb objekt madh\u00ebshtor, me dy minare, me nj\u00eb kapacitet faljeje p\u00ebr 2700 besimtar\u00eb nj\u00ebher\u00ebsh. Holli kryesor i faljes p\u00ebr burra \u00ebsht\u00eb prej 27m * 32m = 900m2, nd\u00ebrsa ai i grave prej 250m2. Ky objekt do t\u00eb jet\u00eb mjaft kompleks, i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb prej tre katesh. N\u00eb katin tok\u00ebsor do t\u00eb funksionojn\u00eb vende p\u00ebr marrje abdesti, p\u00ebr burra dhe gra, dyqane, magazina dhe zyra.[12]<\/p>\n<p>M\u00eb dat\u00eb 24 dhjetor 1993, dit\u00ebn e premte, n\u00eb fush\u00ebn e Namazgjas\u00eb, n\u00eb Tiran\u00eb, u zhvillua ceremonia e p\u00ebrurimit t\u00eb fillimit t\u00eb punimeve p\u00ebr nd\u00ebrtimin e xhamis\u00eb. N\u00eb ceremonin\u00eb e p\u00ebrurimit mor\u00ebn pjes\u00eb Kryetari i Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs, z. Sali Kelmendi, sekretar\u00ebt e shtetit p\u00ebr fen\u00eb, z. Bardhyl Fico e z. Sokol Miraka, p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb Komunitetit Mysliman, z. Ramazan Rusheku e z. Salih Tivari, Myftiu i Tiran\u00ebs, z. Shyqyri Bylyku. Ndodheshin edhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb shoqatave islame\u00a0n\u00eb vendin ton\u00eb, besimtar\u00eb tiranas dhe nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb medreses\u00eb.[13]\u00a0Megjith\u00ebse guri i themelit u vendos dhe ceremonia u zhvillua, kjo mbeti deri k\u00ebtu, sepse n\u00eb shtator t\u00eb vitit 1994 punimet u pezulluan. Gjat\u00eb viteve 1993-1995 bajramet u falen n\u00eb vendin e Namazgjas\u00eb, p\u00ebr t\u2019u falur m\u00eb pas n\u00eb sheshin Sk\u00ebnderbej.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, Komuniteti Mysliman vazhdon k\u00ebrkimin e donator\u00ebve p\u00ebr nd\u00ebrtimin e xhamis\u00eb dhe nj\u00eb qendre kulturore me takime dhe vizita t\u00eb vazhdueshme n\u00eb Komunitetin Mysliman t\u00eb Turqis\u00eb, Ministrin\u00eb e \u00c7\u00ebshtjeve Islame- Vakfeve n\u00eb Kuvajt dhe me autoritete t\u00eb larta t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Arabis\u00eb Saudite, t\u00eb cil\u00ebt shprehin gatishm\u00ebrin\u00eb dhe premtojn\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrtimin e tyre.<\/p>\n<p>Qysh me fillimin e vitit 2001, \u00e7\u00ebshtja e nd\u00ebrtimit t\u00eb xhamis\u00eb dhe nj\u00eb qendre kulturore n\u00eb sheshin e Namazgjas\u00eb, vijon me takime n\u00eb rangje t\u00eb larta shtet\u00ebrore shqiptare dhe me k\u00ebrkesa n\u00eb vazhdim\u00ebsi nga Komuniteti Mysliman, drejtuar Urbanistik\u00ebs s\u00eb Tiran\u00ebs p\u00ebr lejen e nd\u00ebrtimit, duke i shoq\u00ebruar edhe me t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr objektet q\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrtohen aty. Me gjith\u00eb premtimet q\u00eb jepen n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, shikojm\u00eb se n\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit 2001, Bashkia e Tiran\u00ebs rrethon me kangjella sheshin e Namazgjas\u00eb p\u00ebr ta kthyer m\u00eb pas n\u00eb lulishte. Komuniteti Mysliman d\u00ebrgon nj\u00eb s\u00ebr\u00eb shkresash p\u00ebr zgjidhjen e k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje, por q\u00eb nuk marrin p\u00ebrgjigje. N\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 2007, Komuniteti Mysliman e organizon faljen e Kurban Bajramit p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb Namazgja, n\u00eb shenj\u00eb proteste ndaj pushtetit vendor q\u00eb nuk po jepte lejen e nd\u00ebrtimit p\u00ebr Xhamin\u00eb e Madhe aty.<\/p>\n<p>N\u00eb maj t\u00eb vitit 2011 ka pasur nj\u00eb nism\u00eb nga Bashkia e Tiran\u00ebs p\u00ebr ta nd\u00ebrtuar xhamin\u00eb e madhe n\u00eb Tiran\u00eb prapa Pallatit t\u00eb Kultur\u00ebs, sipas projektit fitues danez i Studios \u201cBIG-Kopenhagen\u201d, por q\u00eb Komuniteti Mysliman nuk ka r\u00ebn\u00eb dakord. Kryesia e KMSH-s\u00eb n\u00eb mbledhjen e posa\u00e7me t\u00eb dat\u00ebs 20.09.2011, analizon edhe nj\u00eb her\u00eb t\u00eb gjitha detajet p\u00ebr nd\u00ebrtimin e xhamis\u00eb s\u00eb madhe n\u00eb Tiran\u00eb, e shum\u00ebpritur kjo prej koh\u00ebsh. N\u00eb k\u00ebt\u00eb mbledhje, Komuniteti Mysliman shprehet i vendosur q\u00eb xhamia e madhe t\u00eb nd\u00ebrtohet n\u00eb sheshin e Namazgjas\u00eb, tok\u00eb kjo e trash\u00ebguar brez pas brezi si vend p\u00ebr t\u00eb falur namaz.<\/p>\n<p>Truallit t\u00eb Namazgjas\u00eb i ishte marr\u00eb nj\u00eb sip\u00ebrfaqe e konsiderueshme nga zgjerimi i rrug\u00ebve t\u00eb Unaz\u00ebs dhe asaj \u201cGeorge Bush\u201d, e cila mbeti pa u kompensuar nga Bashkia n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Pas nj\u00eb kalvari zvarritjesh dhe burokracish n\u00eb kompensim t\u00eb k\u00ebsaj sip\u00ebrfaqeje, K\u00ebshilli i Ministrave me vendim nr. 273 dat\u00eb 03.04.2013, i ka dh\u00ebn\u00eb Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 2570.5 m\u00b2, duke e \u00e7uar sip\u00ebrfaqen e p\u00ebrgjithshme n\u00eb rreth 5.300 m\u00b2.<\/p>\n<p>P\u00ebrpjekjet dhe orvatjet p\u00ebr nd\u00ebrtimin e Xhamis\u00eb s\u00eb Namazgjas\u00eb u mbyll\u00ebn p\u00ebrfundimisht n\u00eb vitin 2013, me vendimin e K\u00ebshillit Komb\u00ebtar t\u00eb Territorit p\u00ebr leje zhvillimore komplekse, firmosur nga Kryetari i tij z. Sali Berisha.[14]\u00a0Guri i themelit p\u00ebr nd\u00ebrtimin e Xhamis\u00eb s\u00eb Madhe t\u00eb Tiran\u00ebs u rivendos m\u00eb 20 prill 2013 me ceremonin\u00eb e fillimit t\u00eb punimeve n\u00eb sheshin Namazgja, ku mor\u00ebn pjes\u00eb kryetari i Komunitetit Mysliman H. Selim Mu\u00e7a, kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb. Z. Sali Berisha, kryebashkiaku z. Lulzim Basha, krer\u00ebt e komuniteteve fetare, p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb bashk\u00ebsive islame nga Kosova dhe Maqedonia, zyrtar\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb trupit diplomatik, myftinj, imam\u00eb, besimtar\u00eb, qytetar\u00eb, etj.[15]<\/p>\n<p>Me dat\u00eb 24.09.2013 n\u00eb Ankara dhe n\u00eb Tiran\u00eb, Kryetari i Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, H. Selim Mu\u00e7a, n\u00ebnshkruan me Prof. Dr. Mehmet Gormez, Kryetar i Kryesis\u00eb s\u00eb \u00c7\u00ebshtjeve Fetare t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Turqis\u00eb dhe Kryetar i K\u00ebshillit Administrativ t\u00eb Fondacionit p\u00ebr Fen\u00eb i Turqis\u00eb, nj\u00eb protokoll kuad\u00ebr lidhur me nd\u00ebrtimin e Xhamis\u00eb s\u00eb Namazgjas\u00eb dhe kompleksit t\u00eb saj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb protokoll kuad\u00ebr, b\u00ebhen t\u00eb ditura t\u00eb gjitha detyrimet e secil\u00ebs pal\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb edhe detyrimet e Ambasad\u00ebs s\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Turqis\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb, deri n\u00eb p\u00ebrfundimin e nd\u00ebrtimit t\u00eb saj, dhe t\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrdorur m\u00eb pas nga Komuniteti Mysliman i Shqip\u00ebris\u00eb. Aty citohet edhe kompania KOMA\u015e A.\u015e., ent i Fondacionit p\u00ebr Fen\u00eb i Turqis\u00eb, e cila do t\u00eb ndjek\u00eb dhe do t\u00eb zbatoj\u00eb punimet.<\/p>\n<p>\u201cMe nj\u00eb urdh\u00ebres\u00eb t\u00eb Entit p\u00ebr \u00c7\u00ebshtjet fetare (Diyanet), n\u00eb Turqi ka nisur nj\u00eb fushat\u00eb p\u00ebr mbledhjen e ndihmave n\u00eb t\u00eb gjitha xhamit\u00eb e vendit p\u00ebr nd\u00ebrtimin e Xhamis\u00eb s\u00eb Madhe t\u00eb Tiran\u00ebs. Sipas shkres\u00ebs\u00a0s\u00eb Diyanetit turk \u00ebsht\u00eb par\u00eb e arsyeshme fillimi m\u00eb 21 qershor 2013 n\u00eb t\u00eb gjitha xhamit\u00eb n\u00eb Turqi i fushat\u00ebs s\u00eb ndihm\u00ebs me q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb kontribuar n\u00eb nd\u00ebrtimin e \u201cXhamis\u00eb Qendrore t\u00eb Tiran\u00ebs\u201d, duke u shprehur se shqiptar\u00ebt kan\u00eb shum\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb faltore, sidomos besimtar\u00ebt e Tiran\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt e ushtrojn\u00eb besimin e tyre n\u00eb hap\u00ebsira t\u00eb pap\u00ebrshtatshme. Ndihmat do t\u00eb mblidhen p\u00ebrmes ekspozitave dhe vendosjes s\u00eb kutive n\u00eb ambientet e xhamive pas namazit t\u00eb dit\u00ebs s\u00eb premte. Fushata do t\u00eb vazhdoj\u00eb deri m\u00eb dat\u00eb 5 korrik 2013. Myftinit\u00eb e prefekturave dhe n\u00ebnprefekturave jan\u00eb ngarkuar me detyr\u00ebn p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb masat e duhura p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb fushata e ndihm\u00ebs t\u00eb realizohet n\u00eb form\u00ebn e duhur.\u201d[16]<\/p>\n<p>Me nd\u00ebrrimin e qeverive, po n\u00eb vitin 2013, kemi edhe nj\u00eb ndryshim n\u00eb vendimin p\u00ebr lejen zhvillimore komplekse t\u00eb dh\u00ebn\u00eb m\u00eb par\u00eb, ndryshim i cili miraton vet\u00ebm nd\u00ebrtimin e Xhamis\u00eb s\u00eb Namazgjas\u00eb, n\u00eb bashk\u00ebpunim me zhvilluesin \u201cKomunitetin Mysliman Shqiptar\u201d. Vendimi \u00ebsht\u00eb i firmosur nga Kryetari i K\u00ebshillit Komb\u00ebtar t\u00eb Territorit, z. Edi Rama.[17]\u00a0N\u00eb selin\u00eb e KMSH \u00ebsht\u00eb zhvilluar m\u00eb 27 n\u00ebntor 2014 ceremonia e dh\u00ebnies s\u00eb lejes s\u00eb nd\u00ebrtimit, e cila i hap rrug\u00ebn fillimit t\u00eb punimeve p\u00ebr nd\u00ebrtimin e Xhamis\u00eb s\u00eb Madhe n\u00eb kryeqytet. Ceremonia mblodhi kryeministrin, z. Edi Rama, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb komuniteteve fetare, ministrin e Mir\u00ebqenies Sociale, z. Erion Veliaj, ministren e Kultur\u00ebs, znj. Mirela Kumbaro, kryetarin e Komitetit Shtet\u00ebror p\u00ebr Kultet, z. Ilir Hoxholli, myftinj e imam\u00eb, besimtar\u00eb e qytetar\u00eb t\u00eb kryeqytetit dhe t\u00eb rretheve, etj.[18]<\/p>\n<p>Hedhja e themeleve p\u00ebr nd\u00ebrtimin e Xhamis\u00eb s\u00eb Namazgjas\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb, u krye m\u00eb 13 maj 2015, n\u00eb prani t\u00eb Presidentit t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, z. Bujar Nishani, Presidentit t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Turqis\u00eb, z. Rexhep Tajip Erdogan, Kryetarit t\u00eb Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, z. Skender Bru\u00e7aj, Kryetarit t\u00eb Komunitetit Mysliman t\u00eb Turqis\u00eb, z. Mehmet Gormez, dhe personaliteteve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm nga Shqip\u00ebria e Turqia. N\u00eb ceremoni mor\u00ebn pjes\u00eb gjithashtu ish Kryetari i KMSH, z. Selim Mu\u00e7a, drejtor\u00eb, myftinj, imam\u00eb, si dhe nj\u00eb num\u00ebr i madh qytetar\u00ebsh t\u00eb kryeqytetit e m\u00eb gjer\u00eb. Pas fjal\u00ebs s\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndetjes s\u00eb dy president\u00ebve dhe lutjeve t\u00eb b\u00ebra nga dy kryetar\u00ebt e komuniteteve myslimane, \u00ebsht\u00eb shtypur butoni p\u00ebr hedhjen e betonit, ku ka nisur edhe zyrtarisht puna p\u00ebr nd\u00ebrtimin e Xhamis\u00eb dhe Kompleksit t\u00eb Namazgjas\u00eb.[19]<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Projekti i Xhamis\u00eb s\u00eb Namazgjas\u00eb<\/p>\n<p>Xhamia e Namazgjas\u00eb \u00ebsht\u00eb projektuar nga studio \u201cHassa Architecture\u201d me qend\u00ebr n\u00eb Stamboll t\u00eb Turqis\u00eb. Studio \u00ebsht\u00eb e arkitektit turk Muharrem Hilmi Shenalp, i cili ka projektuar shum\u00eb xhami t\u00eb nd\u00ebrtuara n\u00eb disa vende t\u00eb bot\u00ebs, si n\u00eb Berlin dhe K\u00ebln t\u00eb Gjermanin\u00eb, n\u00eb Tokio, e cila n\u00eb vitin 2002 \u00ebsht\u00eb shpallur nj\u00eb nd\u00ebr nd\u00ebrtesat m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb\u00a0saj, etj.<\/p>\n<p>Projekti i Xhamis\u00eb s\u00eb Namazgjas\u00eb<\/p>\n<p>Xhamia e Namazgjas\u00eb \u00ebsht\u00eb projektuar nga studio \u201cHassa Architecture\u201d me qend\u00ebr n\u00eb Stamboll t\u00eb Turqis\u00eb. Studio \u00ebsht\u00eb e arkitektit turk Muharrem Hilmi Shenalp, i cili ka projektuar shum\u00eb xhami t\u00eb nd\u00ebrtuara n\u00eb disa vende t\u00eb bot\u00ebs, si n\u00eb Berlin dhe K\u00ebln t\u00eb Gjermanin\u00eb, n\u00eb Tokio, e cila n\u00eb vitin 2002 \u00ebsht\u00eb shpallur nj\u00eb nd\u00ebr nd\u00ebrtesat m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb saj, etj.\u00a0<\/p>\n<p>P\u00ebrshkrimi i projektit: Xhamia e Namazgjas\u00eb ka element\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb nj\u00eb stili klasik ballkanas, ku si frym\u00ebzim kryesor ka Xhamin\u00eb Blu n\u00eb Stamboll, arkitekti i s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb Mehmet Sedefqar Aga, lindur n\u00eb Elbasan. Ajo shtrihet n\u00eb nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 6000 m\u00b2\u00a0n\u00eb vendin e njohur si Namazgjaja e Tiran\u00ebs, me kupol\u00ebn e lart\u00eb 35 metra dhe kat\u00ebr minaret, lart\u00ebsia e t\u00eb cilave shkon n\u00eb 50 metra.\u00a0Brenda n\u00eb xhami mund t\u00eb falen nj\u00ebkoh\u00ebsisht rreth 5000 besimtar\u00eb.<\/p>\n<p>Xhamia e Namazgjas\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kompleks multifunsksional, ku t\u00eb gjitha funksionet jan\u00eb t\u00eb hapura p\u00ebr publikun. Aty p\u00ebrfshihen qendra kulturore, salla e madhe e konferencave me kapacitet rreth 400 vende, nj\u00eb sall\u00eb tjet\u00ebr m\u00eb e vog\u00ebl, biblioteka me nj\u00eb sip\u00ebrfaqe 200 m\u00b2, klasa p\u00ebr kurse t\u00eb ndryshme; gjithashtu, projekti l\u00eb hap\u00ebsir\u00eb edhe p\u00ebr realizimin e nj\u00eb muzeu islam, i cili do t\u00eb jet\u00eb i pari n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb llojin e tij.\u00a0N\u00eb projekt p\u00ebrfshihen\u00a0 parkingu me dy kate n\u00ebntok\u00eb, si dhe nj\u00eb num\u00ebr i konsideruesh\u00ebm dyqanesh e ambientesh sh\u00ebrbimi. Shuma p\u00ebr nd\u00ebrtimin e saj mendohet t\u00eb shkoj\u00eb rreth 40 milion\u00eb euro.[20]<\/p>\n<p>Lusim Allahun e Madh\u00ebruar q\u00eb me realizimin e \u00ebndrr\u00ebs shum\u00eb vje\u00e7are t\u00eb besimtar\u00ebve mysliman\u00eb t\u00eb Tiran\u00ebs e mbar\u00eb besimtar\u00ebve shqiptar\u00eb, ta bekoj\u00eb k\u00ebt\u00eb xhami me mir\u00ebsit\u00eb e Tij t\u00eb pafundme, ta b\u00ebj\u00eb nj\u00eb vend ku lart\u00ebsohet dhe nderohet emri i Tij me adhurime e lutje t\u00eb sinqerta, ta b\u00ebj\u00eb nj\u00eb vend ku p\u00ebrhapet dija, dashuria dhe respekti p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n<p>[1]. Teube, 9:18.<\/p>\n<p>[2].\u00a0Kryeqyteti ka nevoj\u00eb p\u00ebr nji Xhami t\u00eb madhe e moderne, revista \u201cZani i Nalt\u00eb\u201d, nr. 6, Qershuer 1938, viti XIII i botimit; Kolana Zani i Nalt\u00eb, Komuniteti Mysliman i Shqip\u00ebris\u00eb \u2013 Bashk\u00ebsia Islame e Kosov\u00ebs \u2013 Bashk\u00ebsia Fetare Islame e Maqedonis\u00eb, v\u00ebllimi 9, 2015, f. 178 \u2013 179.<\/p>\n<p>[3] AQSH, fondi 482, viti 1940, dosja 4; Ali M. Basha,\u00a0Rrug\u00ebtimi i Fes\u00eb Islame n\u00eb Shqip\u00ebri (1912-1967), Tiran\u00eb 2011, f. 332.<\/p>\n<p>[4]. AQSH, fondi 482, viti 1941, dosja 51, fleta 1; Ali M. Basha,\u00a0Rrug\u00ebtimi i Fes\u00eb Islame n\u00eb Shqip\u00ebri (1912-1967), po aty.<\/p>\n<p>[5]. Roald A. Hysa,\u00a0Xhamit\u00eb e Tiran\u00ebs, Tiran\u00eb 2008, f. 72-73.<\/p>\n<p>[6]. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb vend si i futur, ku q\u00ebndron imami gjat\u00eb faljes s\u00eb namazit.<\/p>\n<p>[7]. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb vend me shkall\u00eb, ku ngjitet imami p\u00ebr t\u00eb mbajtur predikimet n\u00eb dit\u00ebn e premte apo n\u00eb dit\u00ebt e Bajrameve.<\/p>\n<p>[8]. Shkres\u00eb e Zyr\u00ebs Qendrore t\u00eb Edilicjes dhe Urbanistik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb pran\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebs t\u00eb Brendshme, drejtuar P. T. Ministris\u00eb P. Botore-Tiran\u00eb dhe p\u00ebr njoftim Kryesis\u00eb s\u00eb Bashkis\u00eb-Tiran\u00eb, prot. nr. 2874, dt. 06.07.1941, arkivi i Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>[9]. Shkres\u00eb e Drejtoris\u00eb s\u00eb P\u00ebrgjithshme t\u00eb Administrat\u00ebs Financiare e Vakfnore pran\u00eb Komunitetit Mysliman, drejtuar P. T. Kryesis\u00eb s\u00eb Bashkis\u00eb s\u00eb Kryeqytetit, Tiran\u00eb, nr. 122\/11, dat\u00eb 17.08.1943, arkivi i Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>[10]. Shkres\u00eb e Drejtoris\u00eb Teknike pran\u00eb Bashkis\u00eb s\u00eb Kryeqytetit, Tiran\u00eb, drejtuar P. T. Zyr\u00ebs Qendrore p\u00ebr Nd\u00ebrtim e Urbanistike, nr. 7\/255, dat\u00eb 20\/08\/1943, arkivi i Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>[11]. Shkres\u00eb e Bashkis\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebr dh\u00ebnien e lejes s\u00eb nd\u00ebrtimit, nr. 9589 dat\u00eb 27.10.1993, arkivi i Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>[12]. Nasuf T. Dizdari,\u00a0N\u00eb Tiran\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb xhami e re, gazeta \u201cDrita Islame\u201d, nr. 1 (44), viti i III i botimit, Janar 1994.<\/p>\n<p>[13]. Nasuf T. Dizdari,\u00a0N\u00eb Tiran\u00eb do t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb xhami e re,\u00a0po aty.<\/p>\n<p>[14]. K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Territorit &#8220;Leje zhvillimore komplekse p\u00ebr nd\u00ebrtimin e Xhamis\u00eb s\u00eb Namazgjas\u00eb dhe godin\u00ebs polifunksionale\u201d, nr. 02, dat\u00eb 29.05.2013, arkivi i Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>[15]. Aktivitete \u2013 Vjetar 2013,\u00a0Ceremonia e fillimit t\u00eb punimeve t\u00eb xhamis\u00eb s\u00eb madhe t\u00eb Tiran\u00ebs, v\u00ebllimi III, botim i KMSH, f. 62.<\/p>\n<p>[16].\u00a0Turqia mbledh ndihma p\u00ebr xhamin\u00eb e re t\u00eb Tiran\u00ebs, revista \u201cDrita Islame\u201d, nr. 7 (366), viti XXII i botimit, korrik 2013, f. 9-10.<\/p>\n<p>[17]. K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Territorit, \u201cNj\u00eb ndryshim n\u00eb vendimin nr. 02, dat\u00eb 29.05.2013, t\u00eb K\u00ebshillit Komb\u00ebtar t\u00eb Territorit\u201d, nr. 02, dat\u00eb 08.10.2013, arkivi i Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>[18]. Aktivitete \u2013 Vjetar 2014,\u00a0Xhamia e Namazgjas\u00eb, K\u00ebshilli i Ministrave jep lejen p\u00ebr fillimin e punimeve, v\u00ebllimi IV, botim i KMSH, f. 192.<\/p>\n<p>[19].\u00a0 Aktivitete \u2013 Vjetar 2015,\u00a0Hidhen themelet e Xhamis\u00eb s\u00eb Namazgjas\u00eb, botim i KMSH, f. 187-188.<\/p>\n<p>[20]. Marr\u00eb nga faqja zyrtare e studios projektuese \u201cHassa Architecture\u201d, \u201cProjekti p\u00ebr Xhamin\u00eb e Namazgjas\u00eb\u201d,\u00a0https:\/\/acp.al\/profil_projekt.php?id=115<\/p>\n<p>zaninalte.al<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/75779140-0993-417e-b108-a8f2db1e0119-300x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-67210\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/75779140-0993-417e-b108-a8f2db1e0119-300x300.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/75779140-0993-417e-b108-a8f2db1e0119-1024x1024.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/75779140-0993-417e-b108-a8f2db1e0119-150x150.jpeg 150w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/75779140-0993-417e-b108-a8f2db1e0119-768x768.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/75779140-0993-417e-b108-a8f2db1e0119-860x860.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/75779140-0993-417e-b108-a8f2db1e0119.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>nga\u00a0Dorian Demetja Nj\u00eb nga aspiratat par\u00ebsore t\u00eb Komunitetit Mysliman t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb ka qen\u00eb mir\u00ebmbajtja dhe nd\u00ebrtimi i sa m\u00eb shum\u00eb xhamive, n\u00eb t\u00eb gjitha hap\u00ebsirat e mundshme ku shtrihet komuniteti i besimtar\u00ebve mysliman\u00eb. Xhamit\u00eb jan\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e Zotit, n\u00eb t\u00eb cilat p\u00ebrmendet dhe lart\u00ebsohet emri i Tij, ku besimtar\u00ebt kryejn\u00eb adhurimet e tyre, nd\u00ebrtojn\u00eb e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":67211,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-67209","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67209"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67212,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67209\/revisions\/67212"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67211"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}