{"id":64211,"date":"2023-11-08T17:55:02","date_gmt":"2023-11-08T17:55:02","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=64211"},"modified":"2023-11-08T17:55:02","modified_gmt":"2023-11-08T17:55:02","slug":"studimi-gjate-50-viteve-te-fundit-gjermanet-jane-bere-mesatarisht-400-me-te-pasur-ndersa-numri-i-te-palumturve-qe-vuajne-nga-depresioni-eshte-rritur-me-38","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2023\/11\/08\/studimi-gjate-50-viteve-te-fundit-gjermanet-jane-bere-mesatarisht-400-me-te-pasur-ndersa-numri-i-te-palumturve-qe-vuajne-nga-depresioni-eshte-rritur-me-38\/","title":{"rendered":"Studimi\/ Gjat\u00eb 50 viteve t\u00eb fundit gjerman\u00ebt jan\u00eb b\u00ebr\u00eb mesatarisht 400% m\u00eb t\u00eb pasur, nd\u00ebrsa numri i t\u00eb palumturve q\u00eb vuajn\u00eb nga depresioni \u00ebsht\u00eb rritur me 38%."},"content":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt gjerman\u00eb s\u00eb fundmi kan\u00eb publikuar t\u00eb dh\u00ebna interesante: gjat\u00eb 50 viteve t\u00eb fundit gjerman\u00ebt jan\u00eb b\u00ebr\u00eb mesatarisht 400% m\u00eb t\u00eb pasur, nd\u00ebrsa numri i t\u00eb palumturve q\u00eb vuajn\u00eb nga depresioni \u00ebsht\u00eb rritur me 38%.<\/p>\n<p>Pse po ndodh kjo? Pse funksionon nj\u00eb p\u00ebrmasa kaq e padrejt\u00eb? K\u00ebt\u00eb fenomen e quaj mallkim material i njer\u00ebzimit.<br \/>\nFilloi 100 vjet m\u00eb par\u00eb n\u00eb Amerik\u00eb. Henry Ford u b\u00eb personi m\u00eb i pasur n\u00eb bot\u00eb fal\u00eb reform\u00ebs s\u00eb industris\u00eb s\u00eb automobilave.<br \/>\nSuksesi i tij ka frym\u00ebzuar shum\u00eb sip\u00ebrmarr\u00ebs t\u00eb talentuar p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar marka t\u00eb m\u00ebdha: Cadillac, Chevrolet, Buick, Dodge. Makinat e reja kan\u00eb pushtuar fjal\u00eb p\u00ebr fjal\u00eb Amerik\u00ebn. Pas disa koh\u00ebsh, erdhi momenti kur shitjet e makinave ran\u00eb shum\u00eb. Tregu \u00ebsht\u00eb i ngopur.<br \/>\nSeriozisht, pse do t&#8217;i duhej dikujt nj\u00eb makin\u00eb e re kur e vjetra vozit shk\u00eblqyesh\u00ebm? Pse t\u00eb shpenzosh para? Duke u p\u00ebrballur me nj\u00eb problem shitjesh, tregtar\u00ebt gjenial\u00eb dol\u00ebn me nj\u00eb zgjidhje t\u00eb re t\u00eb zgjuar: ata filluan t\u00eb ngjallin nj\u00eb ndjenj\u00eb inferioriteti tek pronar\u00ebt e makinave t\u00eb vjetra.<br \/>\nProdhuesit e makinave kan\u00eb filluar t\u00eb prodhojn\u00eb t\u00eb gjitha modelet e reja dhe m\u00eb t\u00eb reja \u00e7do vit. Suksesi i tyre frym\u00ebzoi sip\u00ebrmarr\u00ebsit n\u00eb industri t\u00eb tjera: veshje, kozmetik\u00eb, k\u00ebpuc\u00eb, dhe shpirti i tyre shkoi n\u00eb parajs\u00eb&#8230; t\u00eb jem i sakt\u00eb n\u00eb ferr.<br \/>\nShpesh shihet me p\u00ebrbuzje se adoleshent\u00ebt idiot\u00eb dhe t\u00eb veshur n\u00eb mod\u00eb shikojn\u00eb nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb q\u00eb nuk mund t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb nj\u00eb luks t\u00eb till\u00eb.  Ju lutemi vini re, dy her\u00eb n\u00eb vit prodhuesit e veshjeve nxjerrin koleksione t\u00eb reja. Ekspert\u00ebt, dizajner\u00ebt na p\u00ebrs\u00ebrisin pafund: &#8220;e gjelbra do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb mod\u00eb k\u00ebt\u00eb sezon. &#8220;P\u00ebr \u00e7far\u00eb b\u00ebhet kjo?<br \/>\nKy truk i zgjuar \u00ebsht\u00eb krijuar p\u00ebr t\u00eb rritur shitjet. Njer\u00ebzit  kan\u00eb bler\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat rroba sakt\u00ebsisht, por kan\u00eb veshur t\u00eb kuqe vitin e kaluar dhe do t\u00eb ndihen t\u00eb parehatsh\u00ebm<br \/>\nKorporatat transnacionale manipulojn\u00eb mendjen e konsumatorit t\u00eb thjesht\u00eb duke l\u00ebshuar vazhdimisht pajisje t\u00eb reja, rroba, etj. d. Ata shpenzojn\u00eb 500 miliard\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vit p\u00ebr reklama. P\u00ebr ta kuptuar plot\u00ebsisht se \u00e7far\u00eb shume e madhe parash \u00ebsht\u00eb kjo, do t\u00eb b\u00ebj nj\u00eb krahasim. P\u00ebr t\u00eb zgjidhur urin\u00eb n\u00eb bot\u00eb, nevojiten vet\u00ebm 50 miliard\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vit.<br \/>\nProblemi kryesor nuk \u00ebsht\u00eb se gjithmon\u00eb duhet t\u2019i hedhim gj\u00ebrat e mira, sepse jan\u00eb jasht\u00eb mode. Tragjedia e njer\u00ebzimit \u00ebsht\u00eb n\u00eb pritshm\u00ebrit\u00eb e paplot\u00ebsuar. Pasi bleu nj\u00eb makin\u00eb t\u00eb re, nj\u00eb person g\u00ebzohet p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb shum\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr. N\u00ebse t\u00eb nes\u00ebrmen miqt\u00eb e tij blejn\u00eb makina m\u00eb t\u00eb fresk\u00ebta se t\u00eb tijat &#8211; ky g\u00ebzim do t\u00eb kufizohet vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb dit\u00eb.<br \/>\nShum\u00eb prej nesh p\u00ebrpiqen p\u00ebr gj\u00ebra t\u00eb reja n\u00eb mod\u00eb dhe, pa e v\u00ebn\u00eb re vet\u00eb, b\u00ebhen t\u00eb palumtur.<br \/>\nRaca dhe garat e minjve e kthyen jet\u00ebn n\u00eb nj\u00eb ferr total, n\u00eb marr\u00ebzi absolute.<br \/>\nM\u00eb p\u00eblqejn\u00eb gj\u00ebrat e mia t\u00eb vjetra. Disa triko, atlete m\u00eb kan\u00eb sh\u00ebrbyer p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 10 vjet. Por sapo m\u00eb duhet t\u00eb shkoj n\u00eb nj\u00eb pritje ose n\u00eb nj\u00eb takim pune &#8211; ndihem sikur po m\u00eb p\u00ebrdhunojn\u00eb. Duhet t\u00eb dukem si gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt. Akoma takohemi me rroba. Por fatmir\u00ebsisht, sa m\u00eb i vet\u00ebdijsh\u00ebm t\u00eb b\u00ebhesh, aq m\u00eb shum\u00eb g\u00ebzon zhvillimin, st\u00ebrvitjen, aq m\u00eb lart ngrihesh mbi gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb zymt\u00ebsi.<br \/>\nSokrati kishte t\u00eb drejt\u00eb kur tha: &#8220;Ka vet\u00ebm nj\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb bot\u00eb &#8211; dituria, dhe nj\u00eb t\u00eb keqe &#8211; injoranca. &#8221;<\/p>\n<p>Natalia Manezheva<br \/>\n(K\u00ebrkim Ekzekutiv \/ Asistenc\u00eb n\u00eb Vet\u00ebvendosje dhe Zhvillim K\u00ebrkim Ekzekutiv \/ Instituti i Vet\u00ebvendosjes dhe Zhvillimit Njer\u00ebzor MEPHI &#8211; Instituti i Fizik\u00ebs dhe Inxhinieris\u00eb n\u00eb Mosk\u00eb)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt gjerman\u00eb s\u00eb fundmi kan\u00eb publikuar t\u00eb dh\u00ebna interesante: gjat\u00eb 50 viteve t\u00eb fundit gjerman\u00ebt jan\u00eb b\u00ebr\u00eb mesatarisht 400% m\u00eb t\u00eb pasur, nd\u00ebrsa numri i t\u00eb palumturve q\u00eb vuajn\u00eb nga depresioni \u00ebsht\u00eb rritur me 38%. Pse po ndodh kjo? Pse funksionon nj\u00eb p\u00ebrmasa kaq e padrejt\u00eb? K\u00ebt\u00eb fenomen e quaj mallkim material i njer\u00ebzimit. Filloi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":64212,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[27],"class_list":{"0":"post-64211","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bota","8":"tag-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64211"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64213,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64211\/revisions\/64213"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}