{"id":62039,"date":"2023-10-14T08:32:18","date_gmt":"2023-10-14T08:32:18","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=62039"},"modified":"2023-10-14T08:32:18","modified_gmt":"2023-10-14T08:32:18","slug":"konflikti-izraelito-palestinez-percaktohet-nga-shtetesia-toka-jerusalemi-refugjatet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2023\/10\/14\/konflikti-izraelito-palestinez-percaktohet-nga-shtetesia-toka-jerusalemi-refugjatet\/","title":{"rendered":"Konflikti izraelito-palestinez p\u00ebrcaktohet nga shtet\u00ebsia, toka, Jerusalemi, refugjat\u00ebt"},"content":{"rendered":"<p>Reuters<\/p>\n<p>Luftimet midis Izraelit dhe Hamasit, q\u00eb nisi nj\u00eb sulm t\u00eb papritur m\u00eb 7 tetor, jan\u00eb m\u00eb t\u00eb rejat n\u00eb shtat\u00eb dekada luft\u00eb dhe konflikt midis izraelit\u00ebve dhe palestinez\u00ebve q\u00eb kan\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e fuqive t\u00eb jashtme dhe kan\u00eb destabilizuar rajonin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb Lindjes s\u00eb Mesme.<\/p>\n<p>Cila \u00ebsht\u00eb origjina e konfliktit?<\/p>\n<p>Konflikti vendos k\u00ebrkesat izraelite p\u00ebr siguri n\u00eb at\u00eb q\u00eb prej koh\u00ebsh \u00ebsht\u00eb konsideruar si nj\u00eb rajon armiq\u00ebsor kund\u00ebr aspiratave palestineze p\u00ebr nj\u00eb shtet t\u00eb tyrin.<\/p>\n<p>Themeluesi i shtetit t\u00eb Izraelit, David Ben-Gurion, shpalli shtetin modern t\u00eb Izraelit m\u00eb 14 maj t\u00eb vitit 1948, duke krijuar nj\u00eb streh\u00eb t\u00eb sigurt p\u00ebr hebrenjt\u00eb q\u00eb ikin nga persekutimi dhe k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi komb\u00ebtare n\u00eb nj\u00eb tok\u00eb, me t\u00eb cil\u00ebn ata thon\u00eb se kan\u00eb lidhje t\u00eb thella historike.<\/p>\n<p>Palestinez\u00ebt ankohen p\u00ebr krijimin e Izraelit, duke e quajtur at\u00eb \u201cNakba\u201d apo katastrof\u00eb, gj\u00eb q\u00eb rezultoi n\u00eb shpron\u00ebsimin e tyre dhe ua bllokoi \u00ebndrrat p\u00ebr shtet\u00ebsi.<\/p>\n<p>N\u00eb luft\u00ebn q\u00eb pasoi, rreth 700.000 palestinez\u00eb \u2013 gjysma e popullsis\u00eb arabe t\u00eb asaj q\u00eb ishte nj\u00eb Palestin\u00eb e sunduar nga britanik\u00ebt \u2013 u larguan ose u d\u00ebbuan nga sht\u00ebpit\u00eb e tyre, duke p\u00ebrfunduar n\u00eb Jordani, Liban dhe Siri, si dhe n\u00eb Gaza, Bregun Per\u00ebndimor dhe Jerusalemin Lindor.<\/p>\n<p>Izraeli, nj\u00eb aleat i ngusht\u00eb i SHBA-s\u00eb, kund\u00ebrshton akuzat se i d\u00ebboi palestinez\u00ebt nga sht\u00ebpit\u00eb e tyre dhe thekson se u sulmua nga pes\u00eb shtete arabe nj\u00eb dit\u00eb pas krijimit t\u00eb tij. Paktet e arm\u00ebpushimit ndaluan luftimet n\u00eb vitin 1949, por nuk pati paqe formale.<\/p>\n<p>Tani, palestinez\u00ebt q\u00eb q\u00ebndruan n\u00eb luft\u00eb, formojn\u00eb komunitetin arab izraelit, duke p\u00ebrb\u00ebr\u00eb rreth 20 p\u00ebr qind t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb Izraelit.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb luft\u00ebra t\u00eb m\u00ebdha jan\u00eb luftuar q\u00eb nga at\u00ebher\u00eb?<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1967, Izraeli nisi nj\u00eb sulm parandalues kund\u00ebr Egjiptit dhe Siris\u00eb, duke nisur Luft\u00ebn Gjasht\u00eb Ditore. Q\u00eb nga at\u00ebher\u00eb, Izraeli ka pushtuar Bregun Per\u00ebndimor, Jerusalemin Lindor Arab, t\u00eb cilin e pushtoi nga Jordania, dhe Lart\u00ebsit\u00eb Golan t\u00eb Siris\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1973, Egjipti dhe Siria sulmuan pozicionet izraelite p\u00ebrgjat\u00eb Kanalit t\u00eb Suezit dhe Lart\u00ebsive t\u00eb Golanit, duke filluar Luft\u00ebn e Yom Kipurit. Izraeli i zmbrapsi t\u00eb dyja ushtrit\u00eb brenda tre jav\u00ebsh.<\/p>\n<p>Izraeli pushtoi Libanin n\u00eb vitin 1982 dhe mij\u00ebra luft\u00ebtar\u00eb palestinez\u00eb n\u00ebn drejtimin e Jaser Arafatit u evakuuan p\u00ebrmes detit pas nj\u00eb rrethimi 10-javor. N\u00eb vitin 2006, lufta shp\u00ebrtheu p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb Liban kur militant\u00ebt e Hezbollahut kap\u00ebn dy ushtar\u00eb izraelit\u00eb dhe Izraeli u hakmor.<\/p>\n<p>https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/ikja-e-banoreve-nga-gaza-sulme-\/32636219.htmlFotogaleri<\/p>\n<p>Palestinez\u00ebt ikin nga sht\u00ebpit\u00eb pas paralajm\u00ebrimit t\u00eb ushtris\u00eb izraelite<\/p>\n<p>P\u00ebrpjekjet p\u00ebr paqe kan\u00eb ngecur q\u00eb nga viti 2014, kur bisedimet d\u00ebshtuan mes izraelit\u00ebve dhe palestinez\u00ebve n\u00eb Uashington t\u00eb SHBA-s\u00eb.<\/p>\n<p>Palestinez\u00ebt m\u00eb von\u00eb bojkotuan marr\u00ebdh\u00ebniet me administrat\u00ebn e ish-presidentit t\u00eb SHBA-s\u00eb, Donald Trump, pasi ajo p\u00ebrmbysi politik\u00ebn disadekad\u00ebshe t\u00eb SHBA-s\u00eb duke refuzuar ta miratoj\u00eb zgjidhjen me dy shtete \u2013 formula e paqes q\u00eb parashikon krijimin e nj\u00eb shteti palestinez n\u00eb territorin q\u00eb Izraeli e pushtoi m\u00eb 1967.<\/p>\n<p>Ku mbeten tani p\u00ebrpjekjet p\u00ebr paqe?<\/p>\n<p>Administrata e presidentit amerikan, Joe Biden, \u00ebsht\u00eb fokusuar n\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr ta siguruar nj\u00eb \u201cmarr\u00ebveshje t\u00eb madhe\u201d n\u00eb Lindjen e Mesme, q\u00eb p\u00ebrfshin normalizimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve midis Izraelit dhe Arabis\u00eb Saudite, kujdestarit t\u00eb dy vendeve m\u00eb t\u00eb shenjta n\u00eb Islam.<\/p>\n<p>Lufta e fundit \u00ebsht\u00eb diplomatikisht e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr Riadin zyrtar, si dhe p\u00ebr shtetet e tjera arabe, p\u00ebrfshir\u00eb disa shtete arabe t\u00eb Gjirit pran\u00eb Arabis\u00eb Saudite, q\u00eb kan\u00eb n\u00ebnshkruar marr\u00ebveshje paqeje me Izraelin.<\/p>\n<p>Kat\u00ebr luft\u00ebrat midis Izraelit dhe Gaz\u00ebs<\/p>\n<p>Vendbanimet\u00a0\u2013 Shumica e vendeve i konsiderojn\u00eb si t\u00eb paligjshme vendbanimet hebraike t\u00eb nd\u00ebrtuara n\u00eb tok\u00ebn e pushtuar nga Izraeli m\u00eb 1967. Izraeli e kund\u00ebrshton k\u00ebt\u00eb dhe citon lidhjet historike dhe biblike me tok\u00ebn. Zgjerimi i vazhduesh\u00ebm i tyre \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet m\u00eb kontestuese midis Izraelit, palestinez\u00ebve dhe komunitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Jerusalemi\u00a0\u2013 Palestinez\u00ebt duan q\u00eb Jerusalemi Lindor, q\u00eb p\u00ebrfshin vende t\u00eb shenjta p\u00ebr mysliman\u00ebt, hebrenjt\u00eb dhe t\u00eb krishter\u00ebt, t\u00eb jet\u00eb kryeqyteti i shtetit t\u00eb tyre. Izraeli thot\u00eb se Jerusalemi duhet t\u00eb mbetet kryeqyteti i tij \u201ci pandash\u00ebm dhe i p\u00ebrjetsh\u00ebm\u201d. Pretendimi i Izraelit p\u00ebr pjes\u00ebn lindore t\u00eb Jerusalemit nuk njihet nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht. Trump e njohu Jerusalemin si kryeqytetin e Izraelit \u2013 pa specifikuar shtrirjen e juridiksionit t\u00eb tij n\u00eb qytetin e kontestuesh\u00ebm\u2013 dhe e zhvendosi ambasad\u00ebn e SHBA-s\u00eb atje n\u00eb vitin 2018.<\/p>\n<p>Refugjat\u00ebt \u2013 Sot rreth 5.6 milion\u00eb refugjat\u00eb palestinez\u00eb \u2013 kryesisht pasardh\u00ebs t\u00eb atyre q\u00eb ik\u00ebn n\u00eb vitin 1948 \u2013 jetojn\u00eb n\u00eb Jordani, Liban, Siri, Bregun Per\u00ebndimor t\u00eb pushtuar nga Izraeli dhe Gaza. Rreth gjysma e refugjat\u00ebve t\u00eb regjistruar mbeten pa shtet\u00ebsi, sipas Ministris\u00eb s\u00eb Jashtme palestineze, dhe shum\u00eb prej tyre jetojn\u00eb n\u00eb kampe t\u00eb mbushura me njer\u00ebz.<\/p>\n<p>Palestinez\u00ebt kan\u00eb k\u00ebrkuar prej koh\u00ebsh q\u00eb refugjat\u00ebt t\u00eb lejohen t\u00eb kthehen, s\u00eb bashku me miliona pasardh\u00ebsit e tyre. Izraeli thot\u00eb se \u00e7do zhvendosje e refugjat\u00ebve palestinez\u00eb duhet t\u00eb ndodh\u00eb jasht\u00eb kufijve t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Nga REL<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reuters Luftimet midis Izraelit dhe Hamasit, q\u00eb nisi nj\u00eb sulm t\u00eb papritur m\u00eb 7 tetor, jan\u00eb m\u00eb t\u00eb rejat n\u00eb shtat\u00eb dekada luft\u00eb dhe konflikt midis izraelit\u00ebve dhe palestinez\u00ebve q\u00eb kan\u00eb t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e fuqive t\u00eb jashtme dhe kan\u00eb destabilizuar rajonin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb Lindjes s\u00eb Mesme. Cila \u00ebsht\u00eb origjina e konfliktit? Konflikti vendos [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":62040,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,118],"tags":[],"class_list":{"0":"post-62039","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bota","8":"category-kryesore"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62039"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62041,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62039\/revisions\/62041"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/62040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}