{"id":61935,"date":"2023-10-13T08:07:03","date_gmt":"2023-10-13T08:07:03","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=61935"},"modified":"2023-10-13T08:07:03","modified_gmt":"2023-10-13T08:07:03","slug":"a-kercenon-nje-krize-te-re-nafte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2023\/10\/13\/a-kercenon-nje-krize-te-re-nafte\/","title":{"rendered":"A k\u00ebrc\u00ebnon nj\u00eb kriz\u00eb t\u00eb re nafte?"},"content":{"rendered":"<p>Si do t\u00eb ndikoj\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimi i ri i dhun\u00ebs n\u00eb Lindjen e Mesme n\u00eb \u00e7mimin e naft\u00ebs? Sulmet e Hamasit dhe lufta e re mund t\u00eb ken\u00eb pasoja edhe n\u00eb zhvillimet ekonomike.<\/p>\n<p>N\u00eb bursat bot\u00ebrore aktivizohen mekanizma t\u00eb njohur n\u00eb rast t\u00eb ndonj\u00eb krize t\u00eb re. \u00c7mimet e aksioneve bien, k\u00ebrkohen alternativa m\u00eb t\u00eb sigurta p\u00ebr investime, si bono apo ari. E nj\u00ebjta gj\u00eb po ndodh edhe tani, pas sulmit t\u00eb Hamasit palestinez ndaj Izraelit. Para s\u00eb gjithash, vlera e aksioneve t\u00eb kompanive izraelite, si prodhuesi i \u00e7ipave Tower Semiconductor, apo vlerat e kompanive q\u00eb jan\u00eb mjaft aktive n\u00eb rajonin e Lindjes s\u00eb Mesme, po &#8220;shkrihet\u201d n\u00eb burs\u00ebn e Londr\u00ebs dhe\u00a0tregjet n\u00eb SHBA.<\/p>\n<p>Humbjet, t\u00eb regjistruara nga DAX (indeksi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm gjerman i aksioneve), jan\u00eb gjithashtu rezultat i nj\u00eb sulmi t\u00eb madh t\u00eb Hamasit militant-islamist. Megjithat\u00eb, analisti Chris-Oliver Schickentanz nga Capitell Verm\u00f6gensmanagement beson se pasojat e drejtp\u00ebrdrejta ekonomike do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kufizuara: &#8220;Lidhjet tregtare jan\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb atje, por kur shikon pjes\u00ebn e tyre n\u00eb bilanc, ajo \u00ebsht\u00eb e vog\u00ebl&#8221;, thot\u00eb Schickentanz. P\u00ebr kompanit\u00eb e m\u00ebdha kjo do t\u00eb thot\u00eb se nuk do t\u00eb ket\u00eb humbje t\u00eb menj\u00ebhershme\u201d.<\/p>\n<p>Hakmarrja kund\u00ebr Iranit?<\/p>\n<p>Gjermania \u00ebsht\u00eb padyshim nj\u00eb nga partner\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm tregtar\u00eb t\u00eb\u00a0Izraelit.\u00a0Nga ana tjet\u00ebr, kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr partner\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm tregtar\u00eb t\u00eb Gjermanis\u00eb n\u00eb bot\u00eb, Izraeli \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm n\u00eb vendin e 45-t\u00eb. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb indirekte, pasojat ekonomike jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb dramatike, pasi \u00e7mimi i naft\u00ebs u rrit ndjesh\u00ebm t\u00eb h\u00ebn\u00ebn (9.10.2023). Nafta bruto e shtrenjt\u00eb do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb kostot e prodhimit dhe transportit po rriten, dhe kjo u shfaq menj\u00ebher\u00eb n\u00eb bursat &#8211; \u00e7mimet e aksioneve t\u00eb kompanive ajrore ran\u00eb, por jo vet\u00ebm aksionet e tyre.<\/p>\n<p>&#8220;Tregu i naft\u00ebs po reagon, sepse sigurisht q\u00eb ky konflikt po ndodh n\u00eb nj\u00eb rajon ku ndodhen vende t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme prodhuese t\u00eb naft\u00ebs,&#8221; shpjegon Moritz Kr\u00e4mer, ekspert i tregut t\u00eb naft\u00ebs n\u00eb LBBW (Landesbank Baden-W\u00fcrttemberg). &#8220;Rreziku, i cili aktualisht \u00ebsht\u00eb duke u diskutuar p\u00ebr tregtar\u00eb t\u00eb shumt\u00eb, pyetja \u00ebsht\u00eb n\u00ebse Izraeli mund t\u00eb vendos\u00eb t\u00eb hakmerret drejtp\u00ebrdrejt kund\u00ebr Iranit, duke pasur parasysh se ky vend besohet t\u00eb jet\u00eb pas sulmeve t\u00eb Hamasit.&#8221;<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, ky konflikt do t\u00eb p\u00ebrhapej n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin e Lindjes s\u00eb Af\u00ebrt dhe t\u00eb Mesme. Bllokadat detare mund t\u00eb pengojn\u00eb tregtin\u00eb p\u00ebrmes ngushtic\u00ebs s\u00eb Hormuzit, e cila \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht nj\u00eb nga arteriet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb transportit t\u00eb naft\u00ebs n\u00eb bot\u00eb.\u00a0Bllokada t\u00eb tjera tregtare\u00a0jan\u00eb gjithashtu t\u00eb mundshme, me q\u00ebllim t\u00eb dob\u00ebsimit t\u00eb fuqis\u00eb tregtare t\u00eb vendeve n\u00eb fqinj\u00ebsi t\u00eb Izraelit. Kjo \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht nj\u00eb nga arsyet pse vlera e obligacioneve t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb Jordanis\u00eb apo Egjiptit ra ndjesh\u00ebm n\u00eb fillim t\u00eb k\u00ebsaj jave.<\/p>\n<p>Var\u00ebsia nga nafta e OPEC-ut?<\/p>\n<p>Shum\u00eb tregtar\u00ebve me siguri iu kujtuan gj\u00ebrat q\u00eb kan\u00eb ndodhur 50 vjet m\u00eb par\u00eb, kur OPEC mbylli rubinetin e naft\u00ebs, duke provokuar k\u00ebshtu kriz\u00ebn globale t\u00eb naft\u00ebs. Edhe sot, nj\u00eb embargo e till\u00eb \u00ebsht\u00eb e imagjinueshme, por Moritz Kr\u00e4mer beson se nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb skenar i mundsh\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb: &#8220;N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, kjo l\u00ebvizje do t\u00eb godiste vendet eksportuese t\u00eb naft\u00ebs m\u00eb shum\u00eb se klient\u00ebt e tyre dhe embargoja do t\u00eb ndikonte vet\u00ebm n\u00eb vendet importuese q\u00eb t\u00eb rrisin p\u00ebrpjekjet e tyre p\u00ebr t\u00eb reduktuar var\u00ebsin\u00eb nga nafta\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, sot bota \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb pak e varur nga nafta e OPEC-ut sesa gjysm\u00eb shekulli m\u00eb par\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, konkurrent\u00eb t\u00eb fort\u00eb t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb OPEC-ut jan\u00eb edhe vende t\u00eb tjera &#8211; vende si Norvegjia, Britania e Madhe apo SHBA, vende q\u00eb sot kan\u00eb burime t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr sa i p\u00ebrket naft\u00ebs.<\/p>\n<p>Firmat gjermane p\u00ebrfitojn\u00eb nga ndihmat p\u00ebr palestinez\u00ebt<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb mbetet fakt \u00ebsht\u00eb se territoret palestineze jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb varura nga remitancat e huaja. BE, duke p\u00ebrfshir\u00eb Gjermanin\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb kan\u00eb pezulluar d\u00ebrgimin e ndihm\u00ebs financiare (me p\u00ebrjashtim t\u00eb ndihm\u00ebs humanitare), nj\u00eb l\u00ebvizje q\u00eb strategu financiar Chris-Oliver Schickentanz e sheh n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kritike. Ai v\u00ebren se kjo ndihm\u00eb duhet par\u00eb nga dy k\u00ebndv\u00ebshtrime: &#8220;Nga nj\u00ebra an\u00eb, parat\u00eb shkojn\u00eb edhe p\u00ebr terrorist\u00ebt\u201d. Por n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb popullata civile palestineze n\u00eb nevoj\u00eb, njer\u00ebz q\u00eb kan\u00eb absolutisht nevoj\u00eb p\u00ebr k\u00ebto ndihma\u201d.<\/p>\n<p>Sipas deklaratave t\u00eb veta, BE-ja ka qen\u00eb deri tani donatori m\u00eb i madh n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr territoret autonome palestineze. N\u00eb territoret palestineze, ndihma financiare evropiane p\u00ebrdorej kryesisht p\u00ebr financimin e projekteve t\u00eb infrastruktur\u00ebs, n\u00eb t\u00eb cilat punonin edhe kompanit\u00eb gjermane &#8211; kompani q\u00eb, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, fituan para n\u00eb ato projekte. Prej koh\u00ebsh d\u00ebgjohen kritika se parat\u00eb nga donacionet jan\u00eb p\u00ebrdorur edhe p\u00ebr t\u00eb ofruar ndihm\u00eb financiare p\u00ebr familjet e atyre palestinez\u00ebve q\u00eb u vran\u00eb nga izraelit\u00ebt.DW<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/12fd3399-3ab7-4d3b-a3aa-0c36b8f3c3ec-251x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"251\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-61936\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/12fd3399-3ab7-4d3b-a3aa-0c36b8f3c3ec-251x300.jpeg 251w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/12fd3399-3ab7-4d3b-a3aa-0c36b8f3c3ec-857x1024.jpeg 857w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/12fd3399-3ab7-4d3b-a3aa-0c36b8f3c3ec-768x918.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/12fd3399-3ab7-4d3b-a3aa-0c36b8f3c3ec-860x1028.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/12fd3399-3ab7-4d3b-a3aa-0c36b8f3c3ec.jpeg 1071w\" sizes=\"auto, (max-width: 251px) 100vw, 251px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/f5ec92ca-cab5-463b-ba66-f820f49d5abf-300x207.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"207\" class=\"alignnone size-medium wp-image-61937\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/f5ec92ca-cab5-463b-ba66-f820f49d5abf-300x207.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/f5ec92ca-cab5-463b-ba66-f820f49d5abf-1024x705.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/f5ec92ca-cab5-463b-ba66-f820f49d5abf-768x529.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/f5ec92ca-cab5-463b-ba66-f820f49d5abf-860x592.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/f5ec92ca-cab5-463b-ba66-f820f49d5abf.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/38eb7ba4-b3e1-4168-8868-07973ae88d9a-300x224.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"224\" class=\"alignnone size-medium wp-image-61938\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/38eb7ba4-b3e1-4168-8868-07973ae88d9a-300x224.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/38eb7ba4-b3e1-4168-8868-07973ae88d9a-1024x763.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/38eb7ba4-b3e1-4168-8868-07973ae88d9a-768x572.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/38eb7ba4-b3e1-4168-8868-07973ae88d9a-860x641.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/38eb7ba4-b3e1-4168-8868-07973ae88d9a.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Si do t\u00eb ndikoj\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimi i ri i dhun\u00ebs n\u00eb Lindjen e Mesme n\u00eb \u00e7mimin e naft\u00ebs? Sulmet e Hamasit dhe lufta e re mund t\u00eb ken\u00eb pasoja edhe n\u00eb zhvillimet ekonomike. N\u00eb bursat bot\u00ebrore aktivizohen mekanizma t\u00eb njohur n\u00eb rast t\u00eb ndonj\u00eb krize t\u00eb re. \u00c7mimet e aksioneve bien, k\u00ebrkohen alternativa m\u00eb t\u00eb sigurta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":61939,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,10],"tags":[],"class_list":{"0":"post-61935","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bota","8":"category-ekonomia"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61935","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61935"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61935\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61941,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61935\/revisions\/61941"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}