{"id":61420,"date":"2023-10-08T08:55:48","date_gmt":"2023-10-08T08:55:48","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=61420"},"modified":"2023-10-08T08:55:48","modified_gmt":"2023-10-08T08:55:48","slug":"zjarret-ne-pishe-poro-dhe-pasojat-afatgjata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2023\/10\/08\/zjarret-ne-pishe-poro-dhe-pasojat-afatgjata\/","title":{"rendered":"Zjarret n\u00eb Pish\u00eb Poro dhe pasojat afatgjata"},"content":{"rendered":"<p>Djegia e zon\u00ebs s\u00eb mbrojtur t\u00eb Pish\u00eb Poros do t\u00eb sjell\u00eb pasoja t\u00eb m\u00ebdha afatgjata vler\u00ebsojn\u00eb studiuesit e shkencave t\u00eb natyr\u00ebs dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb organizatave mjedisore.<\/p>\n<p>Sipas tyre d\u00ebmtimi i brezit me pisha rreth 70 vje\u00e7are q\u00eb mbronin dep\u00ebrtimin e detit do t\u00eb rris\u00eb duksh\u00ebm erozionin detar dhe p\u00ebrmbytjet dhe do t\u00eb ket\u00eb pasoja afatgjata p\u00ebr klim\u00ebn dhe turizmin n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb.<\/p>\n<p>Studiuesit b\u00ebjn\u00eb thirrje t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb plan p\u00ebr rimbjelljen me pisha dhe t\u00eb mos hidhen hapa n\u00eb uljen e statusit mbrojt\u00ebs t\u00eb zon\u00ebs q\u00eb m\u00eb pas mund t\u00eb sillte zhvillime nd\u00ebrtimore.<\/p>\n<p>Zjarret q\u00eb vijuan p\u00ebr 10 dit\u00eb n\u00eb zon\u00ebn e mbrojtur t\u00eb Pish\u00eb Poros n\u00eb Fier, pjes\u00eb e peisazhit t\u00eb mbrojtur Pish\u00eb Poro -Nart\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb pas pasoja t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>Pamjet me dron d\u00ebshmojn\u00eb se pjesa d\u00ebrmuese e sip\u00ebrfaqes me pish\u00eb t\u00eb but\u00eb mesdhetare gati 70 vjecare \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb nga zjarri q\u00eb ka shkrumbuar \u00e7do gj\u00eb n\u00eb katet e poshtme, bim\u00ebsin\u00eb dhe faun\u00ebn.<\/p>\n<p>Profesori i Departamentit t\u00eb Biologjis\u00eb n\u00eb Universitetin e Tiran\u00ebs Lul\u00ebzim Shuka thot\u00eb se brezi mbrojt\u00ebs i pishave q\u00eb u krijua para viteve n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb kishte nj\u00eb rol mjaft t\u00eb madh n\u00eb mbrojtjen e dep\u00ebrtimit t\u00eb detit n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb tok\u00ebs.<\/p>\n<p>Ky brez pishash i krijuar artificialisht para viteve n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb krijoi nj\u00eb perde apo barrier\u00eb mbrojt\u00ebse p\u00ebr pengimin e hyrjes s\u00eb ujrave t\u00eb kripura t\u00eb detit n\u00eb pjes\u00ebn e brendshme t\u00eb tok\u00ebs duke mund\u00ebsuar k\u00ebshtu shkrip\u00ebzimin e pjes\u00ebs s\u00eb brendshme, e ndihmuar dhe nga rritja e nivelit t\u00eb Vjos\u00ebs q\u00eb derdhet n\u00eb det gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb vjesht\u00ebs dhe dimrit. Gjer\u00ebsia e k\u00ebtij pylli shkon nga disa met\u00ebr psh 10,20,30 met\u00ebr deri n\u00eb 2, 5 kilomet\u00ebr duke krijuar jo vet\u00ebm nj\u00eb barrier\u00eb mbrojt\u00ebse, por edhe nj\u00eb ekosistem, pavar\u00ebsisht se articifial, shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr nga pik\u00ebpamja e biomas\u00ebs.<\/p>\n<p>Zoti Shuka thot\u00eb m\u00eb tej se pylli me pisha prodhonte rreth 30 kilogram\u00eb biomas\u00eb n\u00eb vit e cila \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e madhe se biomasa q\u00eb prodhohet nga tokat e kripura q\u00eb \u00ebsht\u00eb gati gjys\u00ebm kilogram\u00eb n\u00eb vit.<\/p>\n<p>Pyjet e drurit jan\u00eb p\u00ebrthith\u00ebsit kryesor\u00eb t\u00eb dioksidit t\u00eb karbonit dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht rezervuesit e saj. Dhe nga pik\u00ebpamja shkencore ky pyll siguron 30 -35 kilogram\u00eb biomas\u00eb n\u00eb vit nj\u00eb mas\u00eb shum\u00eb her\u00eb m\u00eb e madhe e krahasur me bim\u00ebt e kultivuara q\u00eb shkon 1 deri n\u00eb 1,5 kilogram\u00eb , e krahasuar me bim\u00ebt natyrore t\u00eb tokave t\u00eb kripura q\u00eb prodhojn\u00eb m\u00eb pak se gjys\u00ebm kilogram\u00eb biomas\u00eb n\u00eb vit.<\/p>\n<p>Zoti Shuka flet p\u00ebr efektet q\u00eb krijon nj\u00eb djegie duke krahasuar me zona q\u00eb jan\u00eb prekur nga zjarret n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb vitet n\u00ebnt\u00ebdhjet\u00eb.<\/p>\n<p>Planet me dron t\u00eb k\u00ebtyre zonave p\u00ebrpara se t\u00eb p\u00ebrfshiheshin nga zjarret e fundit tregojn\u00eb se bim\u00ebsia nuk \u00ebsht\u00eb rikuperuar ende n\u00eb ato vatra q\u00eb u dogj\u00ebn 30 vite m\u00eb par\u00eb dhe gjate dimrit ujrat e detit dep\u00ebrtojne lirisht duke sjell\u00eb p\u00ebrmbytje.<\/p>\n<p>Gati \u00e7do dy vjet b\u00ebj ekspedita dhe vizita n\u00eb zon\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00eb edhe struktur\u00ebn dhe popullat\u00ebn e disa llojeve specifik t\u00eb zo\u00ebns bredgetare. N\u00eb pjes\u00ebn jugore t\u00eb gryk\u00ebderdhjes s\u00eb Vjos\u00ebs tek ai zjarr q\u00eb ka qen\u00eb para 30-35 viteve tani natyra ka filluar t\u00eb eleminoj\u00eb pjes\u00ebn krysore t\u00eb paosjave t\u00eb djegieve. Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb nj\u00eb zjarr do dhjet\u00ebra vite t\u00eb riparohet, n\u00ebse nd\u00ebrhyhet artificialisht me pyll\u00ebzime.<\/p>\n<p>\u201cZakonisht djegie t\u00eb tilla shoq\u00ebrohen me ulje t\u00eb statusit t\u00eb mbrojtjes s\u00eb zon\u00ebs, thot\u00eb Zydjon Vorpsi i organizat\u00ebs shqiptare p\u00ebr mbrojtjen e natyr\u00ebs (PPNEA),por kjo nuk duhet t\u00eb ndodh\u00eb sipas tij me pyllin e Pish\u00eb Poros.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrhyrja duhet sa m\u00eb shpejt, duhet ripyll\u00ebzim dhe nj\u00eb ruajtje strikte dhe pse zona tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb e djegur. Gj\u00ebja q\u00eb ndodh zakonisht \u00ebsht\u00eb q\u00eb kur zonave u bie vlera natyrore apo ka d\u00ebmtime t\u00eb k\u00ebsaj mase hiqen nga zona e mbrojtur por kjo nuk duhet t\u00eb ndodh\u00eb me k\u00ebt\u00eb zon\u00eb por p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr duhet shtuar mundimi p\u00ebr ta rikthyer, ndon\u00ebse pas shumv vitesh, sic ka qen\u00eb.<\/p>\n<p>D\u00ebmi \u00ebsht\u00eb kolosal dhe nga pik\u00ebpamja turistike thor\u00eb zoti Shuka pasi peisazhi i pishave nuk mund t\u00eb rikthehet p\u00ebr dhjet\u00ebra vite dhe vija e plazhit mund t\u00eb p\u00ebsoj\u00eb transformime pik\u00ebrisht nga mos mbrojtja m\u00eb e erozionit detar nga brezi me pisha. Ka zona ku dunat e r\u00ebr\u00ebs jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb nivel me detin dhe nuk e pengojn\u00eb dep\u00ebrtimin e ujrave tha zoti Shuka.<\/p>\n<p>Djegia e Pish\u00eb Poros ka ngjallur reagime t\u00eb forta t\u00eb specialist\u00ebve t\u00eb pyjeve n\u00eb rrjetet sociale edhe p\u00ebr pamund\u00ebsin\u00eb e strukurave shtet\u00ebror\u00eb t\u00eb emergjencave p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb kontroll zjarret.<\/p>\n<p>Megjith\u00eb p\u00ebrkushtimin e Agjencis\u00eb s\u00eb Zonave t\u00eb Mbrojtura n\u00eb Fier, prefektur\u00ebs s\u00eb Fierit, reparteve zjarrfik\u00ebse nga disa bashki dhe qarqe dhe forcave t\u00eb armatosura qeveria shqiptare nuk kishte mjete p\u00ebr nd\u00ebrhyrje nga ajri p\u00ebr shuarjen e zjarreve masive.<\/p>\n<p>N\u00eb zon\u00eb fluturuan p\u00ebr shuarjen e zjarreve vet\u00ebm disa her\u00eb dy avion\u00eb grek\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb ndihm\u00ebs s\u00eb mekanizmit europian t\u00eb mbrojtes civile.<\/p>\n<p>Kjo ndihm\u00eb u k\u00ebrkua pas gati nj\u00eb jave kur ishte shfaqur zjarri masiv q\u00eb kishte d\u00ebmtuar disa qindra hektar\u00eb me pisha dhe bim\u00ebsi.<\/p>\n<p>Nga vler\u00ebsimet e specialist\u00ebve n\u00eb terren nuk pati asnj\u00eb ndikim n\u00eb kufizimin e vatrave q\u00eb vijuan edhe pas nd\u00ebrhyrjes tejet t\u00eb kufizuar nga ajri.<\/p>\n<p>\/VOA\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Djegia e zon\u00ebs s\u00eb mbrojtur t\u00eb Pish\u00eb Poros do t\u00eb sjell\u00eb pasoja t\u00eb m\u00ebdha afatgjata vler\u00ebsojn\u00eb studiuesit e shkencave t\u00eb natyr\u00ebs dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb organizatave mjedisore. Sipas tyre d\u00ebmtimi i brezit me pisha rreth 70 vje\u00e7are q\u00eb mbronin dep\u00ebrtimin e detit do t\u00eb rris\u00eb duksh\u00ebm erozionin detar dhe p\u00ebrmbytjet dhe do t\u00eb ket\u00eb pasoja afatgjata [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":61421,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[117],"tags":[27],"class_list":{"0":"post-61420","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-aktualitet","8":"tag-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61420","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61420"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61420\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61422,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61420\/revisions\/61422"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}