{"id":6102,"date":"2022-06-19T11:06:19","date_gmt":"2022-06-19T11:06:19","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=6102"},"modified":"2022-06-19T11:06:19","modified_gmt":"2022-06-19T11:06:19","slug":"ilir-nikolla-rezistenca-ndaj-autoritarizmit-dhe-nje-leksion-nga-antifashizmi-i-italise-moderne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/06\/19\/ilir-nikolla-rezistenca-ndaj-autoritarizmit-dhe-nje-leksion-nga-antifashizmi-i-italise-moderne\/","title":{"rendered":"Ilir Nikolla\/REZISTENCA NDAJ AUTORITARIZMIT DHE NJ\u00cb LEKSION NGA ANTIFASHIZMI I ITALIS\u00cb MODERNE"},"content":{"rendered":"<p>Ligj\u00ebrimi italian n\u00eb prill dhe n\u00eb eventet publike t\u00eb asaj periudhe n\u00eb Itali,\u00a0 p\u00ebrqendrohet me t\u00eb drejt\u00eb tek 25 prilli i 1945-s, data q\u00eb shenjon edhe publikimin e ultimatumit t\u00eb Komitetit p\u00ebr \u00c7lirimin Komb\u00ebtar Italian \u201carrendersi o perire (dor\u00ebzim ose ekzekutim)\u201d, drejtuar formacioneve pro-fashiste, ende n\u00eb k\u00ebmb\u00eb n\u00eb verilindje t\u00eb shtetit, e q\u00eb p\u00ebrkujtohet si data e \u00e7lirimit t\u00eb Italis\u00eb nga fashizmi. Asgj\u00eb s\u2019merret me leht\u00ebsi n\u00eb shtetin-\u00e7izme dhe festimet jan\u00eb nj\u00ebfar\u00eb gare p\u00ebr t\u00eb hetuar sadolarg e sado-pak thell\u00eb vatrat prej nga mund t\u00eb gjalloj\u00eb rreziku i neo-fashizmave.\u00a0 <\/p>\n<p>Nuk shoh rast m\u00eb t\u00eb mir\u00eb sesa ky p\u00ebr t\u00eb analizuar miopin\u00eb ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, q\u00eb s\u2019shohim traun para syve, e b\u00ebjm\u00eb ver\u00eb me goj\u00eb, duke shpallur se jemi normalizuar si vend, se demokracia jon\u00eb \u00ebsht\u00eb e stabilizuar e se udh\u00ebheq\u00ebsit tan\u00eb meritojn\u00eb piedestal p\u00ebr k\u00ebt\u00eb stabilitet q\u00eb gjallon n\u00eb \u201cyll\u00ebsin\u00eb\u201d Ballkani i Hapur. <\/p>\n<p>P\u00ebr t\u2019u eglendisur pak n\u00eb fjalorin q\u00eb karakterizon fashizmin dhe reagimin sovran t\u00eb antifashizmit, po kujtoj ve\u00e7 karakterizimin e nj\u00ebrit nga fjalor\u00ebt enciklopedik\u00eb m\u00eb autoritar\u00eb n\u00eb Itali, at\u00eb Treccani. Sipas k\u00ebtij fjalori, antifashiz\u00ebm \u00ebsht\u00eb \u201creaksioni moral e politik i partive dhe i grupimeve t\u00eb ndryshme, ndaj doktrin\u00ebs dhe sjelljeve fashiste t\u00eb pushtetit\u201d. <\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb pik\u00ebn mbi \u201ci\u201d, duhet t\u00eb mos b\u00ebjm\u00eb antikonformist\u00ebt e t\u00eb mos deklamojm\u00eb lart e posht\u00eb se fashizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb realitet i kap\u00ebrcyer e se betejat me antifashiz\u00ebm jan\u00eb t\u00eb dala mode. Ato i cil\u00ebson t\u00eb tilla Edi Rama, q\u00eb rreket t\u00eb na topis\u00eb me ndonj\u00eb event rehabilitues p\u00ebr Mit\u2019hat Frash\u00ebrin, apo ndonj\u00eb publikim gati incognito p\u00ebr Mustafa Kruj\u00ebn. Antifashizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb angazhim serioz n\u00eb t\u00eb gjitha shoq\u00ebrit\u00eb moderne, t\u00eb cilat rreken t\u00eb ngren\u00eb n\u00eb k\u00ebmb\u00eb mekanizma q\u00eb pikasin struktura a ideologji q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb eliminojn\u00eb t\u00eb drejta, n\u00eb favor t\u00eb kastave a oligarkive. <\/p>\n<p>P\u00ebr t\u2019i qendruar krahasimit deri n\u00eb fund, opinioni antifashist n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebrshembull, s\u2019do t\u00eb duhej t\u00eb kishte l\u00ebn\u00eb gur pa l\u00ebvizur p\u00ebr t\u00eb hetuar deri n\u00eb fund se si ishte ngritur struktura e patronazhist\u00ebve, q\u00eb mund t\u00eb them se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb version shum\u00eb m\u00eb modern e efikas sesa skuadrist\u00ebt e Musolinit n\u00eb agun e 1920-s, apo do t\u00eb duhej q\u00eb krejt strukturat shoq\u00ebrore n\u00eb vend, duke nisur nga komunitetet fetare e p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfunduar tek ojq-t\u00eb p\u00ebr ambientin, duhej t\u00eb bllokonin sheshet (sipas p\u00ebrkufizimit t\u00eb Treccani-t mbi reaksionin moral e politik), sapo mbi ujin e SPAK-ut doli llumi i incenerator\u00ebve. <\/p>\n<p>Ky reagim s\u2019vihet re p\u00ebr fatkeq\u00ebsin\u00eb ton\u00eb dyfishe.<br \/>\nS\u00eb pari sepse skuadrizmi, dhe derivatet e tij, q\u00eb mund t\u2019i zb\u00ebrthejm\u00eb n\u00eb koncesione, oligark\u00eb dhe grabitje ligjore t\u00eb buxhetit t\u00eb shtetit, ka mb\u00ebrritur p\u00ebrmasa epike, ka dukje publike dhe m\u00ebton t\u00eb legalizohet si mend\u00ebsi e shumic\u00ebs. Kjo mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje q\u00eb e ka t\u00eb trash\u00ebguar virusin (shih bashk\u00ebrendimin e fjal\u00ebve kopil e hajdut me fjal\u00ebt \u201ci zoti, i aft\u00eb\u201d), por me sponsorizimin e pushtetit, shumica e barrierave natyrore mbrojt\u00ebse t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb ka humbur, cipa s\u2019ekziston m\u00eb, dhe gangsterizmi ka dal\u00eb p\u00ebr fush\u00eb. <\/p>\n<p>S\u00eb dyti, dhe ajo q\u00eb dhemb m\u00eb shum\u00eb \u00ebsht\u00eb humbja e shpres\u00ebs. Askush nuk rreshtohet m\u00eb n\u00eb nj\u00eb betej\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, sepse mendohet se davaja \u00ebsht\u00eb e humbur. S\u00ebrish, e fatmir\u00ebsisht, , historia e fashizmit na rr\u00ebfen (m\u00ebson), se s\u00eb keqes i hapet rruga, kur me t\u00eb udh\u00ebton duhma e zez\u00eb, se ajo g\u00ebzon mb\u00ebshtetjen e shumic\u00ebs, a t\u00eb pakt\u00ebn mb\u00ebshtetjen e pjes\u00ebs m\u00eb vitale t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Fashizmi e komunizmi flisnin se kishin mb\u00ebshtetjen e t\u00eb rinjve, n\u00eb pushtetin e Edi Ram\u00ebs po rr\u00ebnjoset propaganda raciste se ai ka mb\u00ebshtetjen e qytetar\u00ebve, t\u00eb inteligjencies e t\u00eb atyre q\u00eb duan rregullin e past\u00ebrtin\u00eb (lexo, anti-shpellar\u00ebt e anti-\u00e7e\u00e7en\u00ebt). <\/p>\n<p>Vilgjilja e 25 prillit n\u00eb Itali (ultimatumi drejtuar formacioneve profashiste) m\u00eb shtyn n\u00eb dy konkluzione q\u00eb n\u00eb an\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb Adriatikut kan\u00eb rezultuar t\u00eb suksesshme. Antifashizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb trash\u00ebgimi e gjall\u00eb, krejt moderne, n\u00eb mod\u00eb dhe efikase ndaj \u00e7far\u00ebdo destrukturalizimi q\u00eb synojn\u00eb autokrat\u00ebt e shekullit XXI. S\u00eb dyti, antifashizmi \u00ebsht\u00eb rezistenc\u00eb dhe revolucion moral, q\u00eb s\u2019pyet p\u00ebr konvencione ideologjike, por sh\u00ebrben si nj\u00eb llogore ku derdhet e gjith\u00eb energjia e nj\u00eb shoq\u00ebrie p\u00ebr \u00e7lirim. <\/p>\n<p>Edhe pse vet\u00eb ndihem i tejngopur me propagand\u00ebn e k\u00ebng\u00ebs \u201cBella Ciao\u201d si dhe me malin e librave me kujtime t\u00eb brigadave partizane italiane, shembulli \u00ebsht\u00eb aty dhe na rr\u00ebfen suksesin. S\u2019duhet t\u00eb na hutoj\u00eb moda e dit\u00ebs. Mjaft q\u00eb t\u00eb identifikojm\u00eb se sa po na e shtr\u00ebngon lakun n\u00eb fyt neofashizmi, q\u00eb sipas nevoj\u00ebs, her\u00eb \u00ebsht\u00eb superliberal kapitalist, her\u00eb ultra-anarkist, por n\u00eb 100 % t\u00eb rasteve, pa pik\u00eb dhembshurie p\u00ebr sht\u00ebpit\u00eb e shqiptar\u00ebve&#8230;a qoft\u00eb edhe p\u00ebr fshatrat q\u00eb po shkretohen. Pas k\u00ebtij momenti, qoft\u00eb fajtori kryebashkiak me sopat\u00eb n\u00eb do\u00eb q\u00eb pret nj\u00eb shtyll\u00eb, pushtetar q\u00eb prish sht\u00ebpi pa vendim gjykate a kryeminist\u00ebr q\u00eb sheh \u00ebndrra me shqiponja shum\u00ebkrer\u00ebshe q\u00eb mund t\u00eb shtojn\u00eb turizmin e oligark\u00ebve n\u00eb Adriatik, zgjidhja rezulton e thjesht\u00eb. Sfidoj k\u00ebdo ta p\u00ebrkufizoj\u00eb m\u00eb shkurt sesa enciklopedia Treccani: \u201creaksion moral e politik i partive dhe i grupimeve t\u00eb ndryshme, ndaj doktrin\u00ebs dhe sjelljeve fashiste t\u00eb pushtetit\u201d. <\/p>\n<p>(n\u00eb foto, thirrja e Sandro Pertinit, drejtuar formacioneve fashiste italiane, ende n\u00eb aktivitet, n\u00eb veri e verilindje t\u00eb Italis\u00eb)<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/5435086B-4F2D-40EF-B23D-F4072664C3BE-300x178.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"178\" class=\"alignnone size-medium wp-image-6104\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/5435086B-4F2D-40EF-B23D-F4072664C3BE-300x178.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/5435086B-4F2D-40EF-B23D-F4072664C3BE-1024x608.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/5435086B-4F2D-40EF-B23D-F4072664C3BE-768x456.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/5435086B-4F2D-40EF-B23D-F4072664C3BE-860x510.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/5435086B-4F2D-40EF-B23D-F4072664C3BE.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ligj\u00ebrimi italian n\u00eb prill dhe n\u00eb eventet publike t\u00eb asaj periudhe n\u00eb Itali,\u00a0 p\u00ebrqendrohet me t\u00eb drejt\u00eb tek 25 prilli i 1945-s, data q\u00eb shenjon edhe publikimin e ultimatumit t\u00eb Komitetit p\u00ebr \u00c7lirimin Komb\u00ebtar Italian \u201carrendersi o perire (dor\u00ebzim ose ekzekutim)\u201d, drejtuar formacioneve pro-fashiste, ende n\u00eb k\u00ebmb\u00eb n\u00eb verilindje t\u00eb shtetit, e q\u00eb p\u00ebrkujtohet si [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6103,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-6102","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-opinione"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6102"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6105,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6102\/revisions\/6105"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}