{"id":60359,"date":"2023-09-27T08:07:58","date_gmt":"2023-09-27T08:07:58","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=60359"},"modified":"2023-09-27T08:07:58","modified_gmt":"2023-09-27T08:07:58","slug":"nasa-do-te-sjelle-mostra-nga-asteroidi-bennu-qe-pritet-te-perplaset-me-token-me-24-shtator-2182","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2023\/09\/27\/nasa-do-te-sjelle-mostra-nga-asteroidi-bennu-qe-pritet-te-perplaset-me-token-me-24-shtator-2182\/","title":{"rendered":"NASA do t\u00eb sjell\u00eb mostra nga Asteroidi Bennu q\u00eb pritet t\u00eb p\u00ebrplaset me Tok\u00ebn m\u00eb 24 shtator 2182."},"content":{"rendered":"<p>OSIRIS-REx i NASA-s do t\u00eb sjell\u00eb mostra t\u00eb asteroidit Bennu n\u00eb Tok\u00eb: <\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb duhet t\u00eb dini&#8230;<\/p>\n<p>Misioni i par\u00eb i NASA-s n\u00eb SHBA p\u00ebr t\u00eb mbledhur nj\u00eb most\u00ebr asteroidi po kthehet me nj\u00eb most\u00ebr nga asteroidi Bennu.<br \/>\nNj\u00eb anije kozmike pa pilot q\u00eb mbante nj\u00eb most\u00ebr asteroidi 4.5 miliard\u00eb vje\u00e7are do t\u00eb prek\u00eb Tok\u00ebn pas nj\u00eb ekspedite t\u00eb gjat\u00eb. Mostra &#8211; e treta e nxjerr\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb nga nj\u00eb shk\u00ebmb hap\u00ebsinor q\u00eb kalon n\u00ebp\u00ebr sistemin diellor &#8211; \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madhi i sjell\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb planet dhe do t\u00eb studiohet nga shkenc\u00ebtar\u00ebt n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn pasi OSIRIS-REx t\u00eb zbarkoj\u00eb n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn e shtetit t\u00eb Utah-s. te dielen.<br \/>\nAi do t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb nj\u00eb udh\u00ebtim shtat\u00ebvje\u00e7ar, 1.9 miliard\u00eb km (1.2 miliard\u00eb milje) me studiues t\u00eb etur p\u00ebr t\u00eb zbuluar se \u00e7far\u00eb do t\u00eb zbuloj\u00eb pluhuri hap\u00ebsinor nga asteroidi Bennu i pasur me karbon.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb OSIRIS-REx?<\/p>\n<p>Origjina, Interpretimi spektral, Identifikimi i Burimeve, Siguria-Regolith Explorer (OSIRIS-REx) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb anije kozmike pa pilot nga NASA q\u00eb u d\u00ebrgua p\u00ebr t\u00eb mbledhur mostra nga Bennu. Anija kozmike ishte e pajisur me kamera p\u00ebr t\u00eb kapur imazhe q\u00eb ishin thelb\u00ebsore p\u00ebr mbledhjen e mostrave nga asteroidi gjat\u00eb misionit. Ai ishte gjithashtu i pajisur me materiale p\u00ebr t\u00eb zhvilluar harta 3D t\u00eb Bennu, p\u00ebr t\u00eb matur temperatur\u00ebn e tij, p\u00ebr t\u00eb hartuar p\u00ebrb\u00ebrjen e tij minerale dhe kimike dhe p\u00ebr ta par\u00eb at\u00eb n\u00eb rrezet X dhe drit\u00ebn infra t\u00eb kuqe. Krahu robotik i lidhur me anijen kozmike mblodhi gur\u00eb t\u00eb lirsh\u00ebm dhe papast\u00ebrti nga sip\u00ebrfaqja e asteroidit, t\u00eb cilat m\u00eb pas u mbyll\u00ebn brenda kapsul\u00ebs s\u00eb kthimit t\u00eb mostr\u00ebs. Kjo kapsul\u00eb u nda nga anija kozmike dhe filloi zhytjen e saj t\u00eb zjarrt\u00eb n\u00ebp\u00ebr atmosfer\u00ebn e Tok\u00ebs.<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb dim\u00eb p\u00ebr udh\u00ebtimin e anijes kozmike? <\/p>\n<p>OSIRIS-REx u lan\u00e7ua nga Florida m\u00eb 8 shtator 2016. N\u00eb \u00a0shtator 2017, anija kozmike p\u00ebrdori ndihm\u00ebn e gravitetit t\u00eb Tok\u00ebs p\u00ebr t\u00eb shtyr\u00eb veten n\u00eb udh\u00ebtimin e saj t\u00eb gjat\u00eb drejt Bennu, duke arritur asteroidin m\u00eb 3 dhjetor 2018. Ai\u00a0b\u00ebri kontakt\u00a0me sip\u00ebrfaqen e asteroidit p\u00ebr rreth pes\u00eb sekonda m\u00eb 20 tetor 2020. Mbledhja e mostr\u00ebs u b\u00eb mbi\u00a0tre p\u00ebrpjekje\u00a0nga OSIRIS-REx. N\u00eb maj 2021, anija kozmike filloi udh\u00ebtimin e saj t\u00eb kthimit n\u00eb Tok\u00eb. <\/p>\n<p>Ku dhe kur do t\u00eb zbres\u00eb kampioni n\u00eb Tok\u00eb? <\/p>\n<p>Mostra pritet t\u00eb kthehet n\u00eb Tok\u00eb t\u00eb diel\u00ebn n\u00eb or\u00ebn 14:55 GMT. Kapsula q\u00eb p\u00ebrmban kampionin do t\u00eb zbres\u00eb me parashut\u00eb n\u00eb zon\u00ebn e testimit dhe st\u00ebrvitjes n\u00eb Jutah n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb Jut\u00ebs, ku shkenc\u00ebtar\u00ebt do t\u00eb presin p\u00ebr ta marr\u00eb at\u00eb.<\/p>\n<p>A jan\u00eb t\u00eb rrezikshme mostrat e asteroideve? <\/p>\n<p>Kampioni nuk do t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb ndot\u00ebs t\u00eb till\u00eb si viruse ose baktere, tha p\u00ebr Al Jazeera Harold Connolly, i cili \u00ebsht\u00eb i bazuar n\u00eb Universitetin Rowan dhe \u00ebsht\u00eb shkenc\u00ebtar i mostr\u00ebs s\u00eb misionit OSIRIS-REx dhe nj\u00eb bashk\u00eb-hetues. Ai b\u00ebri nj\u00eb krahasim me materialin e marr\u00eb nga mostrat h\u00ebnore t\u00eb Apollo 11, gj\u00eb q\u00eb shkaktoi shqet\u00ebsime t\u00eb ngjashme n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Pas p\u00ebrdorimit t\u00eb kafsh\u00ebve p\u00ebr t\u00eb testuar at\u00eb material, ai u deklarua i sigurt. Nuk u gjet asnj\u00eb rritje mikrobike dhe NASA vendosi se ishte mjaft e sigurt p\u00ebr t\u00eb ndaluar testimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb kafsh\u00ebve ose karantinimin e astronaut\u00ebve dhe teknik\u00ebve t\u00eb laboratorit q\u00eb punonin me mostrat h\u00ebnore pas misionit Apollo 14 n\u00eb 1971. <\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb dim\u00eb p\u00ebr Bennu? <\/p>\n<p>Bennu, i quajtur m\u00eb par\u00eb 1999 RQ36, u zbulua n\u00eb vitin 1999 dhe u klasifikua si nj\u00eb &#8220;objekt af\u00ebr Tok\u00ebs&#8221; sepse kalon relativisht af\u00ebr planetit ton\u00eb \u00e7do gjasht\u00eb vjet. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb asteroid i vog\u00ebl, pak m\u00eb pak se 500 metra n\u00eb thell\u00ebsi dhe \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 4.5 miliard\u00eb vjet i vjet\u00ebr. Me kalimin e koh\u00ebs, asteroidi i \u00ebsht\u00eb afruar Tok\u00ebs, duke iu afruar af\u00ebr \u00e7do gjasht\u00eb vjet. Shkenc\u00ebtar\u00ebt vler\u00ebsojn\u00eb se nj\u00eb nga k\u00ebto afrime t\u00eb af\u00ebrta ka nj\u00eb shans t\u00eb vog\u00ebl p\u00ebr t\u00eb ndikuar n\u00eb Tok\u00eb m\u00eb 24 shtator 2182.<\/p>\n<p>Pse u d\u00ebrgua OSIRIS-REx n\u00eb Bennu? Misioni u nis n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt t\u00eb mund t\u00eb m\u00ebsonin se si t\u00eb parashikonin m\u00eb mir\u00eb rreziqet afatgjata t\u00eb asteroid\u00ebve af\u00ebr Tok\u00ebs si Bennu q\u00eb godasin planetin ton\u00eb. Shkenc\u00ebtar\u00ebt besojn\u00eb gjithashtu se brenda 10 milion\u00eb viteve nga formimi i sistemit diellor, p\u00ebrb\u00ebrja e sotme kimike dhe minerale e Bennu ishte tashm\u00eb e formuar. Teleskop\u00ebt\u00a0kan\u00eb treguar se asteroidi p\u00ebrmban material organik t\u00eb pasur me karbon, i cili mund t\u00eb ket\u00eb luajtur nj\u00eb rol n\u00eb d\u00ebrgimin e komponimeve jet\u00ebformuese n\u00eb Tok\u00eb. Pjes\u00eb e misionit t\u00eb OSIRIS-REx ishte t\u00eb m\u00ebsonte m\u00eb shum\u00eb rreth k\u00ebtyre komponimeve. Shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb shpresuar gjithashtu t\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb n\u00ebse ka ndonj\u00eb shenj\u00eb uji n\u00eb asteroid dhe t\u00eb hetojn\u00eb n\u00ebse hidrogjeni dhe oksigjeni mund t\u00eb nxirren nga uji n\u00eb asteroid\u00eb p\u00ebr t\u00eb ushqyer raketat n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb. \u00c7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb me anijen kozmike OSIRIS-REx pas misionit? Anija kozmike OSIRIS-REx do t\u00eb riem\u00ebrtohet n\u00eb\u00a0OSIRIS-APEX\u00a0(OSIRIS-APophis Explorer) dhe do t\u00eb d\u00ebrgohet p\u00ebr t\u00eb studiuar nj\u00eb tjet\u00ebr asteroid af\u00ebr Tok\u00ebs, Apophis, kur t\u00eb afrohet me Tok\u00ebn n\u00eb vitin 2029.<br \/>\n\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb anije kozmike krejt\u00ebsisht e zbatueshme q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb m\u00eb shum\u00eb shkenc\u00eb, dhe NASA ishte e men\u00e7ur ta rip\u00ebrdorte at\u00eb dhe t\u00eb nxirrte shkenc\u00eb t\u00eb re prej saj duke shkuar n\u00eb Apophis,\u201d tha Connolly. <\/p>\n<p>Si mund ta ndjek uljen?<br \/>\nMund t\u00eb shikoni mbulimin drejtp\u00ebrdrejt t\u00eb kapsul\u00ebs OSIRIS-REx duke u ulur t\u00eb diel\u00ebn duke p\u00ebrdorur lidhjen\u00a0NASA Live.<\/p>\n<p>Nga AL JAZEERA<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/1f6fdc25-3a76-4152-901c-e0463f6e1fbc-300x285.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"285\" class=\"alignnone size-medium wp-image-60360\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/1f6fdc25-3a76-4152-901c-e0463f6e1fbc-300x285.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/1f6fdc25-3a76-4152-901c-e0463f6e1fbc-1024x974.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/1f6fdc25-3a76-4152-901c-e0463f6e1fbc-768x730.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/1f6fdc25-3a76-4152-901c-e0463f6e1fbc-860x818.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/1f6fdc25-3a76-4152-901c-e0463f6e1fbc.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7bb8bd97-9be9-4666-aa5c-bf46eefefe1f-294x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"294\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-60361\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7bb8bd97-9be9-4666-aa5c-bf46eefefe1f-294x300.jpeg 294w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7bb8bd97-9be9-4666-aa5c-bf46eefefe1f-1004x1024.jpeg 1004w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7bb8bd97-9be9-4666-aa5c-bf46eefefe1f-768x783.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7bb8bd97-9be9-4666-aa5c-bf46eefefe1f-860x877.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7bb8bd97-9be9-4666-aa5c-bf46eefefe1f.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 294px) 100vw, 294px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>OSIRIS-REx i NASA-s do t\u00eb sjell\u00eb mostra t\u00eb asteroidit Bennu n\u00eb Tok\u00eb: \u00c7far\u00eb duhet t\u00eb dini&#8230; Misioni i par\u00eb i NASA-s n\u00eb SHBA p\u00ebr t\u00eb mbledhur nj\u00eb most\u00ebr asteroidi po kthehet me nj\u00eb most\u00ebr nga asteroidi Bennu. Nj\u00eb anije kozmike pa pilot q\u00eb mbante nj\u00eb most\u00ebr asteroidi 4.5 miliard\u00eb vje\u00e7are do t\u00eb prek\u00eb Tok\u00ebn pas [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":60362,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[27],"class_list":{"0":"post-60359","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-bota","8":"tag-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60359","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60359"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60359\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60364,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60359\/revisions\/60364"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}