{"id":60235,"date":"2023-09-25T09:06:14","date_gmt":"2023-09-25T09:06:14","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=60235"},"modified":"2023-09-25T09:06:14","modified_gmt":"2023-09-25T09:06:14","slug":"dw-po-shkaterrohen-vlerat-baze-te-demokracise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2023\/09\/25\/dw-po-shkaterrohen-vlerat-baze-te-demokracise\/","title":{"rendered":"DW\/ Po shkat\u00ebrrohen vlerat baz\u00eb t\u00eb demokracis\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb Gjermani ka shp\u00ebrthyer debati pas publikimit t\u00eb nj\u00eb studimi mbi bot\u00ebkuptimet me sfond ekstremist t\u00eb djatht\u00eb n\u00eb Gjermani. Gjermania ka nj\u00eb problem, sipas autor\u00ebve, kthes\u00eb djathtas dhe distancim nga demokracia.<br \/>\nSipas studimit t\u00eb fondacionit &#8220;Friedrich Ebert&#8221;, i af\u00ebrt me Partin\u00eb Socialdemokrate, SPD, gati \u00e7do i 12 person i rritur n\u00eb\u00a0Gjermani\u00a0ka nj\u00eb bot\u00ebkuptim\u00a0ekstremist t\u00eb djatht\u00eb.\u00a0Q\u00ebndrimet ekstremiste t\u00eb djathta jan\u00eb rritur n\u00eb mas\u00eb shqet\u00ebsuese, sipas studimit q\u00eb thirret &#8220;Studimi i qendr\u00ebs s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb&#8221;. Sipas Prof. Beate K\u00fcpper nj\u00eb prej autor\u00ebve t\u00eb studimit, kjo \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb dramacitet nuk e kishim menduar. Disa madje distancohen hapur nga vlerat demokratike dhe madje shkojn\u00eb deri aty sa t\u00eb miratojn\u00eb edhe dhun\u00ebn, t\u00eb tjer\u00eb e shprehin k\u00ebt\u00eb m\u00eb me dyshim e shpesh kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me njer\u00ebz q\u00eb politikisht e shohin veten n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, sipas K\u00fcpper, e cila u shpreh p\u00ebr k\u00ebt\u00eb studim n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr televizionin gjerman, ZDF.<\/p>\n<p>Sipas studimit nj\u00eb pjes\u00eb e atij q\u00eb njihet si mesi i shoq\u00ebris\u00eb ka humbur besimin tek institucionet demokratike dhe funksionimi i demokracis\u00eb. Krahasuar me studimin e m\u00ebparsh\u00ebm gati 2\/3 e t\u00eb anketuarve kan\u00eb pozicione konspirative dhe populiste. N\u00eb studimin aktual t\u00eb mesit t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb gati 30%, dy her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se p\u00ebrqindja e studimit t\u00eb kaluar e miratojn\u00eb formulimin: &#8220;Partit\u00eb qeveris\u00ebse e g\u00ebnjejn\u00eb popullin.&#8221;<br \/>\n&#8220;P\u00ebr \u00e7\u00ebshtje komplekse t\u00eb koh\u00ebs k\u00ebrkohen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb zgjidhje t\u00eb thjeshta&#8221;<\/p>\n<p>Sias studiueses K\u00fcpper arsyet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb zhvillim lidhet &#8220;pjes\u00ebrisht me pasigurin\u00eb, q\u00eb kusht\u00ebzohet nga disa kriza t\u00eb fundit, duke filluar me pandemin\u00eb e Coron\u00ebs tek lufta e Ukrain\u00ebs, inflacioni dhe ndryshimi i klim\u00ebs.&#8221; Interesante, sipas K\u00fcpper, \u00ebsht\u00eb q\u00eb vet\u00ebm 31% e t\u00eb anketuarve p\u00ebrgjigjen se jan\u00eb personalisht t\u00eb prekur nga krizat.<\/p>\n<p>Pjesa m\u00eb e madhe, 55% e kolektivizojn\u00eb k\u00ebt\u00eb pasiguri dhe theksojn\u00eb se Gjermania \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e prekur. Kjo b\u00ebn q\u00eb narrativat p\u00ebr krizat e shum\u00ebfishta dhe gjoja shpjegimet e qarta p\u00ebr to t\u00eb dep\u00ebrtojn\u00eb n\u00eb mesin e shoq\u00ebris\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb punojn\u00eb prej koh\u00ebsh forcat e ekstremit t\u00eb djatht\u00eb, thekson K\u00fcpper, p\u00ebr ZDF. &#8220;Th\u00ebn\u00eb p\u00ebrmbledhtazi p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje komplekse t\u00eb koh\u00ebs synohen dhe k\u00ebrkohen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb zgjidhje t\u00eb thjeshta.&#8221;<\/p>\n<p>Ky studim duhet t\u00eb na shqet\u00ebsoj\u00eb, sidomos n\u00eb lidhje me pranimin hapur t\u00eb nj\u00eb ideologjie ekstremiste t\u00eb djatht\u00eb. Por sipas K\u00fcpper t\u00eb b\u00ebn optimist fakti q\u00eb sipas studimit &#8220;rreth tre t\u00eb kat\u00ebrtat e t\u00eb anketuarve e mb\u00ebshtesin shoq\u00ebrin\u00eb e hapur. Dhe shum\u00eb vet\u00eb i kuptojn\u00eb sfidat dhe jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb veprojn\u00eb me guxim dhe n\u00eb form\u00eb demokratike.&#8221; K\u00ebshtu p\u00ebr shembull 75% e t\u00eb anketuarve jan\u00eb t\u00eb mendimit, se p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrshpejtohet zgjerimi i energjive t\u00eb rinovueshme. Prof. K\u00fcpper k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb kemi kujdes q\u00eb t\u00eb mos na shkasin duarsh vlerat demokratike. Sepse demokracia nuk do thot\u00eb vet\u00ebm k\u00ebrkesa, por edhe p\u00ebrgjegj\u00ebsi e t\u00eb gjith\u00ebve q\u00eb ajo t\u00eb funksinoj\u00eb.<\/p>\n<p>Me shqet\u00ebsim e ka analizuar edhe gazeta &#8220;Freie Presse&#8221; k\u00ebt\u00eb studim. &#8220;Kjo \u00ebsht\u00eb vlera m\u00eb e lart\u00eb e matur ndonj\u00ebher\u00eb, q\u00eb kur ka filluar t\u00eb b\u00ebhet ky studim. Kjo \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsuese. Dhe shtron pyetjen: Nga vjen kjo? P\u00ebrgjigja p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb komplekse, dhe duhet t\u00eb ket\u00eb shum\u00eb shkaqe, jo vet\u00ebm nj\u00eb. P\u00ebr disa diskutohet shpesh; inflacioni, imigrimi, ekstremist\u00ebt e djatht\u00eb dhe populist\u00ebt n\u00eb parlamente. Por ka edhe nj\u00eb arsye tjet\u00ebr q\u00eb shpesh harrohet. Demokracia ende vuan pasojat e pandemis\u00eb s\u00eb Coron\u00ebs. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb flet edhe rritja e\u00a0hovshme e vler\u00ebs s\u00eb sondazhit q\u00eb mat q\u00ebndrimet ekstremiste t\u00eb djathta. M\u00eb par\u00eb vlera e atyre q\u00eb kishin nj\u00eb bot\u00ebkuptim ekstremist t\u00eb djatht\u00eb nuk i kalonte 2,95, dhe nuk u rrit edhe n\u00eb vitet 2016 dhe 2016, t\u00eb p\u00ebrcaktuara nga kriza e migracionit.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb realizuar studimin q\u00eb publikohet n\u00eb rit\u00ebm dy vje\u00e7ar jan\u00eb pyetur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuese 2027 vet\u00eb nga mosha 18 deri n\u00eb 94 vje\u00e7. Partner shkencor \u00ebsht\u00eb Instituti p\u00ebr Studimet e Konfliktit dhe Dhun\u00ebs i Universitetit t\u00eb Bielefeldit. Mbi baz\u00ebn e k\u00ebtyre t\u00eb dh\u00ebnave analizohen sfidat aktuale dhe t\u00eb ardhshme p\u00ebr demokracin\u00eb dhe shoq\u00ebrin\u00eb n\u00eb Gjermani.<\/p>\n<p>la\/tgsch<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/32ce873d-0a28-4d0c-99fc-15d4a19ac33f-256x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"256\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-60236\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/32ce873d-0a28-4d0c-99fc-15d4a19ac33f-256x300.jpeg 256w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/32ce873d-0a28-4d0c-99fc-15d4a19ac33f-872x1024.jpeg 872w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/32ce873d-0a28-4d0c-99fc-15d4a19ac33f-768x902.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/32ce873d-0a28-4d0c-99fc-15d4a19ac33f-860x1010.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/32ce873d-0a28-4d0c-99fc-15d4a19ac33f.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 256px) 100vw, 256px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7c5492d1-f299-4df8-a858-ea4c00da952b-300x255.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"255\" class=\"alignnone size-medium wp-image-60237\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7c5492d1-f299-4df8-a858-ea4c00da952b-300x255.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7c5492d1-f299-4df8-a858-ea4c00da952b-1024x869.jpeg 1024w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7c5492d1-f299-4df8-a858-ea4c00da952b-768x652.jpeg 768w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7c5492d1-f299-4df8-a858-ea4c00da952b-860x730.jpeg 860w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/7c5492d1-f299-4df8-a858-ea4c00da952b.jpeg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb Gjermani ka shp\u00ebrthyer debati pas publikimit t\u00eb nj\u00eb studimi mbi bot\u00ebkuptimet me sfond ekstremist t\u00eb djatht\u00eb n\u00eb Gjermani. Gjermania ka nj\u00eb problem, sipas autor\u00ebve, kthes\u00eb djathtas dhe distancim nga demokracia. Sipas studimit t\u00eb fondacionit &#8220;Friedrich Ebert&#8221;, i af\u00ebrt me Partin\u00eb Socialdemokrate, SPD, gati \u00e7do i 12 person i rritur n\u00eb\u00a0Gjermani\u00a0ka nj\u00eb bot\u00ebkuptim\u00a0ekstremist t\u00eb djatht\u00eb.\u00a0Q\u00ebndrimet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":60238,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[118],"tags":[],"class_list":{"0":"post-60235","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kryesore"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60235","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60235"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60240,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60235\/revisions\/60240"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}