{"id":5946,"date":"2022-06-17T17:32:26","date_gmt":"2022-06-17T17:32:26","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=5946"},"modified":"2022-06-17T17:32:26","modified_gmt":"2022-06-17T17:32:26","slug":"rigoni-ose-lumturia-e-malit-bima-e-shendetit-te-sigurte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/06\/17\/rigoni-ose-lumturia-e-malit-bima-e-shendetit-te-sigurte\/","title":{"rendered":"Rigoni ose &#8220;Lumturia e Malit&#8221;, bima e sh\u00ebndetit t\u00eb sigurt\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Kjo bim\u00eb q\u00eb mban emrin \u201cLumturia e Malit\u201d rritet n\u00eb Shqip\u00ebri gjat\u00eb gjith\u00eb vitin. <\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb lasht\u00ebsi, rigonit i jan\u00eb thurur lavde si simbol i g\u00ebzimit dhe lumturis\u00eb. Grek\u00ebt dhe Romak\u00ebt e lasht\u00eb e vler\u00ebsonin rigonin p\u00ebr vlerat aromatike dhe sh\u00ebndet\u00ebsore. K\u00ebto civilizime e kishin p\u00ebr tradit\u00eb t\u2019u dhuronin nuseve dhe dh\u00ebndur\u00ebve nga nj\u00eb kuror\u00eb me gjethe rigoni. <\/p>\n<p>Vendlindja e rigonit \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt Evropa lindore, por ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur ndjesh\u00ebm n\u00eb shum\u00eb zona t\u00eb bot\u00ebs. Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend me fat q\u00eb ka k\u00ebt\u00eb bim\u00eb t\u00eb eg\u00ebr si n\u00eb veri ashtu edhe n\u00eb jug. Nj\u00eb studim mbi ndryshimet gjenetik t\u00eb rigonit p\u00ebr vajin eterik n\u00eb Shqip\u00ebri, <\/p>\n<p>prezantoi gjetjet e disa k\u00ebrkimeve t\u00eb ndryshme mbi rigonin n\u00eb 16 zona t\u00eb vendit ton\u00eb q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me p\u00ebrmbajtjen, sasin\u00eb e vajrave dhe fraksionet e pranishme. <\/p>\n<p>Shqip\u00ebria p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga qendrat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr shum\u00ebllojshm\u00ebrin\u00eb e rigonit. Kjo p\u00ebr faktin se kjo bim\u00eb e ka mjaft t\u00eb leht\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatet me kushtet e ndryshme ekologjike si rrjedhoj\u00eb e nj\u00eb procesi p\u00ebrzgjedh\u00ebs natyral. <\/p>\n<p>Nga t\u00eb gjitha mostrat e mbledhura t\u00eb bim\u00ebs popullore t\u00eb rigonit, studiuesit p\u00ebrzgjodh\u00ebn 16. T\u00eb dh\u00ebnat treguan se p\u00ebrmbajtja e plot\u00eb e vajit varion nga 0.1% n\u00eb 3.45%. Bim\u00ebt e rigonit n\u00eb jug t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb kan\u00eb\u00a0 nj\u00eb p\u00ebrmbajtje m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb vajit eterik n\u00eb krahasim me bim\u00ebt e veriut. <\/p>\n<p>Rigoni ka 42 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb fuqi antioksiduese se moll\u00ebt <\/p>\n<p>Nj\u00eb studim i mjek\u00ebsis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, subjekt i t\u00eb cilit ishte edhe kopra, trumza, rozmarina dhe mentja, zbuloi q\u00eb rigoni p\u00ebrmbante nga 3 n\u00eb 20 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb antioksidant\u00eb se \u00e7do barishte apo er\u00ebz tjet\u00ebr. Sipas studimit, fuqit\u00eb antioksiduese t\u00eb rigonit ia kalonin atyre t\u00eb vitamin\u00ebs E apo edhe frutave, perimeve, frutave t\u00eb thata dhe hudhr\u00ebs. <\/p>\n<p>Specifkisht tek rigoni aktiviteti antioksidues \u00ebsht\u00eb 42 her\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se ai i moll\u00ebve, 30 her\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se ai i patateve, 12 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se portokallet dhe 4 her\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se boronicat. Sipas studimit, acidi i rozmarin\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsve m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm t\u00eb rigonit q\u00eb sh\u00ebrben edhe si antioksidant i fuqish\u00ebm. Ky acid gjendet edhe tek rozmarina por \u00ebsht\u00eb ndjesh\u00ebm m\u00eb aktiv tek rigoni. <\/p>\n<p>Rigoni si anti-bakterial <\/p>\n<p>Si\u00e7 e tham\u00eb edhe me lart, vajrat q\u00eb gjenden n\u00eb k\u00ebt\u00eb er\u00ebz parandalojn\u00eb rritjen dhe zhvillimin e baktereve. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave dy prej p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsve kryesor\u00eb t\u00eb vajit eterik tek rigoni n\u00eb Shqip\u00ebri thymol dhe carvacrol jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb rigonin e jugut . <\/p>\n<p>Er\u00ebza e pasur me vlera <\/p>\n<p>Rigoni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb burim i pasur me fib\u00ebr, q\u00eb zbraps nga zorr\u00ebt krip\u00ebrat dhe toksinat. Nj\u00eb l\u00ebvizje e till\u00eb e shtyn trupin t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebj\u00eb kolesterolin dhe t\u00eb prodhoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb krip\u00ebra biliare. Rigoni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb burim i pasur i Vitamin\u00ebs K, manganit, hekurit dhe kalciumit. <\/p>\n<p>P\u00ebrzgjedhja dhe ruajtja e rigonit <\/p>\n<p>N\u00ebse \u00ebsht\u00eb e mundur, zgjidhni rigon t\u00eb fresk\u00ebt dhe jo er\u00ebz\u00ebn e that\u00eb. Rigoni i fresk\u00ebt ka nj\u00eb shije m\u00eb superiore sesa ai i that\u00eb. Gjethet e rigonit t\u00eb fresk\u00ebt jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb ngjyr\u00eb t\u00eb gjelb\u00ebr t\u00eb ndezur me bishta t\u00eb fort\u00eb. <\/p>\n<p>Kur t\u00eb blini rigon t\u00eb that\u00eb, apo edhe \u00e7do er\u00ebz tjet\u00ebr t\u00eb that\u00eb, sigurohuni q\u00eb po blini nj\u00eb bim\u00eb organike. <\/p>\n<p>Rigoni i that\u00eb duhet t\u00eb mbahet n\u00eb nj\u00eb en\u00eb prej xhami n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb err\u00ebt dhe t\u00eb that\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ka nj\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsi prej gjasht\u00eb muajsh.\/AgroWeb.org<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/B7F88038-77DB-469F-97B4-6AC36849D78C.jpeg\" alt=\"\" width=\"229\" height=\"220\" class=\"alignnone size-full wp-image-5947\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/C8472BC9-4C31-4970-B75B-AED3CCB0DAF9-300x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" class=\"alignnone size-medium wp-image-5948\" srcset=\"https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/C8472BC9-4C31-4970-B75B-AED3CCB0DAF9-300x300.jpeg 300w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/C8472BC9-4C31-4970-B75B-AED3CCB0DAF9-150x150.jpeg 150w, https:\/\/neutrale.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/C8472BC9-4C31-4970-B75B-AED3CCB0DAF9.jpeg 486w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kjo bim\u00eb q\u00eb mban emrin \u201cLumturia e Malit\u201d rritet n\u00eb Shqip\u00ebri gjat\u00eb gjith\u00eb vitin. Q\u00eb n\u00eb lasht\u00ebsi, rigonit i jan\u00eb thurur lavde si simbol i g\u00ebzimit dhe lumturis\u00eb. Grek\u00ebt dhe Romak\u00ebt e lasht\u00eb e vler\u00ebsonin rigonin p\u00ebr vlerat aromatike dhe sh\u00ebndet\u00ebsore. K\u00ebto civilizime e kishin p\u00ebr tradit\u00eb t\u2019u dhuronin nuseve dhe dh\u00ebndur\u00ebve nga nj\u00eb kuror\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5949,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5946","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kuriozitete"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5946","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5946"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5950,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5946\/revisions\/5950"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}