{"id":55440,"date":"2023-07-28T17:06:46","date_gmt":"2023-07-28T17:06:46","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=55440"},"modified":"2023-07-28T17:06:46","modified_gmt":"2023-07-28T17:06:46","slug":"pse-duhet-te-konsumojme-speca-mesoni-vlerat-ushqyese","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2023\/07\/28\/pse-duhet-te-konsumojme-speca-mesoni-vlerat-ushqyese\/","title":{"rendered":"Pse duhet t\u00eb konsumojm\u00eb speca ? M\u00ebsoni vlerat ushqyese&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebrgatiti Besnik Ismailati<\/p>\n<p>Speci (Capsicum annuum L.) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb specie barishtore nj\u00ebvje\u00e7are e  gjinis\u00eb Capsicum, e cila p\u00ebrfshin specat dhe specat djeg\u00ebs, t\u00eb familjes Solanaceae.<\/p>\n<p>Termi Capsicum vjen nga latinishtja  c\u00e1psa  = kup\u00eb, kuti  ose nga greqishtja kaps\u00e1kion =  kavanoz i vog\u00ebl, p\u00ebr shkak t\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb zbraz\u00ebt t\u00eb frutave t\u00eb tij. Epiteti specifik, annuum, i referohet  ciklit t\u00eb tij vegjetativ nj\u00eb vje\u00e7ar.<\/p>\n<p>Specat n\u00eb t\u00eb gjitha varietetet e tyre jan\u00eb perime jasht\u00ebzakonisht t\u00eb p\u00ebrdor\u00ebshme  n\u00eb kuzhin\u00eb , pasi ato mund t\u00eb hahen t\u00eb gjalla ose t\u00eb gatuara dhe u japin pjatave nj\u00eb pamje t\u00eb pangopur dhe gazmore. Nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs baz\u00eb p\u00ebr p\u00ebrgatitjen e mezeve t\u00eb shijshme , pjatave t\u00eb para apo pjatave t\u00eb  dyta , specat kan\u00eb cil\u00ebsin\u00eb  sjellin diellin n\u00eb tryez\u00eb p\u00ebr pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb vitit.<\/p>\n<p>Bim\u00ebt e para t\u00eb specave   u importuan n\u00eb Evrop\u00eb nga Amerika  rreth vitit 1500 nga Kristofor Kolombi  pas ekspedit\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb par\u00eb n\u00eb kontinentin e ri, t\u00eb cilit i b\u00ebri shum\u00eb p\u00ebrshtypje   aroma e tyre intensive dhe e shijshme.<\/p>\n<p>Frutat e specit mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb \u00ebmb\u00ebl ose pikant\u00eb.<\/p>\n<p> Bima e specit ka shum\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr ushqim dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye duhet t\u00eb mbillet n\u00eb nj\u00eb tok\u00eb,  e cila p\u00ebrmban shum\u00eb substanca organike  p\u00ebr t\u00eb siguruar element\u00ebt e duhur q\u00eb ajo t\u00eb rritet e sh\u00ebndetshme.<\/p>\n<p>N\u00eb bot\u00eb njihen dhe kultivohen shum\u00eb lloje t\u00eb ndryshme specash .<\/p>\n<p>I p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga 90% uj\u00eb ,  speci \u00ebsht\u00eb nj\u00eb perime e \u00e7muar, e pasur dhe e sh\u00ebndetshme p\u00ebr organizmin.<br \/>\nAi  \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aleat ideal n\u00eb muajt e ver\u00ebs p\u00ebr  nj\u00eb diet\u00eb t\u00eb fresk\u00ebt, t\u00eb leht\u00eb dhe pastruese, fal\u00eb edhe p\u00ebrmbajtjes s\u00eb fibrave q\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb rregullimin e funksionit normal t\u00eb zorr\u00ebve.<\/p>\n<p>Specat jan\u00eb nj\u00eb ila\u00e7 i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr trupin e njeriut, fal\u00eb pranis\u00eb  t\u00eb vitamin\u00ebs C dhe vitamin\u00ebs A n\u00eb sasi t\u00eb m\u00ebdha, krip\u00ebrave minerale dhe antioksidant\u00ebve, t\u00eb dobish\u00ebm p\u00ebr stimulimin e indeve dhe qarkullimit t\u00eb gjakut.  Prania e vitaminave B n\u00eb speca favorizin metabolizmin dhe p\u00ebr rrjedhoj\u00eb shnd\u00ebrrimin e l\u00ebnd\u00ebve ushqyese n\u00eb energji t\u00eb p\u00ebrdorshme.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga pjatat m\u00eb t\u00eb lehta dhe m\u00eb t\u00eb shpejta p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrgatitur n\u00eb kuzhin\u00eb jan\u00eb specat e skuqur n\u00eb tigan. <\/p>\n<p>Speci ka nj\u00eb shije shum\u00eb t\u00eb fort\u00eb, ndaj  k\u00ebshillohet q\u00eb ai  t\u00eb kombinohet  me gatime t\u00eb tjera .<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrftuar speca leht\u00ebsisht t\u00eb tretsh\u00ebm nga organizmi  ,  t\u00eb gatuar n\u00eb tigan apo n\u00eb ndonj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr,  k\u00ebshillohet  t\u00eb hiqet me kujdes l\u00ebkura, pjes\u00ebt e bardha dhe farat e tyre.<\/p>\n<p>Specat jan\u00eb  t\u00eb shk\u00eblqyer p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur edhe turshi .<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebrgatiti Besnik Ismailati Speci (Capsicum annuum L.) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb specie barishtore nj\u00ebvje\u00e7are e gjinis\u00eb Capsicum, e cila p\u00ebrfshin specat dhe specat djeg\u00ebs, t\u00eb familjes Solanaceae. Termi Capsicum vjen nga latinishtja c\u00e1psa = kup\u00eb, kuti ose nga greqishtja kaps\u00e1kion = kavanoz i vog\u00ebl, p\u00ebr shkak t\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb zbraz\u00ebt t\u00eb frutave t\u00eb tij. Epiteti specifik, annuum, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":55441,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-55440","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-te-tjera"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55440"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55442,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55440\/revisions\/55442"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}