{"id":4770,"date":"2022-06-05T08:35:28","date_gmt":"2022-06-05T08:35:28","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=4770"},"modified":"2022-06-05T08:35:39","modified_gmt":"2022-06-05T08:35:39","slug":"nga-jorge-mencey-ekonomia-dhe-prostituta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2022\/06\/05\/nga-jorge-mencey-ekonomia-dhe-prostituta\/","title":{"rendered":"Nga Jorge Mencey \/   EKONOMIA dhe \u201cPROSTITUTA\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Ndonj\u00ebher\u00eb gj\u00ebrat kuptohen m\u00eb mir\u00eb p\u00ebrmes rr\u00ebfenjave dhe metaforave. Ekonomia nuk b\u00ebn p\u00ebrjashtim nga kjo. P\u00ebrdorimi i rr\u00ebfenjave \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb grek\u00ebt dhe fiset primitive e dinin mir\u00eb. :Na ishte nj\u00eb her\u00eb\u201d, merr p\u00ebrsip\u00ebr nj\u00eb m\u00ebsimin intuitiv dhe nj\u00eb histori rreth zjarrit. <\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb rr\u00ebfenja: <\/p>\n<p>Na ishte nj\u00eb her\u00eb n\u00eb gusht, n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb vog\u00ebl turistik n\u00eb bregdet, n\u00eb mes t\u00eb sezonit t\u00eb ver\u00ebs, kur t\u00eb gjith\u00eb prisnin diell t\u00eb nxeht\u00eb, papritur ra nj\u00eb shi i rr\u00ebmbyesh\u00ebm dhe p\u00ebr nj\u00eb muaj temperatur\u00ebt ran\u00eb shum\u00eb, duke e b\u00ebr\u00eb qytetin t\u00eb duket i shkret\u00eb p\u00ebr disa dit\u00eb. Kriza pllakosi vendin p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb banor\u00ebt u b\u00ebn\u00eb me borxhe dhe filluan t\u00eb jetonin me kredi. <\/p>\n<p>P\u00ebr fat, mb\u00ebrrin nj\u00eb mafioz rus i mbuluar me argjend e florid he hyn n\u00eb t\u00eb vetmin hotel t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb qytetit. K\u00ebrkon nj\u00eb dhom\u00eb. L\u00eb n\u00eb tavolin\u00eb nj\u00eb kartmonedh\u00eb 100 euro dhe shkon t\u00eb shikoj dhomat e hotelit. <\/p>\n<p>Pronari I hotelit, rr\u00ebmben kartmonedh\u00ebn dhe del me vrap p\u00ebr t\u00eb paguar borxhet e tij tek kasapi. Kasapi merr parat\u00eb dhe vrapon t\u00eb paguaj borxhin tek rrit\u00ebsi I derrave. Rrit\u00ebsi I derrave vrapoi t\u00eb paguaj \u00e7far\u00eb i detyrohej mullixhiut q\u00eb i shiste krundet. <\/p>\n<p>Mullixhiu mori parat\u00eb q\u00eb n\u00eb aj\u00ebr dhe vrapoi t\u00eb paguante borxhin me Marien, prostitut\u00ebn q\u00eb kishte koh\u00eb pa e paguar. N\u00eb koh\u00eb krize, edhe ajo i ofronte sh\u00ebrbimet e saj sh\u00ebnime n\u00eb list\u00eb. Prostituta me parat\u00eb n\u00eb dor\u00eb del p\u00ebr tek hoteli i vog\u00ebl ku her\u00ebt e fundit kishte shkuar me klient\u00ebt e saj dhe nuk kishte paguar. I jep kartmonedh\u00ebn pronarit t\u00eb hotelit. <\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb moment zbret rusi, i cili iu kishte hedhur nj\u00eb sy dhomave dhe thot\u00eb se nuk i p\u00eblqeu asnj\u00ebra. Merr parat\u00eb dhe ik\u00ebn. <\/p>\n<p>Askush nuk fitoi asnj\u00eb euro, por tani gjith\u00eb qyteti jeton pa borxhe dhe shikon t\u00eb ardhmen\u2026 me besim!!! <\/p>\n<p>Morali: n\u00ebse paraja qarkullon rregullohen shum\u00eb gj\u00ebra. <\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb varianti normal i rr\u00ebfenj\u00ebs, nj\u00eb tregim q\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur teorin\u00eb keynesiane t\u00eb rritjes s\u00eb shpenzimeve publike p\u00ebr t\u00eb subvencionuar konsumin. Por rr\u00ebfenja \u00ebsht\u00eb g\u00ebnjeshtare p\u00ebr shum\u00eb arsye. Po e ndryshojme pak sepse nuk \u00ebsht\u00eb q\u00eb 100 eurot i jep nj\u00eb mafioz rus por, n\u00eb teorin\u00eb keynesiane i vendos qeveria. At\u00ebher\u00eb, ku i gjen qeveria 100 Eurot? Ose nga taksat e qytetar\u00ebve ose duke ngarkuar hua mbi kurrizin e qytetar\u00ebve n\u00ebp\u00ebrmjet borxhit publik. <\/p>\n<p>K\u00ebshtu q\u00eb po e ndryshojm\u00eb pak rr\u00ebfenj\u00ebn dhe do t\u00eb themi se \u201cqeveria iu mori nga xhepi 1 euro t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb saj\u201d dhe i vendosi n\u00eb banakun e hotelierit i cili ishte mik i Qeveris\u00eb. Sepse kjo \u00ebsht\u00eb interesante \u2026 si harxhohet shpenzimi. Epo, zakonisht shpenzohet s\u00eb pari tek miqt\u00eb e qeveris\u00eb q\u00eb b\u00ebhen jasht\u00ebzakonisht t\u00eb pasur me t\u00eb. <\/p>\n<p>Pra, le ta ndryshojm\u00eb pak rr\u00ebfenj\u00ebn; <\/p>\n<p>Na ishte nj\u00eb her\u00eb n\u00eb gusht, n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb vog\u00ebl turistik n\u00eb bregdet, n\u00eb mes t\u00eb sezonit t\u00eb ver\u00ebs, kur t\u00eb gjith\u00eb prisnin diell t\u00eb nxeht\u00eb, papritur ra nj\u00eb shi i rr\u00ebmbyesh\u00ebm dhe p\u00ebr nj\u00eb muaj temperatur\u00ebt ran\u00eb shum\u00eb, duke e b\u00ebr\u00eb qytetin t\u00eb duket i shkret\u00eb p\u00ebr disa dit\u00eb. Kriza pllakosi vendin p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb banor\u00ebt u b\u00ebn\u00eb me borxhe dhe filluan t\u00eb jetonin me kredi. <\/p>\n<p>P\u00ebrpara k\u00ebsaj situate, qeveria vendos t\u00eb rris\u00eb shpenzimet publike p\u00ebr t\u00eb ringjallur ekonomin\u00eb. K\u00ebshtu q\u00eb vendosni t\u00eb marr borxh, duke shtuar borxhin m\u00eb shum\u00eb. Pastaj merr k\u00ebto para dhe i shpenzon n\u00eb bizneset e miqve, duke i b\u00ebr\u00eb ata jasht\u00ebzakonisht t\u00eb pasur. I shpenzon ato para n\u00eb hotelin e miqve, n\u00eb nd\u00ebrtimin e pun\u00ebve faraonike q\u00eb jan\u00eb t\u00eb padobishme p\u00ebr t\u2019iu dh\u00ebn\u00eb pun\u00eb firmave t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb miqve. <\/p>\n<p>Ekonomia fillon t\u00eb funksionoj\u00eb sepse miqt\u00eb fillojn\u00eb t\u00eb shpenzojn\u00eb. Pronari i hotelit paguan borxhet e tij tek kasapi, dhe ky tek fermeri i derrave, ky i fundit tek mullixhiu, dhe mullixhiu tek prostituta\u2026 <\/p>\n<p>Por duke qen\u00eb se borxhi duhet t\u00eb paguhet, ose t\u00eb pakt\u00ebn interesi i borxhit, dhe parat\u00eb jan\u00eb shpenzuar p\u00ebr gj\u00ebra t\u00eb panevojshme, qeveria fillon t\u00eb shkurtoj\u00eb gj\u00ebrat e nevojshme si Sh\u00ebndet\u00ebsia, Arsimi, Sh\u00ebrbimet sociale nd\u00ebrsa miqt\u00eb e qeveris\u00eb b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb pangopur me kontratat e majme q\u00eb u jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar gj\u00ebra t\u00eb padobishme. <\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb shlyer borxhin, qeveria gjithashtu fillon t\u00eb privatizoj\u00eb gj\u00ebrat. Parkimi q\u00eb m\u00eb par\u00eb ishte falas tani nuk \u00ebsht\u00eb falas dhe qyteti fillon t\u00eb mbushet me zona blu. Ky sh\u00ebrbimi \u00ebsht\u00eb privatizuar p\u00ebr nj\u00eb mik qeveritar i cili paguan m\u00eb pak sesa duhet p\u00ebr \u201cbiznesin\u201d. Duke qen\u00eb se parat\u00eb jan\u00eb harxhuar p\u00ebr gj\u00ebra t\u00eb padobishme dhe qeveris\u00eb iu desh t\u00eb shkurtonte shpenzimet p\u00ebr Sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb, tani qeveria thot\u00eb se Sh\u00ebndeti Publik nuk \u00ebsht\u00eb i mjaftuesh\u00ebm dhe fillon ta jap\u00eb at\u00eb me PPP, duke i drejtuar shum\u00eb pacient\u00eb tek miku q\u00eb ka nj\u00eb spital private. Ky miku shum\u00eb shpejti fillon t\u00eb rritet dhe i tejkalon konkurrent\u00ebt duke i rr\u00ebnuar plot\u00ebsisht. <\/p>\n<p>Djali i kapsapit dhe vajza e mullixhiut duan t\u00eb martohen dhe si \u00e7ift i ri t\u00eb blejn\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi, por \u00e7mimet e sht\u00ebpive kan\u00eb shkuar n\u00eb qiell. Sht\u00ebpit\u00eb kan\u00eb filluar t\u2019i blejn\u00eb miqt\u00eb e qevris\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb t\u00eb vetmit q\u00eb nuk kan\u00eb kredi dhe interesa p\u00ebr t\u00eb paguar. Kur \u201cprosperiteti\u201d i shpenzimeve ka arritur tek vajza e mullixhiut dhe djali i kasapit, \u00e7mimet e sht\u00ebpive jan\u00eb rritur shum\u00eb dhe ata do t\u00eb duhet t\u00eb marrin kredi q\u00eb do t\u00eb zgjas p\u00ebr gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb \u00e7ati ku t\u00eb fusin kok\u00ebn. <\/p>\n<p>Miku i qeveris\u00eb \u00ebsht\u00eb sh\u00ebndoshur shum\u00eb me kriz\u00ebn dhe me stimujt q\u00eb I ka dh\u00ebn\u00eb qeveria p\u00ebr t\u00eb siguruar sh\u00ebrbimet publike, nd\u00ebrsa qytetar\u00ebt e qytetit t\u00eb vog\u00ebl b\u00ebhen p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb thatim. <\/p>\n<p>\u00c7udit\u00ebrisht, idet\u00eb dhe politikat Keynesian konsiderohen t\u00eb majta \u2026 dhe n\u00ebse jo, pyesni Felipe Gonzalezin ish kryeministrin spanjoll dhe miqt\u00eb e tij. <\/p>\n<p>Morali: K\u00ebto politika favorizojn\u00eb politikan\u00ebt dhe m\u00eb t\u00eb pasurit. Ato p\u00ebrkthehen n\u00eb nj\u00eb shpenzim publik dhe nj\u00eb inflacion aktivesh i cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfitim mbi t\u00eb gjitha p\u00ebr t\u00eb pasurit dhe jan\u00eb baz\u00eb e kapitalizmit mafioz t\u00eb cilin jemi duke vuajtur ku lind nj\u00eb klas\u00eb e re q\u00eb quhet artisokracia feudale. <\/p>\n<p>Po e shpjegoj. Imagjinoni q\u00eb keni 200 milion euro. Sado q\u00eb t\u00eb konsumosh do t\u00eb jet\u00eb gjithmon\u00eb m\u00eb pak se t\u00eb ardhurat q\u00eb prodhohen. K\u00ebshtu filloni t\u00eb blini aksione, sht\u00ebpi, etj\u2026t\u00eb cilat me inflacionin rivler\u00ebsohen. <\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, klasa e mesme dhe klasa e ul\u00ebt t\u00eb cilat konsumin e tyre e kan\u00eb pothuajse t\u00eb barabart\u00eb me t\u00eb ardhurave, nuk mund t\u00eb kursejn\u00eb, jeta kushton gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb, sht\u00ebpit\u00eb n\u00ebse duan t\u00eb blejn\u00eb kushtojn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb dhe ato pak kursime q\u00eb mund t\u00eb mbledhin \u00e7do her\u00eb vlejn\u00eb m\u00eb pak. <\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb zgjidhja q\u00eb Keynes propozon \u00ebsht\u00eb t\u00eb vazhdoni me humbje nd\u00ebrsa zgjidhja e v\u00ebrtet\u00eb do t\u00eb ishte t\u2019i jepej fund humbjes, por kjo nuk pasuron dot peshqit e m\u00ebdhenj\u00eb, miqt\u00eb e qeveris\u00eb.. <\/p>\n<p>Frederick Hayek e ka th\u00ebn\u00eb nj\u00eb shekull m\u00eb par\u00eb se politikat Keynesian jan\u00eb m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb ecur drejt rob\u00ebris\u00eb\u2026 dhe un\u00eb mendoj se n\u00ebse shikoni p\u00ebrreth, do t\u00eb shihni se ne jemi n\u00eb rob\u00ebri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ndonj\u00ebher\u00eb gj\u00ebrat kuptohen m\u00eb mir\u00eb p\u00ebrmes rr\u00ebfenjave dhe metaforave. Ekonomia nuk b\u00ebn p\u00ebrjashtim nga kjo. P\u00ebrdorimi i rr\u00ebfenjave \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb grek\u00ebt dhe fiset primitive e dinin mir\u00eb. :Na ishte nj\u00eb her\u00eb\u201d, merr p\u00ebrsip\u00ebr nj\u00eb m\u00ebsimin intuitiv dhe nj\u00eb histori rreth zjarrit. Kjo \u00ebsht\u00eb rr\u00ebfenja: Na ishte nj\u00eb her\u00eb n\u00eb gusht, n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4771,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,118],"tags":[27],"class_list":{"0":"post-4770","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-ekonomia","8":"category-kryesore","9":"tag-lajme"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4772,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4770\/revisions\/4772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}