{"id":35754,"date":"2023-01-06T10:55:20","date_gmt":"2023-01-06T10:55:20","guid":{"rendered":"https:\/\/neutrale.al\/?p=35754"},"modified":"2023-01-06T10:55:20","modified_gmt":"2023-01-06T10:55:20","slug":"ermal-xhelilaj-rajoni-i-ballkanit-dhe-rivaliteti-i-fuqive-te-medha-per-supremaci-ne-sistemin-nderkombetar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/2023\/01\/06\/ermal-xhelilaj-rajoni-i-ballkanit-dhe-rivaliteti-i-fuqive-te-medha-per-supremaci-ne-sistemin-nderkombetar\/","title":{"rendered":"Ermal Xhelilaj\/ Rajoni i Ballkanit dhe rivaliteti i &#8220;fuqive t\u00eb m\u00ebdha&#8221; p\u00ebr supremaci n\u00eb sistemin nd\u00ebrkomb\u00ebtar"},"content":{"rendered":"<p>Historikisht Serbia, nj\u00eb aleate e devotshme dhe promotore e ambicieve imperialiste t\u00eb Rusis\u00eb, \u00ebsht\u00eb konsideruar gjithmon\u00eb nj\u00eb rrezik potencial p\u00ebr c\u00ebnimin e sistemit t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb rajonin problematik t\u00eb Ballkanit. Pavar\u00ebsisht zhvillimeve k\u00ebrc\u00ebnuese n\u00eb veriun e Kosov\u00ebs, ambicjet e hegjemonis\u00eb serbe n\u00eb Ballkan shkojn\u00eb p\u00ebrtej pretendimeve territoriale t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes kosovare. Rreziku rajonal p\u00ebr destabilizim lidhet ngusht\u00ebsisht me supremacin\u00eb ushtarake e diplomatike q\u00eb Serbia ka arritur gjate dekadave t\u00eb fundit dhe p\u00ebrfshirja e Bosnje-Hercegovin\u00ebs, Malit t\u00eb Zi dhe ndoshta Kroacis\u00eb n\u00eb nj\u00eb konflikt potencial. T\u00eb tre k\u00ebto shtete, me nj\u00eb popullsi (minoritet) t\u00eb konsiderueshme t\u00eb serb\u00ebve etnik n\u00eb territoret e tyre, shtrihen pran\u00eb kufijve t\u00eb Serbis\u00eb dhe rreziku i nj\u00eb destabilizimi t\u00eb mundsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb real.<\/p>\n<p>Konflikti n\u00eb Ukrain\u00eb ka krijuar nj\u00eb precedent t\u00eb rreziksh\u00ebm n\u00eb hapesir\u00eb euro-aziatike jo vet\u00ebm me c\u00ebnimin e sovranitetit e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb nj\u00eb shteti t\u00eb njohur e pranuar n\u00eb sistemin nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe an\u00ebtar t\u00eb OKB-s\u00eb, por edhe me shfryt\u00ebzimin e minoriteteve si justifikim p\u00ebr pushtim ushtarak, brutalitet e genocid, si dhe p\u00ebr objektivat ushtarake me natyr\u00eb t\u00eb dhunshme p\u00ebr t\u00eb ndryshuar balanc\u00ebn e sistemit nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe supremacin\u00eb ushtarake e politike n\u00eb nivel global. Interesat madhore politike, ekonomike, sociale e ushtarake i justifikojn\u00eb k\u00ebto zhvillime kontroversale nga aktor\u00ebt e fuqish\u00ebm nd\u00earkomb\u00eatar. Koha e ka v\u00ebrtetuar k\u00ebt\u00eb tez\u00ea.<\/p>\n<p>I konsideruar nj\u00eb rajon tep\u00ebr sensitiv e problematik, Ballkani me an\u00eb t\u00eb &#8220;problemit nacionalist serb&#8221;, mund t\u00eb konvertohet n\u00eb nj\u00eb platform t\u00eb rrezikshme eksperimentale nga aktor\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm global p\u00ebr hegjemoni dhe supremaci n\u00eb sistemin nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Thembra e Akilit n\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet t\u00eb ri n\u00eb teatrin e zhvilimeve nd\u00ebrkomb\u00eal\u00ebtare \u00ebsht\u00eb nacionalizmi i s\u00ebmur\u00eb, arkaik e ekstrem i Serbis\u00eb, i cili mund t\u00eb orientohet nga aleat\u00ebt e saj strategjik drejt nj\u00eb konflikti t\u00eb dhunsh\u00ebm. Frontit t\u00eb ambicjeve hegjemoniste ruso-kineze n\u00eb Ballkan tashm\u00eb i \u00ebsht\u00eb bashkuar edhe lufta kibernetike Iraniane. <\/p>\n<p>Qellimi i k\u00ebtyre aktor\u00ebve problematik rajonal e nd\u00ebrkomb\u00ebtar, paralel me konflktin n\u00eb Ukrain\u00eb, \u00ebsht\u00eb minizimi i prezenc\u00ebs e influenc\u00ebs euro-atlantike n\u00eb Ballkan dhe konvertimi i Serbis\u00eb n\u00eb nj\u00eb faktor destabilizues p\u00ebr t\u00eb krijuar konfuzion, p\u00ebr\u00e7arje e disbalancim t\u00eb supremacis\u00eb t\u00eb SHBA e NATO-s n\u00eb rajon dhe si rrjedhoj\u00eb ndryshimi i realitetit politiko-ushtarak n\u00eb nivel rajonal e global.<\/p>\n<p> N\u00eb nj\u00eb sistem nd\u00ebrkomb\u00ebtar unipolar pas disintegrimit t\u00eb Bashkimit Sovjetik, \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesat madhore t\u00eb Kin\u00ebs e Rusis\u00eb p\u00ebr t\u00eb rikthyer hegjemonin\u00eb e bipolaritetin e forcave t\u00eb para viteve 1990, e ndoshta me shum\u00eb se kaq m\u00eb p\u00earfshirjen e Kin\u00ebs n\u00eb nj\u00eb triad\u00eb supremacish q\u00eb do t\u00eb sillte nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb re rivaliteti, konfliktesh e lufte t\u00eb ftoht\u00eb me pasoja t\u00eb paparashikueshme. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, duket se rajoni gjeopolitik i Ballkanit do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb epiqendr\u00ebn e nj\u00eb &#8220;t\u00ebrmeti&#8221; gjeostrategjik me aktor\u00eb fuqit\u00eb e medha t\u00eb sistemit nderkomb\u00ebtar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historikisht Serbia, nj\u00eb aleate e devotshme dhe promotore e ambicieve imperialiste t\u00eb Rusis\u00eb, \u00ebsht\u00eb konsideruar gjithmon\u00eb nj\u00eb rrezik potencial p\u00ebr c\u00ebnimin e sistemit t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb rajonin problematik t\u00eb Ballkanit. Pavar\u00ebsisht zhvillimeve k\u00ebrc\u00ebnuese n\u00eb veriun e Kosov\u00ebs, ambicjet e hegjemonis\u00eb serbe n\u00eb Ballkan shkojn\u00eb p\u00ebrtej pretendimeve territoriale t\u00eb \u00e7\u00ebshtjes kosovare. Rreziku rajonal p\u00ebr destabilizim lidhet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":35755,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":{"0":"post-35754","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-opinione"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35754","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35754"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35754\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35756,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35754\/revisions\/35756"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neutrale.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}